Kaba İnşaat Taşeron Sözleşmesi ve Hukuki Esasları

Eser Sözleşmesi Niteliği ve Şekil Şartları

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 470 gereğince eser sözleşmesi, yüklenicinin bir eser meydana getirmeyi, işsahibinin de bunun karşılığında bir bedel ödemeyi üstlendiği sözleşmedir. Kaba inşaat yapım işlerini üstlenen taşeronluk ilişkisi de hukuki mahiyeti itibarıyla bu tanım çerçevesinde kurulur. Sözleşme şartlarında sonradan meydana gelecek değişikliklerin geçerlilik kazanması, tarafların bu konuda yazılı bir değişiklik anlaşması akdetmesine bağlanabilir.

Sözleşmede taraflarca kararlaştırılan adresler yasal tebligat adresi niteliğindedir. Adres değişiklikleri usulüne uygun ve yazılı biçimde karşı tarafa tebliğ edilmediği müddetçe, bildirilen mevcut adrese yöneltilen tebligatlar yapılmış sayılır.

Teknik Denetim, Ayıplı İfa ve Nam ve Hesaba Tamamlama

Teknik ekip vasıtasıyla yürütülen denetimlerde tespit edilen imalat hataları ve eksiklikler; kırım, döküm, yeniden malzeme kullanımı veya işçilik gerektirse dahi yüklenici tarafından ek bir bedel talep edilmeksizin düzeltilir.

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 473 f. 2 hükmü uyarınca eserin meydana getirilmesi sırasında, yapının yüklenicinin kusuru yüzünden ayıplı veya sözleşmeye aykırı gerçekleştirileceği açıkça görülüyorsa işsahibi bunu önlemek üzere uygun bir süre vererek ayıbın veya aykırılığın giderilmesini, aksi takdirde hasar ve masrafı yükleniciye ait olmak üzere onarım veya işe devamın üçüncü kişiye verileceğini ihtar edebilir. Bununla birlikte sözleşmesel hükümle, kesin kabule kadar meydana gelen kusur ve noksanlıkların giderilmemesi durumunda iş sahibinin ayrıca mahkeme hükmüne veya ihtara gerek kalmaksızın işi yüklenici nam ve hesabına bizzat veya başkasına yaptırabilme serbestisi düzenlenebilmektedir.

Borçlar hukukunun genel ilkeleri kapsamında, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 113 f. 1 uyarınca yapma borcunun borçlu tarafından ifa edilmemesi halinde alacaklı, masrafı borçluya ait olmak üzere edimin kendisi veya başkası tarafından ifasına izin verilmesini talep edebilir ve her türlü giderim isteme hakkı saklı kalır. Yapmama borcuna aykırılık hallerinde ise borçlu zararı gidermekle yükümlü olduğu gibi alacaklı, borca aykırı durumun ortadan kaldırılmasını ya da masrafı borçluya ait olmak üzere kendisinin yetkili kılınmasını isteyebilir.

Hakediş Ödemeleri ve Alacağın Devri Sınırları

Taşerona yapılacak hakediş ödemeleri, çalışanların SGK primlerinin ve işçi maaşlarının eksiksiz ödendiğini gösteren belgelerin hakediş kontrol birimine ibraz edilmesi koşuluna bağlanabilir. Bu belgelerin sunulmaması durumunda hakediş ödemelerinin yapılmayacağı sözleşmede açıkça kararlaştırılabilir.

Yüklenici, işverenin yazılı muvafakatini almadan hakediş alacaklarını, işin ifasını veya sözleşmeden doğan hak ve alacaklarını gerçek veya tüzel üçüncü kişilere devir ve temlik edemez.

İş Sağlığı Güvenliği ve Gecikme Sorumluluğu

İnşaat sahasında iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili kanun, yönetmelik ve mevzuatta belirtilen tüm tedbirleri almak, uygulamak, sahada bu önlemlere uyulmasını denetlemek ve doğabilecek maddi veya hukuki zararları karşılamak yüklenicinin sorumluluğundadır.

İşverenin sebebiyet verdiği durumlar, hakediş ödemelerindeki gecikmeler, proje revizyonları, malzemenin işverence geç sağlanması, işin mülki makamlarca durdurulması ve doğal afetlerden kaynaklanan aksamalardan yüklenici sorumlu tutulamaz. Sözleşmesel mutabakat uyarınca, bu nedenlerle yükleniciye iş verilemediği hallerde yüklenicinin maruz kaldığı zararların işverene yansıtılacağı kararlaştırılabilir.

Teslim Usulü ve Sözleşmeden Dönme Şartları

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 473 f. 1 düzenlemesine göre, yüklenicinin işe zamanında başlamaması, sözleşmeye aykırı şekilde işi geciktirmesi veya işsahibine yüklenemeyecek bir sebeple ortaya çıkan gecikme sebebiyle işi kararlaştırılan tarihte tamamlayamayacağının açıkça anlaşılması halinde işsahibi, teslim için belirlenen günü beklemek zorunda kalmaksızın sözleşmeden dönebilir.

Eserin teslim aşamasında yapılan incelemede yapı henüz kabule hazır değilse, tespit edilen eksik ve kusurlu işlerin tamamlanması amacıyla yükleniciye belirli bir süre tanınır. İş kabule uygun hale geldiğinde ise kabul tutanağı tanzim edilerek teslim işlemi gerçekleştirilir.

Sözleşmenin Feshi ve Tazminat Rejimi

Yüklenicinin taahhütlerine kısmen veya tamamen uymaması halinde işveren, noter veya yazılı ihtarla yeterli bir süre vererek ifayı talep edebilir; bu süreye rağmen yükümlülük yerine getirilmezse sözleşmenin tek taraflı feshedilebileceği kararlaştırılabilir. Bunun yanında yüklenici firmanın iflası ya da yüklenicinin iş devam ederken vefatı da sözleşmede işverence tek taraflı fesih gerekçesi olarak düzenlenebilir.

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 484 gereğince işsahibi, eserin tamamlanmasından önce yapılmış olan kısmın karşılığını ödemek ve yüklenicinin bütün zararlarını gidermek koşuluyla sözleşmeyi feshedebilir. Sözleşmelerde bu yasal kuralın yanı sıra taraflar, işverenin vazgeçmesi halinde yükleniciye tamamlanan iş bedelleri ile teminatının ödeneceğini ve ayrıca toplam sözleşme tutarının yüzde 10'unun tazminat olarak verileceğini kararlaştırabilirler.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy