İmtiyazlı Pay Sahipleri Özel Kurulunun Yetkisi ve Toplanma Halleri
Anonim şirketlerde imtiyaz, şirket esas sözleşmesi ile paya tanınan ve oransallık ilkesinin istisnasını oluşturan üstün hakları ifade eder. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 454/1 uyarınca; genel kurulun esas sözleşmenin değiştirilmesine veya yönetim kuruluna sermayenin artırılması konusunda yetki verilmesine dair kararları ile kayıtlı sermaye sisteminde yönetim kurulunun sermayenin artırılmasına ilişkin kararları, imtiyazlı pay sahiplerinin haklarını ihlal edecek nitelikte ise bu kararlar imtiyazlı pay sahipleri özel kurulunda onaylanmadıkça uygulanamaz. Özel kurul onayının zorunlu kılındığı bu haller kanunda sınırlı olarak belirlenmiş olup, kanunda açıkça sayılmayan diğer şirket kararlarının yürütülmesinde ayrıca özel kurul onayı aranmaz.
6102 sayılı TÜRK TİCARET KANUNU m. 454Kaynağı aç
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2020/722, K. 2022/4Kaynağı aç
Genel kurul, paylara tanınan imtiyazları salt bir çoğunluk kararı alarak tek başına kaldıramaz veya sınırlandıramaz. Anonim ortaklıklarda imtiyazlar kâr payı, tasfiye bakiyesi, oy hakkı veya yönetim kurulunda temsil edilme gibi malî ve idari alanlarda tanınabilir. Esas sözleşmede açıkça yer alan bir imtiyazın bertaraf edilmesi ancak duraksamaya yer bırakmayacak bir esas sözleşme değişikliği ve bu değişikliğin özel kurulca onaylanması ile hukuken sonuç doğurur; imtiyazların yorum yoluyla ortadan kalktığı kabul edilemez. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun E. 2020/722, K. 2022/4 sayılı ilamında belirtildiği üzere, sermaye maddesinde grup ibaresi korunmamış olsa dahi esas sözleşmenin diğer maddelerinde grup ayrımı ve yönetim kuruluna aday gösterme imtiyazı varlığını sürdürüyorsa, bu hakları kaldıran genel kurul kararı özel kurul onayı olmadan icra edilemez. Ayrıca genel kurulun yönetim kuruluna sermaye artırımı yetkisi vermesi durumunda, yönetim kurulu henüz bir işlem tesis etmemiş olsa dahi karar alma ihtimalinin bulunması özel kurulun toplanması için yeterli sayılır.
İmtiyazlı pay sahipleri özel kurulunun toplantısına katılım hakkı yalnızca imtiyazı ihlal edilen pay sahiplerine tanınmıştır. Şirket bünyesinde mevcut olsa dahi, alınan kararla hakkı ihlal edilmeyen farklı bir imtiyaz grubuna mensup pay sahipleri bu özel kurul toplantısına iştirak edemez.
Özel Kurulun Toplantıya Çağrılması ve Toplantı Usulü
6102 sayılı Kanun m. 454/2 gereğince imtiyazlı pay sahipleri özel kurulunu toplantıya çağırma yetkisi ve görevi yönetim kuruluna aittir ve bu yetki devredilemez niteliktedir. Yönetim kurulunun bu çağrıyı en geç genel kurul kararının ilan edildiği tarihten itibaren bir ay içinde yapması zorunludur. Yönetim kurulunun yasal süresi içinde çağrı görevini yerine getirmemesi halinde, imtiyazlı pay sahiplerinden her biri yönetim kurulunun çağrı süresinin bittiği günden itibaren on beş gün içinde şirketin merkezinin bulunduğu yer asliye ticaret mahkemesine başvurarak toplantıya çağrı yapılmasını talep edebilir.
Yönetim kuruluna veya mahkemeye başvurulmadan yürütülen usulsüz toplantı girişimleri hukuki koruma sağlamaz. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin E. 2021/3844, K. 2022/9063 sayılı kararında vurgulandığı üzere, kanuni prosedüre uyulmaksızın ve diğer imtiyazlı pay sahipleri usulünce davet edilmeksizin tek bir pay sahibinin tek başına akdettiği toplantı tutanağı ve aldığı kararlar kanunun emredici düzenlemelerine aykırı olup geçersizdir.
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2021/3844, K. 2022/9063Kaynağı aç
İmtiyazlı pay sahipleri özel kurulu, 6102 sayılı Kanun m. 454/3 doğrultusunda imtiyazlı payları temsil eden sermayenin yüzde altmışının çoğunluğuyla toplanır ve toplantıda temsil edilen payların çoğunluğuyla karar alır. Ayrıca kanunun 454. maddesinin altıncı fıkrası uyarınca, bu özel kurul toplantılarında Bakanlık temsilcisinin hazır bulunması ve düzenlenen tutanağı imzalaması zorunludur.
Onay Muafiyeti ve Ret Kararında İzlenecek Prosedür
Kanun koyucu bazı durumlarda ayrıca bir özel kurul toplantısı yapılmasına gerek görmemiştir. 6102 sayılı Kanun m. 454/4 uyarınca genel kurulda imtiyazlı payların sahip veya temsilcileri esas sözleşme değişikliğine kanunda aranan toplantı ve karar nisabına uygun olarak olumlu oy vermişlerse ayrıca özel toplantı yapılmaz. Bununla birlikte usulüne uygun çağrı yapılmasına rağmen süresi içinde özel kurulun toplanamaması halinde de 6102 sayılı Kanun m. 454/5 gereğince genel kurul kararı onaylanmış kabul edilir.
Toplanan özel kurulun imtiyazlı pay sahiplerinin haklarının ihlal edildiğine hükmederek genel kurul kararını onaylamaması durumunda ise sıkı şekil şartları devreye girer. Bu karar gerekçeli bir tutanakla tespit edilir ve tutanağın karar tarihinden itibaren on gün içinde şirket yönetim kuruluna teslim edilmesi gerekir. Tutanakla birlikte, genel kurul kararının onaylanmasına olumsuz oy verenlerin en az toplantı nisabını oluşturan sayıda imzasını içeren liste ve açılabilecek dava için geçerli olmak üzere ortak bir tebligat adresi yönetim kuruluna sunulmalıdır. Söz konusu tutanak ile bildirilen bilgiler tescil ve Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi'nde ilan edilir; kanunda öngörülen bu şartlara uyulmadığı takdirde özel kurul kararı hiç alınmamış sayılır.
Özel Kurul Kararının İptali ve Genel Kurul Kararının İptali Davaları
Özel kurulun onaylamama kararı vermesi durumunda yönetim kurulu, imtiyazlı pay sahiplerinin tutanakta yer alan gerekçelerini haklı bulmazsa hukuki yola başvurabilir. 6102 sayılı Kanun m. 454/7 uyarınca yönetim kurulu, kararın imtiyazlı pay sahiplerinin haklarını ihlal etmediği gerekçesiyle karar tarihinden itibaren bir ay içinde özel kurul kararının iptali ile genel kurul kararının tescili talebiyle şirket merkezinin bulunduğu yer asliye ticaret mahkemesinde dava açabilir. Bu iptal davasında husumet, kanunun 454. maddesinin sekizinci fıkrası gereğince genel kurul kararının onaylanmasına olumsuz oy kullanan imtiyazlı pay sahiplerine yöneltilir.
Genel kurul kararlarına karşı yargı yoluna başvurulması, özel kurulun onay sürecinden bağımsız şekilde yürütülebilir. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin E. 2013/16479, K. 2014/1014 sayılı ilamında ifade edildiği üzere, iptal koşulları oluştuğu takdirde özel kurulun toplanması ya da bir karar alması beklenmeksizin dava ikame edilebilir; davanın henüz Türk Ticaret Kanunu m. 454 kapsamındaki safahat tamamlanmadan açıldığı ileri sürülerek süre yönünden zamansız kabul edilip reddedilmesi hukuka aykırıdır. Zira kanuna, şirket sözleşmesine veya dürüstlük ilkelerine aykırılık barındıran genel kurul kararları bakımından 6102 sayılı Kanun m. 445 kapsamında öngörülen dava açma süresi toplantı gününden itibaren üç aydır ve dava şirket merkezindeki asliye ticaret mahkemesinde görülür. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin E. 2021/3844, K. 2022/9063 sayılı kararında da pay sahiplerinin yönetim ve temsile dair imtiyazlarının haklı ve meşru bir dayanak bulunmaksızın ortadan kaldırılması veya daraltılmasının dürüstlük kuralına aykırılık oluşturacağı ve üç aylık yasal sürede iptale konu edilebileceği belirtilmiştir.
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2013/16479, K. 2014/1014Kaynağı aç
6102 sayılı TÜRK TİCARET KANUNU m. 445Kaynağı aç
İmtiyazlı pay sahipleri özel kurulunun onayı hangi hallerde zorunludur?
Genel kurulun esas sözleşmenin değiştirilmesine veya yönetim kuruluna sermayenin artırılması konusunda yetki verilmesine dair kararları ile yönetim kurulunun sermaye artırım kararları, imtiyazlı pay sahiplerinin haklarını ihlal ettiği takdirde özel kurulun onayı zorunludur.
Yönetim kurulu özel kurulu toplantıya çağırmazsa pay sahipleri ne yapabilir?
Yönetim kurulu genel kurul kararının ilanından itibaren bir ay içinde özel kurulu toplantıya çağırmazsa, her bir imtiyazlı pay sahibi bu sürenin dolduğu günden itibaren on beş gün içinde şirket merkezinin bulunduğu yer asliye ticaret mahkemesinden çağrı yapılmasını isteyebilir.
İmtiyazlı pay sahipleri özel kurulunun toplantı ve karar nisapları nelerdir?
6102 sayılı Kanun m. 454/3 uyarınca özel kurul, imtiyazlı payları temsil eden sermayenin yüzde altmışının çoğunluğuyla toplanır ve kararlarını toplantıda temsil edilen payların çoğunluğuyla alır.
Özel kurul çağrıya rağmen toplanamazsa ne olur?
Yönetim kurulunun veya mahkemenin usulüne uygun çağrısına rağmen imtiyazlı pay sahipleri özel kurulu süresi içinde toplanamazsa, ilgili genel kurul kararı onaylanmış sayılır.
Özel kurul kararı beklenmeden genel kurul kararının iptali istenebilir mi?
Evet, genel kurul kararına karşı kanuna, esas sözleşmeye veya dürüstlük kuralına aykırılık nedenleriyle iptal sebepleri mevcutsa, imtiyazlı pay sahipleri özel kurulunun toplanması beklenmeden 6102 sayılı Kanun m. 445 uyarınca üç aylık hak düşürücü süre içinde genel kurul kararının iptali davası açılabilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

