Influencer Sözleşmesinin Hukuki Niteliği ve Sözleşme Özgürlüğü
Mevzuatımızda influencer sözleşmelerine özgü müstakil bir yasal tanımlama veya tek bir kanun maddesine bağlanan tipik bir sözleşme modeli yer almaz. Taraflar arasındaki ilişki; içerik oluşturma, reklam ve ürün tanıtımı yapma, fikrî hakların devri veya kullandırılması, ad, ses ile görüntü kullanımına onay verilmesi ve belirli sınırlar dahilinde rekabet etmeme gibi edimleri bir arada barındırabilir. Dolayısıyla bu anlaşmalar, somut ilişkinin şartlarına bağlı biçimde vekâlet, eser, hizmet, lisans yahut reklam sözleşmesi unsurlarını bünyesinde toplayan karma veya nev'i şahsına münhasır bir yapı sergiler.
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 26. maddesi uyarınca taraflar, bir sözleşmenin içeriğini kanunda öngörülen sınırlar içinde serbestçe belirleyebilir. Ancak bu özgürlük sınırsız değildir. Türk Borçlar Kanunu'nun 27. maddesi gereğince kanunun emredici hükümlerine, ahlaka, kamu düzenine, kişilik haklarına aykırı veya konusu imkânsız olan sözleşmeler kesin hükümsüzdür. Sözleşmede yer alan hükümlerden bir kısmının hükümsüz olması kural olarak diğerlerinin geçerliliğini etkilemez; bununla birlikte geçersiz kılınan hükümler olmaksızın sözleşmenin kurulamayacağı açıkça anlaşılıyorsa sözleşmenin tamamı kesin hükümsüz hale gelir.
6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU m. 26Kaynağı aç
6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU m. 27Kaynağı aç
Genel İşlem Koşulları ve Ajans İlişkilerinde Taraf Sıfatı
İleride benzer nitelikteki çok sayıda sözleşmede esas alınmak üzere taraflardan birinin önceden ve tek taraflı belirleyip karşı tarafa sunduğu hükümler, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 20. maddesi kapsamında genel işlem koşulu olarak kabul edilir. Söz konusu koşulların sözleşme metninde yahut eklerinde yer bulması veya maddelerin müzakere edilerek onaylandığı yönünde beyanların eklenmesi, bu kuralları genel işlem koşulu vasfından kurtarmaya tek başına yetmez. Türk Borçlar Kanunu'nun genel işlem koşullarını düzenleyen hükümleri çerçevesinde; muhataba dürüstlük kuralına uygun şekilde bildirilmemiş, muhtevasını kavrama fırsatı sunulmamış veya işin mahiyetine yabancı düşen maddeler yazılmamış sayılabilir. Benzer biçimde, anlamı muğlak kalan düzenlemeler metni hazırlayan aleyhine yorumlanır ve düzenleyen tarafa karşı taraf aleyhine tek yanlı değişiklik yapma serbestisi veren kayıtlar da geçersizlik yaptırımıyla karşılaşabilir.
6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU m. 20Kaynağı aç
Pazarlama süreçlerinde ajansın yalnızca marka adına hareket ettiği durumlarda, markanın da sözleşmede taraf olarak yer alması veya ajans ile markanın ödeme ve diğer borçlardan müteselsilen sorumlu tutulması, influencer yönünden edimlerin güvenceye alınmasını sağlar.
Reklam Mevzuatı, Örtülü Reklam Yasağı ve İdari Sorumluluk
6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un 61. maddesi kapsamında ticari reklam; mesleki yahut ticari faaliyetler doğrultusunda mal ve hizmetlerin kiralanmasını ya da satışını temin etmek, muhatap kitleyi aydınlatmak veya ikna etmek gayesiyle reklam verenlerce her türlü iletişim vasıtasıyla sunulan pazarlama duyurularıdır. Bu duyuruların dürüstlük ve doğruluk kurallarına riayet etmesi, kamu düzeni, genel ahlak, kişilik hakları ile Reklam Kurulu ilkelerine riayet etmesi zorunludur. Tüketicilerin tecrübesizliğini veya bilgi eksikliğini kötüye kullanan, onları yanıltan yahut genel sağlığı tehlikeye atan reklam faaliyetleri yasaklanmıştır. Bununla beraber, benzer gereksinimleri karşılayan yahut eşdeğer gayeye hizmet eden rakip ürünler bakımından karşılaştırmalı reklam yapılmasına imkân tanınmıştır.
6502 sayılı TÜKETİCİNİN KORUNMASI HAKKINDA KANUN m. 61Kaynağı aç
Reklam olduğu açıkça belirtilmeksizin yazı, haber, yayın ve programlarda mal veya hizmetlere ilişkin ayırt edici işaret ve adların reklam amacıyla sunulması örtülü reklam kabul edilir ve iletişim araçlarında örtülü reklam yapılması yasaktır. 6502 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat uyarınca reklamların açık, anlaşılır ve ayırt edilebilir olması gerekir. Maddi kazanç yanında ücretsiz veya indirimli ürün ile hizmet temini de menfaat kapsamındadır. Bu çerçevede 1 Ağustos 2026 tarihinde yürürlüğe girecek düzenlemeyle menfaat sağlanan paylaşımlarda reklam niteliğini açıkça gösterecek biçimde reklam veya tanıtım ibaresinin kullanılması zorunlu hale gelecektir.
Reklam verenler, reklam ajansları ve mecra kuruluşları ticari reklama ilişkin kanuni kurallara uymakla yükümlüdür. Reklamda yer alan iddiaların doğruluğunu ispatlama yükümlülüğü reklam verene aittir. Ticaret Bakanlığının influencer reklamlarına ilişkin Kılavuzu çerçevesinde influencer, bizzat deneyimlemediği bir mal veya hizmeti deneyimlemiş ya da onaylamış izlenimi doğuracak şekilde tanıtamaz; ispatlanamayan bilimsel iddialara ve mevzuata aykırı sağlık beyanlarına yer veremez. Sözleşmeyle etiketleme yükümlülüğünün influencer tarafına bırakılması, markanın mevzuattan doğan idari sorumluluğunu kamu otoriteleri karşısında kendiliğinden ortadan kaldırmaz.
Fikrî Haklar, İçerik Kullanımı ve Yapay Zekâ Düzenlemeleri
5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nun 52. maddesi gereğince mali haklara dair sözleşme ve tasarrufların yazılı olması ve devredilen veya lisanslanan hakların sözleşmede ayrı ayrı gösterilmesi şarttır. İçerik üretimi karşılığında bedel ödenmesi, esere ait tüm mali hakların devredildiği anlamına gelmez; sözleşmede aksi kararlaştırılmadıkça tanınan lisans basit lisans sayılır ve işleme haklarını kendiliğinden kapsamaz.
5846 sayılı FİKİR VE SANAT ESERLERİ KANUNU m. 52Kaynağı aç
Influencer'ın içeriği kendi hesabından organik şekilde yayımlaması amacıyla belirlenen ücret, paylaşımların marka tarafından sponsorlu reklama dönüştürülmesini, markanın kendi hesabından yeniden yayımlanmasını, influencer hesabı üzerinden reklam çıkılmasını veya whitelisting ile dark post uygulamalarında kullanılmasını kapsamaz. Bu tip ek kullanım türlerinin sözleşmede bağımsız olarak düzenlenmesi ve ayrıca fiyatlandırılması gerekir.
Influencer'ın isim, görüntü ve ses hakları kişilik hakkı koruması altındadır. Bu hakların süresiz ve sınırsız devrine ilişkin düzenlemeler geçersiz sayılabileceğinden kullanım izninin belirli kampanya, ürün, mecra, ülke ve süreyle sınırlandırılması önem taşır. Süreçte 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu gereği aydınlatma yapılmalı ve gerektiğinde açık rıza alınmalıdır. Ayrıca 1 Ağustos 2026 tarihinde yürürlüğe girecek reklam düzenlemesi uyarınca, yapay zekâ ile üretilen ve insandan ayırt edilemeyen dijital karakterlerin yer aldığı reklamlarda bu durum açıkça belirtilmeli; gerçek bir kişinin dijital kopyasının ürünü bizzat deneyimlediği veya tavsiye ettiği izlenimi uyandıran tanıtımlar yapılmamalıdır.
Performans Hedefleri, Rekabet Yasağı ve Cezai Şart Dengesi
Influencer, kural olarak takipçilerin davranışlarını bütünüyle kontrol edemez. Bu nedenle sözleşme bedelinin tamamının belirli bir satış, izlenme veya dönüşüm adedine bağlanması influencer yönünden risk oluşturur. Performans kriteri konulacaksa bunun garanti edilen kesin bir sonuç mu, genel bir hedef mi yoksa yalnızca raporlama ölçütü mü olduğu açıkça belirlenmelidir.
Marka; tanıtımı yapılacak ürünün yasal mevzuata uygunluğunu, satış ve tanıtım izinlerini, reklam iddialarının doğru ve ispatlanabilir olduğunu, sağlık ve bilimsel iddiaların geçerli belgelere dayandığını garanti etmelidir. Ayrıca influencer'a sağlanan logo, müzik, görsel ve benzeri materyallerin fikri mülkiyet haklarına sahip olduğunu, üçüncü kişi haklarını ihlal etmediğini ve bilinen risklerin gizlenmediğini taahhüt etmelidir; aksi halde influencer'ın uğrayacağı zararların karşılanması kararlaştırılabilir.
Sözleşmede yer alacak rekabet yasağında rakip ürün kategorisi, rakip marka unvanları, yasağın geçerli olduğu platformlar, coğrafi kapsam ile başlangıç ve bitiş tarihleri net biçimde belirlenmelidir. Influencer'ın ekonomik faaliyetini aşırı biçimde sınırlayan genel yasaklar yerine ölçülü kayıtlar konulmalı ve rekabet kısıtlaması karşılığında ek ücret kararlaştırılmalıdır.
Sözleşmede kararlaştırılacak cezai şartın uygulanma koşulları dikkatle kurgulanmalıdır. Kısa süreli gecikme veya etiket eksikliği gibi hafif kusurlar ile içeriğin hiç yayımlanmaması ya da gizlilik ihlali gibi ağır durumlar için tek tip yüksek cezai şart belirlenmesi ölçüsüz sonuçlar doğurabilir. Cezai şartın mümkünse sözleşme bedeliyle orantılı olması ve taraflar arasında karşılıklı biçimde düzenlenmesi gerekir.
Influencer sözleşmesinde satış garantisi verilmesi hukuken nasıl değerlendirilir?
Influencer takipçi davranışlarını bütünüyle kontrol edemeyeceğinden ücretin tamamının satış veya dönüşüme bağlanması risklidir; sözleşmede belirlenen kriterin garanti edilen sonuç mu, hedef mi yoksa yalnızca raporlama ölçütü mü olduğu açıkça ayırt edilmelidir.
Reklam etiketi ekleme görevinin devri markanın sorumluluğunu kaldırır mı?
Hayır, sözleşmeyle reklam etiketinin eklenmesi görevi influencer'a verilse bile, reklam mevzuatından kaynaklanan idari sorumluluk resmi merciler karşısında kendiliğinden ortadan kalkmaz.
Influencer tarafından üretilen içerik her mecrada süresiz kullanılabilir mi?
Hayır, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu m. 52 uyarınca mali hakların yazılı olarak ve ayrı ayrı gösterilmesi gerekir; organik paylaşım bedeli sponsorlu reklam veya dark post kullanımlarını kapsamaz, ayrıca isim ve görüntü kullanım izinlerinin süre, mecra ve kampanya bazında sınırlandırılması zorunludur.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy