İşveren, yönetim yetkisine dayanarak çalışma ortamında iş sağlığı ile güvenliğini sağlamak, olası hırsızlık ya da sabotaj tehlikelerini engellemek amacıyla güvenlik kamerası yerleştirebilir. Ne var ki bu hak sınırsız bir izleme serbestisi tanımaz. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 417. maddesi uyarınca işveren işçinin kişiliğini korumak, saygı göstermek ve dürüstlük kurallarına uygun bir iş düzeni tesis etmekle yükümlüdür. İşyerinde kamera düzeneği kurulabilmesi için çalışanların önceden açıkça bilgilendirilmesi, meşru amaca bağlı kalınması ve kişisel verilerin korunması ilkelerine riayet edilmesi zorunludur.
6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU m. 417Kaynağı aç
6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU m. 419Kaynağı aç
İşverenin Yönetim Hakkı ve Talimat Verme Sınırları
İşverenin talimat verme hakkı; işin nerede, nasıl ve ne zaman ifa edileceğini, günlük mesai ile ara dinlenmesi düzenlemelerini ve teknik araçların kullanım usulünü belirleme yetkisini kapsar (Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2018/11210, K. 2019/2604). Ancak bu yönetim yetkisi kanunlar, toplu iş sözleşmeleri ve iş sözleşmesi hükümleriyle sınırlandırılmıştır. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 417. maddesi gereğince işveren, çalışanların kişilik haklarını zedeleyen talimatlar veremez. Kamu düzenine ve ceza normlarına aykırı buyruklara işçinin itaat borcu bulunmamaktadır. İşveren hakkın kötüye kullanılması yasağına ve eşit işlem borcuna riayet etmek zorunda olup çalışanlara eza ve cefa verme kastıyla veya haksız ayrımcılık oluşturacak biçimde talimat tesis edemez.
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2018/11210, K. 2019/2604Kaynağı aç
Kişisel Verilerin Korunması ve Bilgilendirme Yükümlülüğü
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 419. maddesine göre işveren, çalışanına ait kişisel verileri yalnızca işçinin göreve yatkınlığıyla ilgili veya iş sözleşmesinin gerektirdiği zorunlu ölçüde işleyebilir. 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'nun 5. maddesi uyarınca kişisel verilerin işlenmesinde ilgili kişinin açık rızası kural olmakla birlikte; sözleşmenin ifası, yasal yükümlülüklerin yerine getirilmesi, bir hakkın korunması ya da çalışanın temel haklarına zarar vermemek kaydıyla meşru menfaat bulunması hallerinde rıza aranmaksızın veri işlenebilmektedir. İşyerinin fiziki güvenliğini sağlama ve can güvenliğini koruma gerekçeleri meşru menfaat kapsamında yer alabilir. Buna karşın işveren izleme faaliyetine başlamadan önce kameraların yerini, kayıt gayesini ve kullanım esaslarını çalışanlara duyurmalıdır; çalışanlardan gizlenerek habersiz kayıt yapılması hukuka aykırılık teşkil eder.
6698 sayılı KİŞİSEL VERİLERİN KORUNMASI KANUNU m. 5Kaynağı aç
Ses Kaydı Yasağı, Saklama Süreleri ve Biyometrik Veriler
Güvenlik gerekçesiyle toplanan görüntülerin yalnızca belirlenen meşru amaç doğrultusunda makul bir süre saklanması, bu sürenin hitamında silinmesi, yok edilmesi ya da anonim hale getirilmesi gerekmektedir. Kayıtlara yetkisiz kimselerin erişimi engellenmelidir. İşyerindeki güvenlik kameralarıyla çalışanların sözlü ifadelerinin ve konuşmalarının sesli olarak kayda alınması aşırı bir müdahale sayıldığından kural olarak yasaktır ve haberleşme hürriyetini ihlal eder. Mesai takibinde tercih edilen parmak izi okuma ya da yüz tanıma mekanizmaları biyometrik nitelik taşıdığından 6698 sayılı Kanun uyarınca özel nitelikli kişisel veri sayılır; bu tür yöntemlerin tatbikinde adi kamera kaydına nazaran çalışanların rızası ve veri işleme şartları çok daha sıkı denetime tabidir.
Mahrem Alanlar ve Uzaktan Çalışmada Gözetim Yasağı
Tuvaletler, duş yerleri, soyunma kabinleri, emzirme ve dinlenme odaları gibi mahremiyet beklentisinin yüksek olduğu alanlara kamera takılması kesin surette yasaktır. Bu nevi alanların gözetim altına alınması özel hayatın gizliliğini ağır biçimde zedeler. Güvenlik kulübeleri çalışma mekânı niteliğinde olduğundan gerekli bilgilendirme yapılmak kaydıyla izlenebilir; fakat kulübenin kişisel eşyaların konulduğu ve istirahat edilen bir alana tahsis edilmiş kısımları kamera açısından hariç tutulmalıdır. Uzaktan çalışma modelinde ise personelin evine kamera yerleştirilerek sürekli izlenmesi, konut dokunulmazlığı ile özel hayatın dokunulmazlığı prensiplerine aykırıdır.
Sürekli Performans Takibi ve İşçi Açısından Haklı Fesih
İşçinin mesai boyunca her anını, çalışıp çalışmadığını ya da performans seviyesini sürekli kamerayla gözetim altında tutmak özel hayatın gizliliğini zedeler ve çalışma koşullarının esaslı ihlalini oluşturur. İşverenin çalışma şartlarını uygulamaması veya kişilik haklarını ihlal eden hukuka aykırı izleme yöntemlerine başvurması halinde işçi, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 24/II. maddesi uyarınca önel vermeksizin iş sözleşmesini derhal haklı nedenle feshedebilir. Bu fesih türünde işçi kıdem tazminatına hak kazanabileceği gibi şartları gerçekleşmişse 6098 sayılı Kanun'un 417. maddesi uyarınca manevi tazminat davası da açabilir. İşverenin işçiye sataşması, gözdağı vermesi veya şeref ve haysiyetini zedeleyici ağır ithamlarda bulunması da 4857 sayılı Kanun'un 24/II-c maddesi kapsamında işçiye derhal fesih imkânı sağlamaktadır.
4857 sayılı İŞ KANUNU m. 24Kaynağı aç
Kamera Kayıtlarının Delil Niteliği ve Fesih Uyuşmazlıkları
İş sözleşmesinden doğan edimlerin işçi tarafından kusurlu olarak aksatıldığını kanıtlama yükü işverene aittir (Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2018/11210, K. 2019/2604). Görevlerin hatırlatılmasına karşın ısrarla yerine getirilmemesi 4857 sayılı İş Kanunu'nun 25/II-(h) bendinde haklı fesih nedeni sayılmış; işin uyarılara rağmen gereği gibi yapılmaması ise fesih için geçerli neden olarak nitelendirilmiştir. Hukuka uygun elde edilen kamera görüntüleri mahkemede geçerli delil vasfı taşırken, özel yaşamın gizliliği çiğnenerek elde edilen veriler hukuka aykırı delil teşkil eder ve yargılamada hükme dayanak yapılamaz. Müşteri sayacı cihazını kasten kapatarak doğruluk ve sadakat borcuna aykırı davrandığı kamera kaydıyla saptanan çalışanın sözleşmesi, işverenin güvenini sarsması gerekçesiyle 4857 sayılı Kanun'un 25/II-(e) maddesi uyarınca derhal feshedilebilir ve bu durumda kıdem ile ihbar tazminatı ödenmez (Yargıtay 22. Hukuk Dairesi, E. 2014/24555, K. 2015/17926). Feshe dayanak yapılan kayıtların uzman bilirkişi aracılığıyla çözümlenerek tarafların fiil ve ifadelerinin netleştirilmesi ve tüm delillerle birlikte değerlendirilmesi zorunludur (Yargıtay 22. Hukuk Dairesi, E. 2015/28830, K. 2018/15646).
Yargıtay 22. Hukuk Dairesi, E. 2014/24555, K. 2015/17926Kaynağı aç
Yargıtay 22. Hukuk Dairesi, E. 2015/28830, K. 2018/15646Kaynağı aç
İşveren işçiyi gizli kamerayla izleyebilir mi?
Hayır, işverenin çalışanları bilgilendirmeden gizli kamera ile izleme yapması hukuka aykırıdır; izleme başlamadan önce kameraların yeri ve amacı açıklanmalıdır.
Sürekli kamera gözetimi işçiye haklı fesih hakkı verir mi?
Çalışanın salt performansını denetlemek için sürekli kamera ile izlenmesi özel hayatın gizliliğini ihlal eder ve işçiye iş sözleşmesini haklı nedenle feshederek kıdem tazminatı talep etme hakkı kazandırır.
İşyerindeki güvenlik kameraları ses kaydı yapabilir mi?
Güvenlik kameralarının sesli kayıt yapması aşırı bir müdahale oluşturduğundan kural olarak yasaktır ve çalışanların haberleşme gizliliğini ihlal eder.
Soyunma odası ve dinlenme alanlarına kamera yerleştirilebilir mi?
Soyunma odası, duş, tuvalet, dinlenme ve emzirme odası gibi kişisel mahremiyetin korunduğu alanlara hiçbir gerekçeyle kamera takılamaz.
Hukuka aykırı şekilde alınan kamera görüntüleri delil olur mu?
Kişilik hakları ve özel hayatın gizliliği ihlal edilerek elde edilmiş kamera kayıtları hukuka aykırı delil sayılır ve yargılamada dikkate alınmaz.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

