Takım Elbise Algısı ve Mahkemenin Takdir Yetkisi
Kamuoyunda sıklıkla takım elbise indirimi olarak anılan giyim tarzı, sanığa doğrudan bir ceza indirimi veya yargılama avantajı sağlamaz. Ceza muhakemesinde hâkimin kararını sanığın kıyafetinin rengi veya modeli değil; dosyada yer alan deliller, tanık anlatımları, savunmalar ve kanun hükümleri belirler. Hâkim, takdiri indirimi uygulamak zorunda olmayıp bu konuda takdir ve seçim hakkına sahiptir.
Türk Ceza Kanunu Kapsamında Takdiri İndirim Nedenleri
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 62. maddesinin ikinci fıkrasına göre takdiri indirim nedeni olarak failin geçmişi, sosyal ilişkileri, fiilden sonraki ve yargılama sürecindeki pişmanlığını gösteren davranışları ya da verilecek cezanın failin geleceği üzerindeki olası etkileri değerlendirilebilir. Buna karşılık failin duruşma sırasında mahkemeyi etkilemeye matuf şeklî tutum ve davranışları takdiri indirim nedeni olarak kabul edilmez. Kanun gereğince takdiri indirim nedenlerinin kararda gerekçeleriyle açıkça gösterilmesi şarttır.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 62Kaynağı aç
varlığı halinde, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası yerine, müebbet hapis;
müebbet hapis cezası yerine, yirmibeş yıl hapis cezası verilir. Diğer cezaların
altıda birine kadarı indirilir.[20]
(2) Takdiri indirim nedeni olarak,
failin geçmişi, sosyal ilişkileri, fiilden sonraki ve yargılama sürecindeki
pişmanlığını gösteren davranışları veya cezanın failin geleceği üzerindeki
olası etkileri (…)[21] göz önünde bulundurulabilir. (Ek
cümle:12/5/2022-7406/1 md.) Ancak failin duruşmadaki mahkemeyi etkilemeye
yönelik şeklî tutum ve davranışları, takdiri indirim nedeni olarak dikkate
alınmaz. Takdiri indirim nedenleri kararda gerekçeleriyle gösterilir.21
Mahsup
Takdiri İndirim Oranları ve Uygulanışı
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 62. maddesinin birinci fıkrası uyarınca fail yararına takdiri indirim nedenlerinin varlığı halinde, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası yerine müebbet hapis cezasına; müebbet hapis cezası yerine yirmi beş yıl hapis cezasına hükmedilir. Bu cezalar dışındaki diğer hapis ve adli para cezalarında ise altıda birine kadar indirim yapılır.
Takdiri İndirimin Reddedilmesine Dayanak Oluşturan Haller
Sanığın yargılama aşamasındaki olumsuz tutum ve davranışları ile savunmasının yakalama emriyle alınmış olması, mahkemelerce takdiri indirim uygulanmamasına gerekçe gösterilebilir. Aynı doğrultuda sanığın savunmalarında pişmanlık duyduğuna dair beyanda bulunmaması, mahkemece pişmanlığının gözlenmemesi ve ileride suç işlemekten çekinmeyeceği yönünde kanaat edinilmesi durumunda da takdiri indirim talebi reddedilebilir.
Kadına Karşı İşlenen Suçlarda Takdiri İndirim Düzenlemesi
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 82. maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi gereğince kasten öldürme suçunun kadına karşı işlenmesi, suçun nitelikli hali sayılarak ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektirir. Mevzuatta kadın cinayetlerinde mahkemelerin takdiri indirim yetkisini bütünüyle ortadan kaldıran genel bir kural getirilmemiştir; kanuni şartların ve gerekçelerin varlığı çerçevesinde mahkemenin değerlendirme yetkisi bulunmaktadır.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 82Kaynağı aç
a) Tasarlayarak,
b) Canavarca hisle veya eziyet çektirerek,
c) Yangın, su baskını, tahrip, batırma veya bombalama ya da nükleer,
biyolojik veya kimyasal silah kullanmak suretiyle,
d) Üstsoy veya altsoydan birine ya da eş,
boşandığı eş veya kardeşe karşı,[32]
e) Çocuğa ya da beden veya ruh
bakımından kendisini savunamayacak durumda bulunan kişiye karşı,
f) (Değişik:12/5/2022-7406/2 md.) Kadına karşı,
g) Kişinin yerine getirdiği kamu görevi nedeniyle,
h) Bir suçu gizlemek, delillerini ortadan kaldırmak veya işlenmesini
kolaylaştırmak ya da yakalanmamak amacıyla,[33]
i) (Ek:29/6/2005 – 5377/9 md.)Bir suçu işleyememekten dolayı
duyduğu infialle,
j) Kan gütme saikiyle,
k) Töre saikiyle,
İşlenmesi halinde, kişi ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası ile
cezalandırılır.
Kasten öldürmenin ihmali davranışla işlenmesi
Duruşmada takım elbise giymek doğrudan ceza indirimi sağlar mı?
Hayır, duruşmada takım elbise giyilmesi veya belirli bir giyim tarzı doğrudan ceza indirimi ya da mahkeme avantajı sağlamaz; kararları giysinin özellikleri değil deliller, tanıklar ve yasalar belirler.
Duruşmadaki şeklî tutumlar takdiri indirim için geçerli midir?
Türk Ceza Kanunu'nun 62. maddesi uyarınca failin duruşmadaki mahkemeyi etkilemeye yönelik şeklî tutum ve davranışları takdiri indirim nedeni olarak dikkate alınmaz.
Takdiri indirim uygulandığında cezadan ne kadar indirim yapılır?
Takdiri indirim uygulandığında ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası müebbet hapis cezasına, müebbet hapis cezası yirmi beş yıl hapis cezasına indirilir; diğer cezalarda ise altıda birine kadar indirim yapılır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy