İdari Yargıda Süre Başlangıcı, Tatil ve Ara Verme

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 8. maddesi, sürenin hangi günden işleyeceğini, tatil gününün hesaba nasıl gireceğini ve çalışmaya ara vermeye denk gelen bitişte sürenin ne kadar uzayacağını düzenler. Süre; tebliğ, yayın veya ilan gününü izleyen günden işlemeye başlar. Tatil günleri sürelere dahildir. Son gün tatil gününe rastlarsa süre, tatil gününü izleyen çalışma gününün bitimine kadar uzar. Bu Kanunda yazılı sürenin bitmesi çalışmaya ara verme zamanına rastlarsa süre, ara vermenin sona erdiği günü izleyen tarihten itibaren yedi gün uzamış sayılır.

Sürenin işlemeye başladığı gün

Sekizinci maddenin birinci fıkrası, sürelerin tebliğ, yayın veya ilan tarihini izleyen günden itibaren işlemeye başlayacağını düzenler. Tebliğ, yayın ve ilan aynı fıkrada yan yana yazılmıştır. Hesap, bu tarihin kendi gününden değil, tarihi izleyen günden yürür.

Dava açma süresinin uzunluğu

Dava açma süresinin uzunluğu 8. maddede değil, 7. maddenin birinci fıkrasında düzenlenir. Özel kanununda ayrı süre gösterilmeyen hâllerde süre, Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış gündür. Vergi mahkemelerinde süre otuz gündür. Altmış ve otuz gün, yalnızca özel kanunda ayrı bir süre gösterilmemiş olmasına bağlanmıştır.

Dava açma süresini başlatan olay

Yedinci maddenin ikinci fıkrası, bu sürelerin hangi tarihten başlayacağını ayırır. İdari uyuşmazlıklarda başlangıç, yazılı bildirimin yapıldığı tarihtir. Süre, yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlar.

Vergi, resim ve harçlar ile benzeri malî yükümler ve bunların zam ve cezalarından doğan uyuşmazlıklarda her başlangıç kendi şartına bağlıdır. Tahakkuku tahsile bağlı vergilerde tahsilatın yapıldığı tarih esas alınır. Tebliğ yapılan hâllerde ve tebliğ yerine geçen işlemlerde tebliğ tarihi esas alınır. Tevkif yoluyla alınan vergilerde istihkak sahiplerine ödemenin yapıldığı tarih, tescile bağlı vergilerde tescilin yapıldığı tarih esas alınır. İdarenin dava açması gereken konularda ilgili merci veya komisyon kararının idareye geldiği tarih esas alınır. Süre, bu tarihlerden ilgili olanını izleyen günden başlar.

İlan ve düzenleyici işlem

Adresi belli olmayan kişiye, özel kanunundaki hükme göre ilan yoluyla bildirim yapılmışsa ayrı bir başlangıç vardır. Özel kanunda aksine hüküm yoksa süre, son ilan tarihini izleyen günden itibaren on beş gün sonra işlemeye başlar. Kural, adresi belli olmayanlara ve özel kanuna göre yapılan ilana bağlıdır.

İlanı gereken düzenleyici işlemde dava süresi, ilan tarihini izleyen günden itibaren başlar. Bu işlem uygulanırsa ilgili; düzenleyici işleme, uygulanan işleme ya da her ikisine birden dava açabilir. Düzenleyici işlemin iptal edilmemiş olması, bu düzenlemeye dayalı işlemin iptaline engel olmaz.

Tatil günlerinin süreye etkisi

Sekizinci maddenin ikinci fıkrası iki sonucu birlikte düzenler. Tatil günleri sürelere dahildir. Sürenin son günü tatil gününe rastlarsa süre, tatil gününü izleyen çalışma gününün bitimine kadar uzar. Uzama, son günün tatil gününe rastlamasına bağlanmıştır ve çalışma gününün bitiminde sona erer. Fıkra, son günün dışındaki tatil günleri için ayrı bir uzama yazmaz; bu günlerin sürelere dahil olduğunu belirtir.

Çalışmaya ara vermeye rastlayan süre

Üçüncü fıkradaki yedi gün, şartsız bir ek süre değildir. Önce sürenin 2577 sayılı Kanunda yazılı bir süre olması gerekir. Ayrıca bu sürenin bitmesi çalışmaya ara verme zamanına rastlamalıdır. İki şart birlikte varsa süre, ara vermenin sona erdiği günü izleyen tarihten itibaren yedi gün uzamış sayılır. Fıkra, yedi günü ara vermenin sona erdiği güne değil, o günü izleyen tarihe bağlar.

Danıştay dairelerinde ara verme takvimi

2575 sayılı Danıştay Kanununun 86. maddesinin birinci fıkrası, Danıştay dairelerinin çalışmaya ara verme takvimini yazar. Danıştay daireleri her yıl bir eylülde başlamak üzere, yirmi temmuzdan otuz bir ağustosa kadar çalışmaya ara verir. Fıkradaki nota göre hüküm, 8/8/2011 tarihli ve 650 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 9. maddesiyle değiştirilmiş, bu değişiklik Anayasa Mahkemesinin 18/7/2012 tarihli ve E.: 2011/113, K.: 2012/108 sayılı kararı ile iptal edilmiş ve 27/6/2013 tarihli ve 6494 sayılı Kanunun 17. maddesiyle yeniden düzenlenmiştir. Takvim, fıkra metninde Danıştay daireleri için yazılmıştır.

Aynı maddenin ikinci fıkrası, ara verme süresi içinde çalışacak nöbetçi daireyi düzenler. Nöbetçi daire, bir daire başkanı ile dört üyeden ve bir yedek üyeden oluşur. Yedek üye aynı zamanda Genel Sekreterlik görevini yapar.

Mali tatilin günleri

5604 sayılı Mali Tatil İhdas Edilmesi Hakkında Kanunun 1. maddesinin birinci fıkrasına göre her yıl temmuz ayının birinden yirmisine kadar malî tatil uygulanır. Yirmi temmuz bu sürenin içindedir. Haziran ayının son gününün tatil günü olması hâlinde malî tatil, temmuz ayının ilk iş gününü takip eden günden başlar.

Yedi günün farklı şartları

Yedi gün, her hükümde aynı olaya bağlanmış değildir. 2577 sayılı Kanunun 8. maddesinin üçüncü fıkrası, bu Kanunda yazılı sürenin bitişinin çalışmaya ara verme zamanına rastlaması hâlinde, ara vermenin sona erdiği günü izleyen tarihten itibaren yedi gün öngörür. 5604 sayılı Kanunun 1. maddesinin ikinci fıkrası, son günü malî tatile rastlayan ve fıkrada belirtilen süreler için, tatilin son gününü izleyen tarihten itibaren yedi gün öngörür. Vergiyle ilgili işlemlere ilişkin dava açma süresi ise aynı maddenin üçüncü fıkrasında, malî tatil süresince işlememe ve tatilin bitiminden itibaren yeniden işlemeye başlama olarak düzenlenir. Bu hükümler, kendi şartları ve kendi süre türleriyle yan yana durur.

Mali tatilde yedi gün uzayan süreler

İkinci fıkradaki yedi gün, sonu malî tatile denk gelen ve fıkrada tek tek gösterilen sürelerle sınırlıdır. Beyana dayanan tarhiyatta, kanunun tanıdığı sürede verilecek beyanname süreleri bu kapsamdadır. Tarhiyat ikmalen, re'sen ya da idare tarafından yapılmışsa, vadesi malî tatile denk gelen ödeme süresi de aynı uzamaya girer. Ödeme; vergi, resim ve harcı, ayrıca vergi cezasını ve gecikme faizini kapsar. Tarh edilmiş vergi ya da kesilmiş ceza bakımından uzlaşma isteminin süresi ile cezada indirimden yararlanma başvurusunun süresi ayrıca belirtilmiştir. Devamlı bilgi verme kapsamında sunulacak bilginin süresi de fıkrada yer alır. Bu süreler, tatilin sona erdiği günü izleyen günden başlamak üzere yedi gün uzamış sayılır.

Mali tatil süresince işlemeyen süreler

Üçüncü fıkra, üç grup sürenin malî tatil boyunca işlemeyeceğini düzenler. Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre belirli sürelerde yapılması gereken muhasebe kayıt süreleri ve bildirim süreleri malî tatil süresince işlemez. Vergiyle ilgili işlemlere ilişkin dava açma süreleri de malî tatil süresince işlemez. Belirtilen süreler, malî tatilin bitiminden itibaren tekrar işlemeye başlar.

Beşinci fıkranın ilk cümlesine göre malî tatil boyunca bilgi isteme talebi bildirilmez. Vergi ve ceza ihbarnamesi ile mahsup talebine yönelik olanlar bu sonucun dışındadır. Sonuç, mükellef ile vergi ve ceza sorumlusu için yazılmıştır. Aynı fıkranın sonraki cümlesi, tatil içinde gerçekleşen tebligat işlemini ayrıca düzenler. Bu işlemde süre, malî tatilin son gününden başlayarak işler.

Altıncı fıkra, malî tatilin sona erdiği günü izleyen beş gün içinde biten süreleri ele alır. Kural, bu madde kapsamındaki kanuni ve idari sürelere ilişkindir. Bu süreler, malî tatilin son gününü izleyen tarihten itibaren beşinci günün mesai saati bitiminde sona ermiş sayılır.

2577 sayılı Kanunun 8. maddesinin ikinci fıkrası, son günün tatil gününe rastlaması hâlinde süreyi, tatil gününü izleyen çalışma gününün bitimine kadar uzatır. 5604 sayılı Kanunun 1. maddesinin altıncı fıkrası ise bu madde kapsamındaki kanuni ve idari sürelerden, malî tatilin sona erdiği günü izleyen beş gün içinde bitenleri, beşinci günün mesai saati bitiminde sona ermiş sayar. Bir hüküm çalışma gününün bitimini, diğer hüküm beşinci günün mesai saati bitimini yazar. İki bitiş tek sonuca bağlanmamıştır.

Mali tatil uygulanmayan vergi ve harçlar

Yedinci fıkra, malî tatilin uygulanmayacağı konuları sınırlar. Özel tüketim vergisi, banka ve sigorta muameleleri vergisi, özel iletişim vergisi ve şans oyunları vergisi bu sayının içindedir. Gümrük idareleri, il özel idareleri ve belediyeler tarafından tarh edilen ve/veya tahsil edilen vergi, resim ve harçlar da fıkrada yer alır. Sayılanlarla ilgili olarak malî tatil uygulanmaz.

İdari makama başvuru ve cevap süresi

İlgililer, haklarında idari davaya konu olabilecek bir işlem veya eylemin yapılması için idari makamlara başvurabilir. Bu imkân, 2577 sayılı Kanunun 10. maddesinin birinci fıkrasında düzenlenmiştir.

Onuncu maddenin ikinci fıkrası, 10/6/1994 tarihli ve 4001 sayılı Kanunun 5. maddesiyle değiştirilmiştir. Fıkraya göre başvuruya otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır. İlgili, otuz günün bittiği tarihten itibaren dava açma süresi içinde, konusuna göre Danıştaya, idare mahkemesine veya vergi mahkemesine dava açabilir.

Danıştay Dördüncü Dairesinin Esas No: 2001/4078, Karar No: 2003/169 sayılı kararında 10. madde, altmış gün içinde cevap verilmezse isteğin reddedilmiş sayılacağı ve ilgililerin altmış günün bittiği tarihten itibaren dava açma süresi içinde, konusuna göre Danıştaya, idare ve vergi mahkemelerine dava açabileceği şeklinde yazılmıştır. Fıkradaki otuz gün ile karardaki altmış gün, aynı başvuru için tek süre hâline getirilmemiştir.

Otuz günlük süre içinde idarece verilen cevap kesin değilse ilgili, bu cevabı isteminin reddi sayarak dava açabilir. Kesin cevabı da bekleyebilir. Beklemeyi tercih ederse dava açma süresi işlemez. Bekleme süresi, başvuru tarihinden itibaren dört ayı geçemez.

Dava açılmamışsa veya dava süreden reddedilmişse, otuz günlük sürenin bitmesinden sonra yetkili idari makam cevap verebilir. Bu hâlde ilgili, cevabın tebliğinden itibaren altmış gün içinde dava açabilir. Altmış gün, bu cümlede cevabın tebliğinden itibaren işleyen süredir.

Onuncu maddenin üçüncü fıkrası, 10/6/1994 tarihli ve 4001 sayılı Kanunun 5. maddesiyle yürürlükten kaldırılmıştır.

Cevap süresinin son günü tatil gününe rastlarsa

Sekizinci maddenin ikinci fıkrası, sürenin son günü tatil gününe rastlarsa sürenin, tatil gününü izleyen çalışma gününün bitimine kadar uzayacağını yazar. Danıştay Dördüncü Dairesinin Esas No: 2001/4078, Karar No: 2003/169 sayılı kararında ise sürelerle ilgili maddelerde dava açma süresinin son gününün resmî tatile gelmesi durumunda bu uzamanın düzenlendiği, cevap verme süresinin son gününün resmî tatile rastlaması durumunda dava açma süresinin tatili izleyen çalışma gününden itibaren hesaplanacağı şeklinde bir düzenleme getirilmediği gerekçeye yazılmıştır. Yükümlü şirketin 8.8.2000 tarihli şikâyet başvurusunda cevap verme süresi 7.10.2000 tarihinde bitmiş, dava açma süresi bu tarihten başlayıp 6.11.2000 tarihinde sona ermiştir. Daire, 8.11.2000 tarihinde açılan davanın süre aşımı gerekçesiyle reddi gerekirken verilen kararda hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varmış ve vergi mahkemesi kararının bozulmasına 21.1.2003 gününde oybirliğiyle karar vermiştir. Süre hesabı, kararda anılan başvuru ve dava tarihlerine ilişkindir. Fıkradaki uzama ile karardaki gerekçe, cevap verme süresinin son günü bakımından tek bir sonuca bağlanmamıştır.

Sık sorulan sorular

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy