İYUK Madde 43: Görevsizlik ve Yetkisizlik Halinde Dosyanın

Görevsizlik veya Yetkisizlik Kararının Davaya Etkisi

İdare veya vergi mahkemesi, idari yargının görev alanına giren bir davada görevsizlik ya da yetkisizlik sebebiyle davanın reddine karar verdiğinde, mahkeme dosyayı Danıştay'a ya da görevli ve yetkili idare veya vergi mahkemesine gönderir. Bu kural İYUK m. 43/1'de düzenlenmiştir.

Mahkeme ile Danıştay Arasındaki Görev Uyuşmazlığı

Görevsizlik sebebiyle gönderilen dosyayı inceleyen Danıştay davayı kendi görevi içinde görmezse dosyanın yetkili ve görevli mahkemeye gönderilmesine karar verir. Bu işleyiş İYUK m. 43/1-a'da düzenlenmiş olup mahkeme ile Danıştay arasındaki görev sorununu çözmeye yöneliktir. Danıştay bu aşamada yetkili mahkemeyi belirledikten sonra, dosyanın gönderildiği mahkemenin işin esasını incelemesi gerektiği kabul edilmektedir.

İki Mahkeme Arasındaki Görev veya Yetki Uyuşmazlığı

Görevsizlik veya yetkisizlik sebebiyle dosyanın gönderildiği mahkeme de kendisini görevsiz ya da yetkisiz gördüğünde bir uyuşmazlık doğar. İYUK m. 43/1-b uyarınca bu uyuşmazlığın hangi merci tarafından çözüleceği, dava konusu mahkemelerin coğrafi konumuna göre belirlenir: dosyayı gönderen mahkeme ile kendisini görevsiz ya da yetkisiz sayan mahkeme aynı bölge idare mahkemesinin yargı çevresinde yer alıyorsa uyuşmazlık o bölge idare mahkemesince; farklı yargı çevrelerinde bulunuyorlarsa Danıştay tarafından çözümlenir.

Danıştay Danıştay 12. Daire Başkanlığı, E. 2016/28, K. 2016/22Kaynağı aç

Danıştay 12. Daire Başkanlığı         2016/28 E.  ,  2016/22 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ON İKİNCİ DAİRE
Esas  No : 2016/28
Karar No : 2016/22
YETKİLİ YARGI YERİNİN BELİRLENMESİ KARARI
… .. Polis Meslek Yüksekokulu mezunu olan davacı  vekili  tarafından, müvekkilinin  Kadrolarına Polis Memuru ve Komiser Yardımcısı rütbelerine aday memur olarak atanacaklara ilişkin olarak yapılan mülakat sınavında başarısız sayılmasına ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davada, Ankara 2. İdare Mahkemesi'nin … tarihli ve … sayılı kararıyla işlemi tesis eden idarenin bulunduğu yer olan Samsun İdare Mahkemesi'nin 2577 sayılı İdari Yargılama Usul Kanunu'nun 32/1. maddesi uyarınca uyuşmazlığın görüm ve çözümünde yetkili olduğu gerekçesiyle davanın yetki yönünden reddedilerek dosyanın yetkili Samsun İdare Mahkemesi'ne gönderildiği; Samsun 1. İdare Mahkemesi'nin … tarihli ve … sayılı kararıyla iptali istenilen işlemin Ankara İlinde bulunan Polis Akademisi Başkanlığınca tesis edildiği gerekçesiyle, 2577 sayılı Kanun'un  32/1. maddesi uyarınca dava konusu işlemi tesis eden yerdeki idari uyuşmazlıkların görüm ve çözümünde yetkili olan Ankara İdare Mahkemesinin yetkili olduğu belirtilerek 2577 sayılı Kanun'un 43/1-b. maddesi uyarınca yetkili yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Danıştay'a gönderilmesi üzerine Danıştay Onikinci  Dairesince dava dosyası incelenerek gereği görüşüldü:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14. maddesinin 3-a bendinde, dava dilekçelerinin görev ve yetki yönünden inceleneceği, 15. maddesinin 1-a bendinde de, idari yargının görevli olduğu konularda görevli veya yetkili olmayan mahkemeye açılan davanın görev veya yetki yönünden reddedileceği hükme bağlanmış olup, aynı Yasanın görevsizlik ve yetkisizlik hallerinde yapılacak işlemlere ilişkin 43. maddesinin 1-b bendinde ise, görevsizlik veya yetkisizlik sebebiyle dosyanın gönderildiği mahkeme kendisini görevsiz veya yetkisiz gördüğü takdirde, söz konusu mahkeme ile görevsizlik ve yetkisizlik kararını veren mahkeme aynı bölge idare mahkemesinin yargı çevresinde ise, uyuşmazlığın bölge idare mahkemesince, aksi halde Danıştayca çözümleneceği kuralına yer verilmiştir.
Yine 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun,  "İdari Davalarda Genel Yetki" başlıklı  32. maddesinin 1. fıkrasında, göreve ilişkin hükümler saklı kalmak şartıyla bu Kanunda veya özel kanunlarda yetkili idare mahkemesinin gösterilmemiş olması halinde, yetkili idare mahkemesi, dava konusu olan idari işlemi veya idari sözleşmeyi yapan idari merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesi olduğu hükmüne yer verilmiştir.
Dava dosyasının incelenmesinden; ….. Polis Meslek Yüksekokulundan mezun olan  davacının polis memuru olarak atanabilmek için katıldığı mülakat sınavında başarısız sayılarak atamasının yapılmaması üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
3201 sayılı Emniyet Teşkilatı Kanunu'nun Ek 1. maddesinin üçüncü fıkrasında “…(Ek fıkra: 27/3/2015-6638/23 md.) Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte öğrenime devam edenler dâhil, bu Kanun ve 4652 sayılı Polis Yüksek Öğretim Kanunu gereğince, polis eğitim kurumlarında ya da  adına diğer yükseköğretim kurumlarında öğrenim gören öğrencilerin,  kadrolarına Polis Memuru ve Komiser Yardımcısı rütbelerine aday memur olarak atanmaları için öğrenim süresini başarıyla tamamlamaları ve eğitim sonunda Polis Akademisi Başkanlığınca yapılacak sınavda başarılı olmaları şarttır. “ denilmektedir.
3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanununun Ek 1. maddesine dayanılarak  hazırlanan ve polis eğitim kurumlarında veya  adına diğer yükseköğretim kurumlarında öğrenim gören öğrencilerden öğrenim süresini başarıyla tamamlayan öğrencilerin  kadrolarına polis memuru veya komiser yardımcısı olarak atanabilmeleri için yapılacak sınavla ilgili usul ve esasları belirleyen, 03.06.2015 tarih ve 29375 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanrak yürürlüğe konulan  Kadrolarına Polis Memuru ve Komiser Yardımcısı Rütbelerine Aday Memur Olarak Atanacaklara Uygulanacak Sınav Yönetmeliği'nin 4. maddesinde, “Bu Yönetmelikte geçen; a) Aday: Polis eğitim kurumları veya  adına diğer yükseköğretim kurumlarında öğrenim süresini başarı ile tamamlayan öğrencileri, b) Başkanlık: Polis Akademisi Başkanlığını,…ç) Polis eğitim kurumları: Polis Akademisi Başkanlığına bağlı Polis Amirleri Eğitimi Merkezi, Polis Meslek Eğitim Merkezi ve Polis Meslek Yüksekokulunu, ifade eder.”, 5. maddesinde, “(1) Polis eğitim kurumları ve  adına diğer yükseköğretim kurumlarında öğrenim gören öğrencilerden öğrenim süresini başarıyla tamamlayan öğrenciler,  kadrolarına polis memuru veya komiser yardımcısı olarak atanmalarından önce sınava tabi tutulur.”, 6. maddesinde, “(1) Sınav yerleri ve tarihleri, Polis Amirleri Eğitimi Merkezi, Polis Meslek Eğitim Merkezi, Polis Meslek Yüksekokulu ve  adına diğer yükseköğretim kurumlarından mezun olan öğrenciler için ayrı ayrı Başkanlıkça belirlenir ve sınav tarihinden en az on beş gün önce Başkanlık resmi internet sitesinde ilan edilir. (2) Sınav, mezuniyeti müteakip en geç bir ay içinde yapılır.,” 7. maddesinde, “(1) Sınav ile ilgili komisyonların kurulması, görevlendirme ve çalışma esasları Başkanlık onayı ile belirlenir….(3) Sınav komisyonu; emniyet müdürü rütbesinde bir başkan ve üç rütbeli personel ile bir öğretim elemanından oluşur. Bu komisyon, soru hazırlama komisyonu tarafından hazırlanan sorularla sözlü sınav yapmakla görevli ve yetkilidir. İhtiyaca göre her bir polis eğitim kurumunda ve Başkanlıkta birden fazla sınav komisyonu oluşturulabileceği gibi birden fazla polis eğitim kurumu için de tek bir komisyon görevlendirilebilir….”, 10. maddesinde, "(1) Sınavda başarılı olan adayların  kadrolarına aday polis memuru veya komiser yardımcısı olarak atanmaları 6/8/1992 tarihli ve 92/3393 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Emniyet Hizmetleri Sınıfı Mensupları Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği hükümlerine göre yapılır.” hükümleri yer almaktadır.
Yukarıda yer alan mevzuatın birlikte değerlendirilmesinden,  kadrolarına polis memuru ve komiser yardımcısı rütbelerine aday memur olarak atanabilmek için ilgililerin öğrenim süresini başarıyla tamamladıktan sonra yapılacak sınavda başarılı olmaları gerektiği, bu sınavın ise Polis Akademisi Başkanlığınca yapılacağı anlaşılmaktadır.
Bu durumda, davacının mülakat sınavında başarısız sayılmasına ilişkin işlemin Ankara İlinde bulunan Polis Akademisi Başkanlığınca tesis edilmiş olduğu gözönüne alındığında, bu davanın görüm ve çözümünde, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 32. maddesinin 1. fıkrası uyarınca dava konusu işlemi tesis eden  idarenin bulunduğu yerde kurulu Ankara İdare Mahkemesinin yetkili olduğu sonucuna ulaşılmaktadır.
Açıklanan nedenlerle; davanın görüm ve çözümünde Ankara İdare Mahkemesi'nin yetkili olduğuna, dava dosyasının Ankara 2. İdare Mahkemesi'ne gönderilmesine ve kararın Samsun 1. İdare Mahkemesi'ne ve taraflara bildirilmesine, 19/01/2016 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.

Uyuşmazlık Kararlarının Bildirimi ve Kesinliği

Danıştay ve bölge idare mahkemesince görev ve yetki uyuşmazlıkları hakkında verilen kararlar ilgili mahkemelere bildirilir; aynı zamanda taraflara da tebliğ edilir (İYUK m. 43/2). Bu kararlar kesindir (İYUK m. 43/3).

Görevli Mahkemede Yeniden Dava Açılmasında Harç

İYUK m. 43/4 hükmüne göre, bu madde kapsamında verilen kararlar çerçevesinde görevli ve yetkili kılınan mahkemeye yeniden dava açılması durumunda harç alınmaz.

Yetkili Mahkemenin Tespitine İlişkin Temel Kurallar

İdari yargıda dava açılırken hangi mahkemenin yetkili olduğunun doğru saptanması, yargılama sürecinin başından itibaren doğru yönlenmesini sağlar. İYUK m. 14/3-a uyarınca dava dilekçeleri görev ve yetki yönünden incelenir; m. 15/1-a uyarınca idari yargının görevli olduğu konularda görevli veya yetkili olmayan mahkemeye açılan dava görev ya da yetki yönünden reddedilir.

Özel bir kanunda ya da İYUK'ta yetkili mahkeme ayrıca gösterilmemişse, göreve ilişkin hükümler saklı kalmak şartıyla, İYUK m. 32/1 uygulanır: yetkili idare mahkemesi, dava konusu idari işlemi yapan idarenin bulunduğu yerdeki mahkemedir. Kamu görevlilerinin atanması ve nakilleri ile ilgili davalarda ise İYUK m. 33/1 uygulanır; söz konusu madde uyarınca yetkili mahkeme, kamu görevlisinin yeni veya eski görev yeri idare mahkemesidir.

Danıştay Danıştay 5. Daire Başkanlığı, E. 2015/3995, K. 2015/6920Kaynağı aç

Danıştay 5. Daire Başkanlığı         2015/3995 E.  ,  2015/6920 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
BEŞİNCİ DAİRE
Esas	No : 2015/3995
Karar	No : 2015/6920
YETKİLİ  YARGI  YERİNİN  BELİRLENMESİ  KARARI
… Elektrik Dağıtım A.Ş. (…) bünyesinde elektrik teknikeri olarak görev yapan davacı  tarafından, TEDAŞ temsilciliklerine kendisinin atanmayıp başkalarının atanmasına ilişkin TEDAŞ Genel Müdürlüğünün 30.7.2013 günlü, 25-318 sayılı Yönetim Kurulu kararının iptali istemiyle TEDAŞ Genel Müdürlüğüne karşı açılan davada; İstanbul 2. İdare Mahkemesinin … günlü, … sayılı ve Ankara 1. İdare Mahkemesinin … günlü, … sayılı kararları ile adı geçen mahkemeler arasında çıkan yetki uyuşmazlığı 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 43. maddenin (b) bendi uyarınca incelenerek gereği görüşüldü;
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 33/1. maddesinde, kamu görevlilerinin atanması ve nakilleri ile ilgili davalarda yetkili mahkemenin, kamu görevlilerinin yeni veya  eski görev yeri idare mahkemesi olduğu hükme bağlanmıştır.
… Elektrik Dağıtım A.Ş. (…) bünyesinde elektrik teknikeri olarak görev yapan davacı tarafından, TEDAŞ Genel Müdürlüğüne bağlı temsilciliklere kendisinin değil başka kişilerin atanmasına ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan ve kamu görevlilerinin nakilleri ile ilgili davalar kapsamında olan uyuşmazlığın çözümünde, 2577 sayılı Yasanın 33/1. maddesi uyarınca davacının görev yaptığı yerdeki İstanbul 2. İdare Mahkemesi yetkili bulunmaktadır.
Açıklanan nedenlerle, dava dosyasının, davanın görüm ve çözümünde yetkili olduğu belirlenen İstanbul 2. İdare Mahkemesine gönderilmesine, kararın Ankara 1. İdare Mahkemesine ve taraflara bildirilmesine, 09/09/2015 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.

İdari sözleşmelerden doğanlar dışında kalan tam yargı davalarında ise İYUK m. 36/a uygulanır: yetkili mahkeme, zararı doğuran idari uyuşmazlığı çözümlemeye yetkili idare mahkemesidir.

Yetki Kurallarının Uygulamasına İlişkin Örnekler

İYUK m. 33/1 kapsamında nakil davalarında yetkili mahkemenin belirlenmesine ilişkin Danıştay 5. Daire, E. 2015/3995, K. 2015/6920 sayılı kararında, bir kamu görevlisinin TEDAŞ temsilciliklerine atanmamasına ilişkin iptal davası kamu görevlilerinin nakilleri ile ilgili dava kapsamında değerlendirilmiş ve davacının görev yaptığı yerdeki idare mahkemesi yetkili bulunmuştur. Karar oyçokluğuyla verilmiştir.

İYUK m. 32/1 kapsamındaki genel yetki kuralının uygulandığı bir davada, Ankara'da bulunan bir kurum tarafından tesis edilen mülakat sınav işlemine ilişkin uyuşmazlıkta Danıştay 12. Daire, E. 2016/28, K. 2016/22 sayılı kararında işlemi yapan idarenin bulunduğu yer olan Ankara'daki idare mahkemesini yetkili bulmuş ve dosyanın ilgili mahkemeye gönderilmesine oybirliğiyle hükmetmiştir.

İYUK m. 32/1 kapsamında yetki değerlendirmesinde dikkate alınan unsurlardan biri de dava konusu işlemin icrai nitelik taşıyıp taşımadığıdır. Bir uyuşmazlıkta, muvazaa tespiti kararının tek başına dava konusu edilebilecek bir icrai işlem mahiyetinde olmadığı, uyuşmazlığın esas itibarıyla icrai nitelikteki yasak işleminden kaynaklandığı ve bu nedenle ruhsat vermeye yetkili idarenin bulunduğu yerdeki mahkemenin yetkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

İptal davasının ardından tazminat istemiyle açılan tam yargı davalarında İYUK m. 36/a uyarınca yetkili mahkeme, zararı doğuran idari uyuşmazlığı çözümlemeye yetkili idare mahkemesidir. Geçici görevlendirme işleminin iptaline ilişkin bir davada yapılan yetki değerlendirmesinde bu mahkemenin, görevlendirme işlemine ilişkin uyuşmazlığı karara bağlayan mahkeme olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Sık Sorulan Sorular

Mahkeme görevsizlik kararı verirse dosya ne olur?

İdare veya vergi mahkemesi görevsizlik ya da yetkisizlik sebebiyle davanın reddine karar verdiğinde dosyayı Danıştay'a veya görevli ve yetkili mahkemeye gönderir (İYUK m. 43/1).

Danıştay dosyayı aldıktan sonra yine görevsiz bulursa ne olur?

Danıştay davayı kendi görevi içinde görmediğinde dosyanın yetkili ve görevli mahkemeye gönderilmesine karar verir (İYUK m. 43/1-a). Bu karardan sonra dosyanın gönderildiği mahkemenin işin esasını incelemesi gerektiği kabul edilmektedir.

İki mahkeme birbirini görevsiz veya yetkisiz gördüğünde uyuşmazlığı kim çözer?

Her iki mahkeme de aynı bölge idare mahkemesinin yargı çevresinde yer alıyorsa uyuşmazlığı o bölge idare mahkemesi çözer. Farklı yargı çevrelerinde bulunuyorlarsa karar Danıştay tarafından verilir (İYUK m. 43/1-b).

Görev ve yetki uyuşmazlığı kararları kesin midir?

Evet. Danıştay ve bölge idare mahkemesince görev ve yetki uyuşmazlıkları hakkında verilen kararlar kesindir (İYUK m. 43/3).

Nakil davasında hangi mahkeme yetkilidir?

Kamu görevlilerinin atanması ve nakilleri ile ilgili davalarda yetkili mahkeme, kamu görevlisinin yeni veya eski görev yeri idare mahkemesidir (İYUK m. 33/1).

İptal davasından sonra açılan tam yargı davasında hangi mahkeme yetkilidir?

İdari sözleşmelerden doğanlar dışında kalan tam yargı davalarında yetkili mahkeme, zararı doğuran idari uyuşmazlığı çözümlemeye yetkili idare mahkemesidir (İYUK m. 36/a). Bu kural, iptal davasının ardından tazminat istemiyle açılan davalar için de uygulanır.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

Avukat Erdal Ersoy İletişim ve randevu

İdare hukuku