İlamlı İcra Takibi ve İcranın Geri Bırakılması Usulü

İlamlı İcra Takibi Nedir

İlamlı icra takibi, bir mahkeme kararının ya da kanunun ilam niteliğinde saydığı resmi belgelerin gereğinin yerine getirilmesi amacıyla alacaklının icra dairesine başvurmasıyla işletilen takip yoludur. Lehine mahkeme kararı verilen alacaklı, icra dairesine başvuruda bulunarak hakkının yerine getirilmesini talep eder. İlama bağlanmış bir alacak için ilamsız takip yoluna başvurulamaz; ilama dayalı alacağın ilamsız takibe konu yapılması kanunun emredici hükümlerine ve dürüstlük kuralına aykırılık oluşturduğundan bu durum mahkeme tarafından kendiliğinden gözetilir.

Yetkili İcra Dairesi ve Takibin Başlatılması

İcra ve İflas Kanunu'nun 34. maddesi uyarınca ilamların icrası Türkiye'deki her icra dairesinden talep edilebilir. İlamlı icra takiplerinde yetki itirazında bulunulması mümkün değildir. Alacaklının yerleşim yerini değiştirmesi durumunda ise takibin yeni yerleşim yerindeki icra dairesine havalesi istenebilir.

İcranın Geri Bırakılması ve İtiraz Usulü

İlamlı icra takiplerinde borçluya bir icra emri gönderilir. Borçlu, icra emrinin tebliğinden önceki devrede borcun zamanaşımına uğradığını, itfa edildiğini yani ödendiğini veya alacaklı tarafından borcun ertelendiğini (imhal) ileri sürüyorsa, İcra ve İflas Kanunu'nun 33. maddesinin birinci fıkrası uyarınca tebliğden itibaren yedi gün içinde icra mahkemesine başvurmalıdır. Bu başvuruda itfa veya imhal iddiasının yetkili mercilerce resen düzenlenmiş veya usulüne uygun onaylanmış ya da icra dairesinde, icra mahkemesinde yahut genel mahkeme önünde ikrar edilmiş senetle ispatlanması halinde icranın geri bırakılmasına karar verilir.

İcra emrinin tebliğinden sonraki devrede gerçekleşen itfa, imhal veya zamanaşımı iddialarına dayalı geri bırakma talepleri ise kanun uyarınca her zaman ileri sürülebilir. Ancak bu devredeki itfa veya imhal iddialarının mutlaka noterlikçe resen yapılmış veya tasdik edilmiş belgelere yahut icra zaptına dayandırılması zorunludur.

Geri Bırakılma Talebinin Reddi Halinde Kanun Yolları

İcra mahkemesi geri bırakılma talebini reddettiği takdirde, borçlu ancak istinaf veya temyiz yoluna başvuru süresi içinde alacağı karşılayacak nakit teminat, mahkemece kabul edilecek taşınır rehni, esham, tahvilat, taşınmaz rehni ya da muteber bir banka teminat mektubu göstermek şartıyla kanun yoluna başvurabilir. Borçlunun yeterli miktarda malı haczedilmişse veya borçlunun talebi üzerine başvuru süresi içinde yeterli mal haczi yapılmışsa teminat gösterme zorunluluğu aranmaz.

İcranın İadesi Müessesesi

İcrası durdurulmamış olan bir ilam üst mahkeme tarafından bozulduğunda ve yerel mahkeme bozmaya uyarak nihai karar kesinleştiğinde, icranın iadesi gündeme gelir. Bu durumda icra müdürü, alacaklıya ödenmiş bulunan para veya verilmiş malları borçludan yeni bir takip başlatılmasına ya da ayrıca bir mahkeme kararı alınmasına gerek olmaksızın alacaklıdan zorla geri alarak borçluya iade eder.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy