İş gücü kaybı tazminatı, bedensel bütünlüğü haksız fiil neticesinde zedelenen kişilerin çalışma gücündeki eksilme veya yitirmeden kaynaklanan maddi zararlarının giderilmesini sağlar. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 54. maddesi uyarınca bedensel zararlar özellikle tedavi giderlerini, kazanç kaybını, çalışma gücünün azalmasından ya da yitirilmesinden doğan kayıpları ve ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıpları kapsar. Sürekli iş göremezlik zararının hesaplanabilmesi için kişinin iş gücü kaybı oranı, gelir durumu, muhtemel yaşam ve çalışma süresi ile olaydaki kusur durumunun net bir şekilde tespit edilmesi zorunludur.
6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU m. 54Kaynağı aç
Sürekli İş Göremezlik Zararının Hesabında Dikkate Alınan Unsurlar
Sürekli iş göremezlik tazminatının hesaplanmasında birden çok unsur birlikte değerlendirilir. Bu doğrultuda zarar görenin iş gücü kaybı oranı ile olayın meydana gelmesindeki kusur durumlarının tespiti tazminatın hesaplanabilmesi açısından önem taşır. Zararın hangi süreler dahilinde hesaplanacağını saptamak amacıyla zarar gören kişinin emekliliğe kadar olan çalışma süresinin ve muhtemel bakiye ömür süresinin tespiti zorunludur. Bakiye ömür ve çalışma sürelerinin belirlenmesinde bilimsel araştırmalara dayanan hayat tabloları kullanılır.
Gelir Durumunun Belirlenmesi ve Efor Kaybı Tazminatı
Hesaplamaya esas kazanç miktarının tayininde zarar görenin çalışma ve gelir durumu belirleyicidir. Zarara uğrayan kişinin çalışan ve gelir elde eden bir kişi olması halinde hesaplamada gerçek geliri esas alınır. Herhangi bir işte çalışmayan veya kazancı bulunmayan kişilerin sürekli iş göremezlik zararları ise efor kaybı kapsamında asgari ücret üzerinden belirlenir. Haksız fiil sonucu çalışma gücünde azalma meydana gelen kişi, gelirinde veya malvarlığında bir eksilme olmasa dahi yaşıtlarına ve aynı işi yapanlara kıyasla daha fazla güç ve çaba sarf etmek zorunda kalması nedeniyle efor kaybı tazminatı talep edebilir.
İspat Yükümlülüğü ve Hakkaniyete Göre Belirleme
Bedensel zarara dayalı tazminat istemlerinde ispat yükü genel kural olarak zarar gören taraftadır. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 50. maddesinin birinci fıkrası uyarınca zarar gören, uğradığı zararı ve zarar verenin kusurunu ispat yükü altındadır. Uğranılan zararın miktarının tam olarak ispat edilemediği hallerde ise aynı maddenin ikinci fıkrası uyarınca hâkim, olayların olağan akışını ve zarar görenin aldığı önlemleri göz önünde bulundurarak zararın miktarını hakkaniyete uygun biçimde belirler.
6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU m. 50Kaynağı aç
İş Kazalarında Maluliyet Oranı ve Tazminat Hakları
İş kazası neticesinde meydana gelen maluliyet durumlarında sosyal güvenlik sistemi ile genel sorumluluk hukuku ilkeleri birlikte uygulanır. İş kazasında yüzde on oranının üzerinde iş gücü kaybına uğrayan işçiler kalıcı iş gücü kaybına uğramış sayılır ve kendilerine Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından sürekli iş göremezlik aylığı bağlanır. Kalıcı iş gücü kaybına uğrayan işçi, Sosyal Güvenlik Kurumu tahsislerinin yanı sıra kusur ve maluliyet durumu çerçevesinde işverenden ve kusuru bulunan diğer kişilerden maddi ve manevi tazminat talep edebilir.
Gelirinde eksilme olmayan kişi iş gücü kaybı tazminatı isteyebilir mi?
Evet, bedensel bütünlüğü ihlal edilen kişi gelirinde herhangi bir azalma gerçekleşmese dahi emsallerine göre daha fazla güç ve çaba sarf etmek zorunda kalması sebebiyle efor kaybı tazminatı talep edebilir.
Zararın miktarı tam olarak ispatlanamazsa hâkim nasıl karar verir?
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 50. maddesinin ikinci fıkrası gereğince hâkim, olayların olağan akışını ve zarar görenin aldığı önlemleri gözeterek zararın miktarını hakkaniyete uygun olarak belirler.
İş kazasında SGK tarafından iş göremezlik aylığı bağlanması için maluliyet oranı ne olmalıdır?
İş kazası neticesinde iş gücü kaybı oranı yüzde on oranının üzerinde tespit edilen işçilere Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından sürekli iş göremezlik aylığı bağlanır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy