İlamlı İcra Takibi ve Mahkeme İlamlarının İcrası

İlamlı İcra Takibinde Yetki ve İlam Niteliğindeki Belgeler

İlamların icrası, İcra ve İflas Kanunu'nun 34. maddesi uyarınca her icra dairesinden talep edilebilir. Takip başladıktan sonra alacaklı yerleşim yerini değiştirirse takibin yeni yerleşim yerindeki icra dairesine havalesini isteme hakkına sahiptir.

İcra ve İflas Kanunu'nun 38. maddesine göre mahkeme huzurunda yapılan sulhlar, kabuller, para borcu ikrarını içeren ve resen tanzim edilen noter senetleri, istinaf ve temyiz kefaletnameleri ile icra dairesindeki kefaletler ilamların icrası hakkındaki hükümlere tabidir. Aynı kanun maddesinde düzenlenen icra kefaletleri ise müteselsil kefalet niteliği taşır.

İlamların İcrasında Kesinleşme Şartı ve İstisnaları

Mahkeme ilamlarının icraya konulabilmesi için kural olarak kesinleşmiş olması şartı aranmaz. Ancak taşınmazın aynına ilişkin ilamlar, aile ve kişiler hukukuna dair kararlar, menfi tespit ve istirdat davalarına ilişkin hükümler, kira bedelinin tespitine yönelik kararlar ile yabancı mahkeme kararlarının tenfizine dair kararlar kesinleşmeden icraya konulamaz.

Gemiler ve üzerlerindeki ayni haklara ilişkin ilamlar da bayrağına ve sicil kaydına bakılmaksızın kesinleşmeden icra edilemez. Bu kararlar verildiğinde davacının talebine gerek kalmaksızın hüküm mahkemece gemi sicil müdürlüğüne bildirilir ve tescil olunur.

Taşınır Teslimi ile Yapma ve Yapmama Borçlarının İcrası

Bir taşınırın teslimine ilişkin ilam icra dairesine verildiğinde icra memuru, borçluya bir icra emri tebliğ ederek yedi gün içinde taşınırın teslim edilmesini emreder. Borçlu bu emri yerine getirmez veya eksik bırakırsa hükmolunan taşınır ya da misli elinde bulunduğu takdirde zorla alınıp alacaklıya verilir. Taşınır borçlunun elinde bulunmazsa ilamda yazılı değeri alınır; borçlu bu değeri vermezse ayrıca yeni bir icra emri tebliğine gerek kalmaksızın haciz yoluyla tahsil edilir.

Bir işin yapılmasına ilişkin ilamlarda borçlunun edimi yerine getirmemesi durumunda, iş başkası tarafından ikame edilebilecek türdense gereken gider icra memurunca bilirkişi incelemesiyle belirlenir. Alacaklının kabulü halinde bu tutar bilahare borçludan tahsil edilmek üzere alacaklıdan peşin alınarak edim ifa ettirilir; alacaklının rıza göstermemesi halinde ise borçluya ait mal haczedilip paraya çevrilerek işin tamamlanması sağlanır.

İlamda belirtilen işin bizzat borçlu tarafından yapılması gereken hallerde ya da bir işin yapılmamasına ilişkin ilam hükümlerinde borçlunun muhalefet etmesi durumunda cezai yaptırım uygulanır. İcra ve İflas Kanunu'nun 343. maddesi uyarınca, yalnız kendisi tarafından yapılacak bir işin yapılması veya bir işin yapılmaması yahut bir irtifak hakkının tesisi ya da kaldırılmasına ilişkin ilam hükümlerine makbul mazeret olmaksızın muhalefet eden borçlular hakkında, lehine hüküm verilen kimsenin şikayeti üzerine üç aya kadar tazyik hapsine karar verilir. Hapsin tatbikine başlandıktan sonra ilamın gereği yerine getirilirse borçlu tahliye edilir. Ayrıca yapma veya yapmama borcunun gereği yerine getirildikten sonra borçlu ilam hükmünü ortadan kaldıracak bir eylemde bulunursa yeni bir hüküm almaya gerek kalmaksızın önceki ilam tekrar zorla icra olunur.

İcranın Geri Bırakılması ve Teminat Rejimi

İcra ve İflas Kanunu'nun 36. maddesi uyarınca ilama karşı istinaf veya temyiz yoluna başvuran borçlu, hükmolunan para veya eşyanın resmi bir mercie depo edildiğini ispat eder yahut kabul edilecek rehin veya teminat gösterirse ya da borçlunun hükmolunan miktarı karşılayacak malı mahcuz ise takibin yapıldığı yer icra mahkemesinden karar almak üzere icra müdürü tarafından kendisine uygun bir süre verilir. Borçlunun Devlet olması veya adli yardımdan yararlanması durumunda teminat gösterme zorunluluğu aranmaz. Nafaka hükümlerinde ise borçluya bu şekilde bir süre verilemez. İlam alacaklısının borçlu tarafından yatırılan teminat üzerinde rüçhan hakkı bulunur.

Bölge adliye mahkemesince istinaf başvurusunun haklı görülmesi halinde teminatın geri verilip verilmeyeceğine karar verilir; Yargıtayca hükmün bozulması halinde ise borçlunun başvurusu üzerine teminatın akıbetini bozma sonrası esası inceleyecek mahkeme kesin olarak karara bağlar. Başvurunun bölge adliye mahkemesince kesin olarak esastan reddi veya kararın Yargıtayca onanması durumunda teminata konu para alacaklıya ödenir, diğer mal ve haklar icra dairesince paraya çevrilir. Bölge adliye mahkemesinin esastan ret kararına karşı temyiz yolunun açık olması halinde ise temyiz süresi dolana kadar icranın geri bırakılması kararının etkisi devam eder.

İlamlı İcrada Zamanaşımı Süreleri

İcra ve İflas Kanunu'nun 39. maddesi gereğince ilama dayanan icra takipleri, takipteki son işlem üzerinden on yıl geçmesiyle zamanaşımına uğrar. Noter senetlerine dayalı takiplerde ise zamanaşımı, senedin hukuki niteliğine göre Borçlar Kanunu veya Türk Ticaret Kanunu'nda yer alan sürelere tabidir.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy