İdari yargıda dava dilekçesi, esasa geçilmeden önce kayda alınır, görevli yere havale edilir ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 14. maddesinde gösterilen yönlerden sırayla incelenir. Bu yönler görev ve yetki, idari merci tecavüzü, ehliyet, işlemin idari davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olup olmadığı, süre aşımı, husumet ile 3 ve 5. maddelere uygunluktur. Kanuna aykırılık görülürse 15. maddede o aykırılığa bağlanan karar verilir. Aykırılık görülmezse veya düzenlenen ilk inceleme raporu daire ya da mahkemece yerinde görülmezse tebligat yapılır.
2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU m. 14Kaynağı aç
2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU m. 15Kaynağı aç
Dilekçenin kaydı ve havalesi
Danıştayda dilekçeler Evrak Müdürlüğünce kaydedilir ve Genel Sekreterlikçe görevli dairelere havale olunur. Kayıt ve havale, dilekçenin Danıştayda hangi görevli daireye gönderileceğini belirler.
Bölge idare mahkemesi, idare mahkemesi ve vergi mahkemesinde kayıt evrak bürosunda yapılır; dilekçe buradan ilgili mahkemeye gönderilir. Dilekçeyi veren kişiye, evrakın tarihini ve sayısını gösteren alındı kâğıdı ayrıca bir bedel istenmeden verilir.
İlk incelemeyi kim yapar
Dilekçeleri Danıştayda daire başkanının görevlendireceği bir tetkik hâkimi inceler. İdare ve vergi mahkemelerinde inceleme, mahkeme başkanı veya başkanın görevlendireceği bir üye tarafından yapılır.
İncelemenin konuları ve sırası
İlk inceleme sırasıyla yedi yönden yapılır. Bunlar görev ve yetki, idari merci tecavüzü, ehliyet, idari davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi gereken bir işlemin bulunup bulunmadığı, süre aşımı, husumet ve dilekçenin 3 ve 5. maddelere uygun olup olmadığıdır.
3/g bendinde yazılı hâlde dilekçe, otuz gün içinde 3 ve 5. maddelere uygun biçimde yeniden düzenlenmek veya noksanları tamamlanmak üzere reddedilir. Ehliyetli kişinin avukat olmayan vekiliyle dava açılmasına bağlanan ret ise ancak (c) bendinde yazılı hâllerde uygulanır; bu hâlde dilekçe, otuz gün içinde bizzat veya bir avukat aracılığıyla dava açılmak üzere reddedilir.
Rapor, tek hâkim ve on beş günlük süre
Dilekçe sayılan yönlerden kanuna aykırı görülürse durum, görevli daireye veya mahkemeye bir rapor ile bildirilir.
Tek hâkimle çözümlenecek dava dilekçeleri için rapor düzenlenmez. Bu dilekçelerde 15. madde hükümlerini ilgili hâkim uygular.
14. maddenin 3. fıkrasına göre yapılacak inceleme ile 4 ve 5. fıkralara göre yapılacak işlemler, dilekçenin alındığı tarihten itibaren en geç on beş gün içinde sonuçlandırılır.
Tebligat ve sonradan tespit
İlk incelemeyi yapanlar kanuna aykırılık görmezse tebligat işlemi yapılır. Daire veya mahkeme ilk inceleme raporunu yerinde görmezse de tebligat yapılır.
İlk incelemeye ilişkin hususlar ilk incelemeden sonra tespit edilirse davanın her safhasında 15. madde hükmü uygulanır.
Görev ve yetki
14. maddenin 3/a bendi bakımından iki sonuç vardır. Adli yargının görevli olduğu konularda açılan davaların reddine karar verilir. İdari yargının görevli olduğu konularda dava görevli veya yetkili olmayan mahkemeye açılmışsa, dava görev veya yetki yönünden reddedilir ve dosya görevli veya yetkili mahkemeye gönderilir.
Ehliyet, işlemin niteliği ve süre
14. maddenin 3/c, 3/d ve 3/e bentlerinde yazılı hâllerde, yani ehliyet, idari davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olup olmadığı ve süre aşımı yönlerinden, davanın reddine karar verilir.
Husumet
Dava hasım gösterilmeden veya yanlış hasım gösterilerek açılmışsa, dava dilekçesinin tespit edilecek gerçek hasma tebliğine karar verilir.
Dilekçenin reddi ve yanlışlığın tekrarı
15. maddenin 1/d bendine göre dilekçe reddedildikten sonra yeniden verilen dilekçelerde aynı yanlışlıklar yapılırsa dava reddedilir.
İdari merci tecavüzü
İdari merci tecavüzü hâlinde dilekçelerin görevli idare merciine tevdiine karar verilir. Dilekçelerin görevli mercie tevdii hâlinde Danıştaya veya ilgili mahkemeye başvurma tarihi, merciine başvurma tarihi olarak kabul edilir.
İlk inceleme kararlarına karşı başvuru
İdari yargının görevli olduğu konularda davanın görev ve yetki yönünden reddine ilişkin kararlar, gerçek hasma tebliğ kararı ve dilekçenin reddi kararı dışında, ilk inceleme üzerine verilen kararlara ilgisine göre istinaf ya da temyiz yoluna başvurulabilir.
İlk inceleme hangi sırayla yapılır?
Dilekçe sırasıyla görev ve yetki, idari merci tecavüzü, ehliyet, işlemin kesin ve yürütülmesi gereken işlem niteliği, süre aşımı, husumet ve 3 ile 5. maddelere uygunluk yönlerinden incelenir.
Hasım gösterilmeden açılan davada neye karar verilir?
Dava hasım gösterilmeden veya yanlış hasım gösterilerek açılmışsa, dava dilekçesinin tespit edilecek gerçek hasma tebliğine karar verilir.
İlk inceleme en geç ne kadar sürede sonuçlanır?
14. maddenin 3. fıkrasındaki inceleme ile 4 ve 5. fıkralardaki işlemler, dilekçenin alındığı tarihten itibaren en geç on beş gün içinde sonuçlandırılır.
Aykırılık ilk incelemeden sonra fark edilirse ne uygulanır?
İlk incelemeye ait hususlar sonradan tespit edilirse davanın her safhasında 15. madde hükmü uygulanır.
Dilekçe reddinden sonra aynı yanlışlık sürerse ne olur?
15. maddenin 1/d bendine göre dilekçe reddedildikten sonra yeni dilekçede aynı yanlışlıklar yapılırsa dava reddedilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy