İngiltere ve Galler miras hukuku, terekenin paylaşımında mirasbırakanın geçerli bir vasiyetname bırakıp bırakmadığını esas alır. Vasiyetnameye karşı aile bireylerinin mali taleplerini düzenleyen Inheritance (Provision for Family and Dependants) Act 1975, İskoçya ve Kuzey İrlanda'ya uygulanmamakta olup rejim İngiltere ve Galler için geçerlidir. Dolayısıyla tereke idaresi ve intikal süreçleri İngiltere ve Galler hukuku çerçevesinde yürütülür.
Vasiyetnamenin Geçerlilik Koşulları ve Codicil ile Değiştirilmesi
Bir vasiyetnamenin hukuken geçerli sayılabilmesi için vasiyet edenin 18 yaşını doldurmuş olması, işlemi gönüllü olarak yapması ve ayırt etme gücüne sahip bulunması gerekir. Şekil şartı olarak vasiyetnamenin yazılı düzenlenmesi, vasiyet eden tarafından iki yetişkin tanık huzurunda imzalanması ve her iki tanığın da imzalarını vasiyet edenin huzurunda tamamlamaları zorunludur.
Geçerli şekilde tanzim edilmiş bir vasiyetnamede sonradan yapılacak değişiklikler gayriresmî notlarla yapılamaz. Vasiyetnamenin değiştirilmesi için ya tamamen yeni bir vasiyetname düzenlenmeli ya da codicil adı verilen resmî bir ek belge hazırlanmalıdır. Codicil belgesinin de tıpkı vasiyetname gibi usulünce imzalanması ve tanıklar huzurunda onaylanması şarttır.
Vasiyetname Bulunmaması Halinde Yasal Mirasçılık Sırası
Vasiyetname bırakılmaksızın vefat edilmesi halinde evli olmayan partnerler ve arkadaşlar yasal mirasçı olamazlar. Yasal mirasçılıkta hukuken evlat edinilmiş çocuklar ile tüm ilişkilerden olan çocuklar eşit miras hakkına sahip kabul edilir; buna karşılık vasiyetname yoksa üvey çocuklar otomatik hak sahibi değildir.
Vasiyetsiz ölüm gerçekleştiğinde geride çocuk bulunmuyorsa sağ kalan eş veya tescilli partner (civil partner) tüm terekeyi alır. Geride çocuk veya altsoy bulunması halinde ise sağ kalan eş ya da tescilli partner kişisel eşyaları, statutory legacy olarak adlandırılan sabit net yasal tutarı ve kalan terekenin yarısını alır; diğer yarı ise yasal trust düzeni içinde çocuklara geçer.
Sağ kalan eşin veya tescilli partnerin bulunmadığı durumlarda tereke kural olarak çocuklara veya onların altsoyuna kalır. Altsoyun bulunmaması durumunda miras sırasıyla ebeveynlere, kardeşlere ve onların altsoylarına, yarım kardeşlere, büyükanne ve büyükbabalara, ardından amca, dayı, hala, teyze ve onların altsoylarına intikal eder.
Probate, Caveat ve Yargılama Usulü
Mirasbırakanın terekesinin vergi doğurması halinde, tereke değerinin ölümden itibaren bir yıl içinde vergi idaresi HMRC'ye IHT400 formu ile bildirilmesi yasal bir yükümlülüktür. Bu bildirim usulünce tamamlanmadan probate başvurusu sonuçlandırılamaz.
Probate kararı verilmeden önce başka birinin probate başvurusunu durdurmak amacıyla caveat işlemi yapılabilir. Kimin başvurabileceği, vasiyetnamenin bulunup bulunmadığı ya da vasiyetnamenin geçerli olup olmadığı gibi ihtilaflarda işletilen caveat ilk etapta 6 ay sürer ve bu süre 6 ay daha uzatılabilir.
Mahkeme nezdindeki probate davaları, vasiyetnamelerin düzeltilmesi (rectification), tereke temsilcisi değişikliği ve Inheritance (Provision for Family and Dependants) Act 1975 talepleri Civil Procedure Rules Part 57 usul kurallarına göre yürütülür. Mirasbırakanın terekesinden makul bir mali karşılık sağlanmadığı gerekçesiyle anılan kanunun 4. maddesi kapsamında açılacak davalar, kural olarak temsil belgesi (grant of representation) tarihinden itibaren 6 ay içinde ikame edilmelidir; bu süreden sonraki başvurular mahkemenin iznine tabidir.
Miras Paylaşımının Değiştirilmesi ve Feragat Mekanizması
Ölümden sonra miras paylaşımı, değişiklikten olumsuz etkilenecek tüm hak sahiplerinin kabul etmesi kaydıyla variation yoluyla yeniden düzenlenebilir. Bu yetki hem vasiyetnameli durumlarda hem de yasal mirasçılık dağılımında geçerli olup devir ve düzenleme işlemlerinin ölümden itibaren 2 yıl içinde tamamlanması gerekmektedir. Gerçekleştirilen bu paylaşım değişikliği daha fazla miras vergisi (Inheritance Tax) doğuruyorsa, durumun 6 ay içinde HMRC'ye bildirilmesi zorunludur.
Mirasçıların kendilerine düşen tereke payını tamamen reddetmek istemeleri halinde disclaimer mekanizması devreye girer. Bir hak sahibi vasiyetname altındaki bir tasarrufu veya yasal miras payını reddedebilir; ancak reddedilecek malvarlığından önceden fiilen yararlanılmış bulunması sürecin hukuki işleyişini karmaşıklaştırabilir.
İngiltere'de nikahsız birlikte yaşayan eşler vasiyetname olmadan mirasçı olabilir mi?
Evli olmayan partnerler ve arkadaşlar, vasiyetname bırakılmadığı takdirde yasal mirasçılık kuralları gereğince mirasçı olamazlar.
Inheritance Act 1975 uyarınca mali karşılık davası açma süresi ne kadardır?
Inheritance (Provision for Family and Dependants) Act 1975 m. 4 uyarınca makul mali karşılık başvurusu, kural olarak temsil belgesi (grant of representation) tarihinden itibaren 6 ay içinde mahkemeye sunulmalıdır; sürenin aşılması halinde mahkemenin izni aranır.
Miras paylaşımı vefatın ardından mirasçılar arasında değiştirilebilir mi?
Değişiklikten olumsuz etkilenecek tüm hak sahiplerinin rızası bulunması kaydıyla, mirasbırakanın ölümünden itibaren 2 yıl içinde variation yoluyla miras paylaşımı değiştirilebilir; değişikliğin ek miras vergisi doğurması durumunda ise 6 ay içinde vergi idaresine bildirim zorunludur.
Probate başvurusunu durdurmak için hangi hukuki yola başvurulabilir?
Probate kararı verilmeden önce kimin başvurabileceği veya vasiyetnamenin geçerliliği hususundaki uyuşmazlıklarda başvuruyu durdurmak için 6 ay süreli caveat girilebilir ve bu süre 6 ay daha uzatılabilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy