İnternet Suçlarında Şikâyet ve Delil Toplama Süreci

İnternet Suçlarında Şikâyet ve Başvuru Usulü

İnternet aracılığıyla işlenen suçlarda adli makamlara başvuru, doğrudan adliyelerde bulunan müracaat savcılıkları üzerinden Cumhuriyet Başsavcılığına ya da kolluk birimlerine suç duyurusunda bulunulması yoluyla gerçekleştirilir. Eyleme maruz kalan kişiler, şikâyet ve beyanlarını bu makamlara ileterek adli soruşturmanın başlatılmasını talep edebilir.

Dijital Kayıtlar ve Yazışmaların Delil Değeri

Ekran görüntüleri dijital ihlallerin tespitinde sıklıkla kullanılsa da bu kayıtların kırpılabilmesi veya sonradan üzerinde değişiklik yapılabilmesi ihtimali bulunmaktadır. Bu sebeple ekran görüntüleri tek başına her olayda yeterli görülmeyebilir; kaydın URL adresi, paylaşım tarihi, saati, kullanıcı ve hesap bilgileri ile mümkünse video kaydıyla desteklenmesi ispat açısından daha sağlıklı kabul edilir. İspat gücünü artırmak amacıyla noterlikler veya mahkemeler vasıtasıyla delil tespiti yapılması yoluna da başvurulabilir.

Kişinin bizzat tarafı olduğu mesajlaşma ve yazışma kayıtlarını adli mercilere delil olarak iletmesi kural olarak geçerlidir. Buna karşın, şüphelinin veya üçüncü kişilerin telefon, e-posta veya sosyal medya hesaplarına rıza dışı ve yetkisiz olarak girilmesi suretiyle toplanan materyaller hukuka aykırı delil tartışmasına yol açabilir.

Bilişim Sistemlerinde Arama, Kopyalama ve Elkoyma Kuralları

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 134/1 uyarınca, soruşturma kapsamında somut delillere dayanan kuvvetli şüphe sebeplerinin varlığı ve delillerin başka bir yolla elde edilememesi şartıyla hâkim tarafından şüphelinin bilgisayarında, bilgisayar programlarında ve kütüklerinde arama yapılmasına, kayıtların kopyalanmasına ve çözülüp metin hâline dönüştürülmesine karar verilebilir. Gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısı da bu yönde karar alma yetkisine sahiptir; ancak savcılık kararı yirmi dört saat içinde hâkim onayına sunulur. Hâkim onay kararını en geç yirmi dört saat içerisinde açıklar; sürenin geçmesi veya talebin onaylanmaması durumunda elde edilen kopyalar ve çözümlenen metinler derhâl imha edilir.

İnceleme sırasında şifrelerin kırılamaması, gizlenmiş belgelere ulaşılamaması yahut sürecin uzun zaman alacak olması hâlinde 5271 sayılı Kanun m. 134/2 gereğince araç ve gereçlere elkonulabilir. Gerekli şifre çözümü tamamlanıp kopyalar temin edildikten sonra söz konusu cihazlar bekletilmeksizin ilgilisine iade edilir.

Cihaz ve kütüklere elkoyma işlemi gerçekleştirilirken sistemdeki tüm verilerin yedeklemesi yapılır. 5271 sayılı Kanun m. 134/3-4 uyarınca, bu yedekten çıkarılan bir suret şüpheliye veya vekiline teslim edilir ve tutanak düzenlenerek taraflarca imza altına alınır. Bilişim araçlarına fiilen elkonulmaksızın da sistemdeki verilerin tümü veya bir bölümü kopyalanabilir; kopyalanan bu kayıtlar kâğıda dökülerek tutanağa yazılır ve ilgililerce imzalanır.

Bilişim Sistemine Hukuka Aykırı Girme Fiili ve Yaptırımı

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 243/1 hükmü gereğince, bir bilişim sisteminin bütününe veya bir kısmına hukuka aykırı olarak erişen veya sistemde kalmaya devam eden faile bir yıla kadar hapis veya adlî para cezası uygulanır. Bu eylemin bedeli mukabilinde yararlanılan bilişim sistemlerine karşı işlenmesi durumunda ise cezada yarı oranına kadar indirim yapılır.

Sisteme hukuka aykırı girilmesi sonucunda sistemdeki verilerin yok olması yahut başkalaşması hâlinde TCK m. 243/3 uyarınca altı aydan iki yıla kadar hapis cezasına hükmedilir. Bir bilişim sisteminin kendi bünyesindeki veya sistemler arasındaki veri iletimini sisteme girmeksizin teknik vasıtalarla hukuka aykırı biçimde izleyen kişi ise TCK m. 243/4 gereğince bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

Özel Hayatın Gizliliği Kapsamında Erişimin Engellenmesi

İnternet ortamında yapılan bir yayın içeriği nedeniyle özel hayatının gizliliğinin ihlal edildiğini iddia eden kişiler, 5651 sayılı Kanun m. 9/A f. 1 uyarınca doğrudan Kuruma başvurarak içeriğe erişimin engellenmesi tedbirinin uygulanmasını isteyebilir. Bu başvuruda hakkın ihlaline neden olan yayının tam adresine (URL), hangi açılardan hakkın ihlal edildiğine ilişkin açıklamaya ve kimlik bilgilerini ispatlayacak bilgilere yer verilir; söz konusu bilgilerde eksiklik olması hâlinde talep işleme konulmaz.

Başkan, kendisine gelen erişimin engellenmesi talebini uygulanmak üzere derhâl Birliğe bildirir; erişim sağlayıcılar bu tedbir talebini derhâl ve en geç dört saat içinde yerine getirmekle yükümlüdür. 5651 sayılı Kanun m. 9/A f. 4 gereğince erişimin engellenmesi, özel hayatın gizliliğini ihlal eden yayın, kısım, bölüm, resim veya video ile ilgili olarak URL şeklinde içeriğe erişimin engellenmesi suretiyle uygulanır.

Erişimin engellenmesini talep eden kişiler, internet ortamında yapılan yayın içeriği nedeniyle özel hayatın gizliliğinin ihlal edildiğinden bahisle bu talebi, talepte bulunduğu saatten itibaren yirmi dört saat içinde sulh ceza hâkiminin kararına sunar. Hâkim, yayının özel hayatın gizliliğini ihlal edip etmediğini değerlendirerek kararını en geç kırk sekiz saat içinde açıklar ve doğrudan Kuruma gönderir; aksi hâlde erişimin engellenmesi tedbiri kendiliğinden kalkar. Hâkim tarafından verilen bu karara karşı Başkan tarafından 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu hükümlerine göre itiraz yoluna gidilebilir. Erişimin engellenmesine konu içeriğin yayından çıkarılması durumunda ise hâkim kararı kendiliğinden hükümsüz kalır.

Özel hayatın gizliliğinin ihlaline bağlı olarak gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde doğrudan Kurum Başkanının talimatıyla erişimin engellenmesi Kurum tarafından yerine getirilir. Bu kapsamda Başkan tarafından alınan tedbir kararı yirmi dört saat içinde sulh ceza hâkiminin onayına götürülür ve hâkim kararını kırk sekiz saat içerisinde açıklar.

Kişisel Verilerin İhlalinde Bildirim Yükümlülüğü

Kişisel verilerin kanuni olmayan yollarla başkaları tarafından elde edilmesi hâlinde bildirim yükümlülüğü veri sorumlusuna aittir. Bu kapsamda veri sorumlusunun, durumu hem ilgili kişiye hem de Kurula bildirmesi zorunludur.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy