İdari yargıda dava açma süreleri, idari işlemlerin ve eylemlerin yargısal denetiminde tarafların uymakla yükümlü olduğu temel usul kurallarındandır. Bu süreler genellikle hak düşürücü nitelik taşır; sürenin geçirilmesi durumunda açılan dava usulden reddedilir. Süresi içinde dava açılmayan idari işlemler, yetkili idari makamlarca geri alınmadıkça veya değiştirilmedikçe hukuk aleminde geçerliliğini sürdürür ve sonradan idari yargı yerlerinde hukuka uygunluk denetimine tabi tutulamaz.
Genel Dava Açma Süreleri ve Sürelerin Başlangıcı
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesi uyarınca dava açma süresi, özel kanunlarında ayrı bir süre düzenlenmemişse Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış gün, vergi mahkemelerinde ise otuz gündür. Bu süreler, idari uyuşmazlıklarda yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden itibaren işlemeye başlar. Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümler ile bunlara bağlı zam ve cezalardan doğan uyuşmazlıklarda ise tahakkuku tahsile bağlı vergilerde tahsilatın, tebliğ yapılan hallerde tebliğin, tevkif yoluyla alınan vergilerde istihkak sahiplerine ödemenin, tescile tabi vergilerde tescilin yapıldığı ve idarenin dava açması icap eden durumlarda merci veya komisyon kararının idareye intikal ettiği tarihi izleyen gün süre işlemeye başlar.
2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU m. 7Kaynağı aç
İdari yargıda genel kural olarak süreler tebliğ, yayın veya ilan tarihini izleyen günden itibaren hesaplanır. Tatil günleri sürelere dahil edilir; ancak sürenin son günü resmi tatil gününe denk gelirse süre, tatil gününü izleyen ilk çalışma gününün bitimine kadar kendiliğinden uzar. Kanunda öngörülen sürelerin bitimi çalışmaya ara verme dönemine rastlarsa, bu süreler ara vermenin sona erdiği günü izleyen tarihten itibaren yedi gün uzamış kabul edilir.
2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU m. 8Kaynağı aç
Adresleri belli olmayan kişilere özel kanunlarındaki hükümler uyarınca ilan yoluyla bildirim yapılan hallerde, özel kanununda aksine bir hüküm bulunmadıkça dava açma süresi, son ilan tarihini izleyen günden itibaren on beş gün sonra işlemeye başlar.
İlanı zorunlu olan düzenleyici işlemlere karşı dava açma süresi kural olarak ilan tarihini izleyen günden itibaren başlar. Bununla birlikte ilgililer, bahse konu düzenleyici işlemlerin uygulanması aşamasında düzenleyici işlem, uygulanan işlem veya her iki işlem aleyhine birlikte dava açma hakkına sahiptir. Düzenleyici işlemin daha önce iptal edilmemiş olması, uygulanan işlemin iptaline engel teşkil etmez.
Bölge idare mahkemeleri ile idare ve vergi mahkemeleri her yıl yirmi temmuzdan otuz bir ağustosa kadar çalışmaya ara verir. Buna karşılık, bağlı bulunduğu bölge idare mahkemesinin il merkezi dışında kalan ve bünyesinde yalnızca bir idare veya bir vergi mahkemesi bulunan yargı çevrelerindeki mahkemeler çalışmaya ara vermeden yararlanamaz.
2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU m. 61Kaynağı aç
Tam Yargı Davalarında İdareye Başvuru ve Süreler
2577 sayılı Kanun'un 13. maddesi uyarınca idari eylemler nedeniyle hakları ihlal edilmiş olanların dava açmadan önce, bu eylemleri yazılı bildirim üzerine veya başka bir suretle öğrendikleri tarihten itibaren bir yıl ve her halde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde ilgili idareye başvurarak haklarının yerine getirilmesini istemeleri gereklidir.
2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU m. 13Kaynağı aç
İdareye sunulan istemlerin açıkça kısmen veya tamamen reddedilmesi durumunda, bu işleme ilişkin bildirimin tebliğini izleyen günden itibaren; idarece otuz gün içinde herhangi bir yanıt verilmemesi halinde ise bu sürenin dolduğu tarihten itibaren dava açma süresi içinde tam yargı davası açılabilir. Görevli olmayan adli yargı mercilerine açılmış olan tam yargı davasının görev yönünden reddedilmesi durumunda ise idari yargı mercilerinde açılacak davada önceden idareye başvurma koşulu aranmaz.
İvedi Yargılama Usulü ve Kanun Yolu Sınırı
2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinde düzenlenen ivedi yargılama usulünde dava açma süresi otuz gün olup, bu usulde idari makamlara başvuruyu düzenleyen 11. madde kuralları uygulanmaz. İvedi yargılama usulü; ihaleden yasaklama kararları dışındaki ihale işlemleri, acele kamulaştırma kararları, Özelleştirme Yüksek Kurulu kararları, 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu kapsamındaki satış, tahsis ve kiralama işlemleri, 2872 sayılı Çevre Kanunu kapsamındaki idari yaptırımlar hariç ÇED sonucu alınan kararlar ile 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun uyarınca alınan Cumhurbaşkanı kararlarından doğan uyuşmazlıklarda tatbik edilir.
2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU m. 20/AKaynağı aç
İvedi yargılama usulüne tabi olan uyuşmazlıklar hakkında ilk derece mahkemelerince tesis edilen nihai kararlara karşı istinaf yoluna başvurulamaz.
Özel Kanunlarda Düzenlenen Dava Açma Süreleri
İdari uyuşmazlığın tabi olduğu özel mevzuat hükümlerine göre genel sürelerin dışında farklı dava açma süreleri öngörülmüştür. 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu kapsamında tesis edilen sınır dışı etme işlemlerine karşı dava açma süresi yedi gündür. Anılan mevzuat uyarınca başvurunun kabul edilemez olduğuna ilişkin kararlar ilgiliye, yasal temsilcisine veya avukatına tebliğ edilir; avukat bulunmaması durumunda kararın sonucu ve itiraz yolları hakkında ilgilisine bildirimde bulunulur.
6458 sayılı YABANCILAR VE ULUSLARARASI KORUMA KANUNU m. 72Kaynağı aç
Milli Eğitim Bakanlığı ile Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi tarafından icra edilen merkezi ve ortak sınavlar, bu sınavlara ilişkin işlemler ile sınav sonuçlarına yönelik idari davalarda dava açma süresi on gün olarak uygulanır.
Özel kanunlarda on beş günlük dava açma süresine tabi kılınan işlemler arasında; 4733 sayılı Tütün, Tütün Mamulleri ve Alkol Piyasasının Düzenlenmesine Dair Kanun çerçevesindeki idari yaptırımlar, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun uyarınca düzenlenen ödeme emirleri ile tatbik edilen ihtiyati hacizler ve 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun kapsamındaki idari para cezaları yer alır. Bu işlemlere karşı dava açma süresi on beş gündür.
Mevzuatta otuz günlük özel dava açma süresine bağlanan diğer uyuşmazlık konuları şunlardır: 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun kapsamındaki idari işlemler; 2872 sayılı Çevre Kanunu uyarınca tesis edilen idari yaptırımlar ve ÇED incelemesi sonucu verilen kararlar; Özelleştirme Yüksek Kurulu kararları; 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu kapsamındaki tahsis, kiralama ve satış işlemleri; 6491 sayılı Türk Petrol Kanunu kapsamında Petrol Genel Müdürlüğü tarafından uygulanan idari para cezaları; 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu uyarınca kesilen idari para cezaları. 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu uyarınca kamulaştırma işleminin iptali davası ise adli yargıda açılan bedel tespiti ve tescil davasına dair dava dilekçesinin tebliğinden itibaren otuz gün içinde açılmalıdır.
İstinaf ve Temyiz Başvuru Süreleri
İdare ve vergi mahkemesi kararlarına karşı, özel kanunlarda farklı bir kanun yolu düzenlenmiş olsa dahi mahkemenin yetki çevresindeki bölge idare mahkemesine, kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde istinaf yoluna başvurulabilir. Kanunda öngörülen parasal sınırı geçmeyen tam yargı davaları, vergi davaları ve idari işlemlere karşı açılan iptal davalarında idare ve vergi mahkemelerince verilen kararlar kesin nitelikte olup bu kararlara karşı istinaf yolu kapalıdır.
Danıştay dava dairelerinin ilk derece mahkemesi sıfatıyla verdiği nihai kararlar ile bölge idare mahkemelerinin 2577 sayılı Kanun'un 46. maddesinde tahdidi olarak sayılan davalar hakkında verdikleri nihai kararlara karşı, kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde Danıştay nezdinde temyiz kanun yoluna başvurulabilir.
2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU m. 46Kaynağı aç
İdare mahkemelerinde genel dava açma süresi kaç gündür?
Genel dava açma süresi, özel kanunlarında ayrı bir süre bulunmayan hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış gün, vergi mahkemelerinde ise otuz gündür.
Dava açma süresinin son günü tatile rastlarsa süre uzar mı?
Sürenin son günü tatil gününe denk gelirse, dava açma süresi tatil gününü izleyen ilk çalışma gününün mesai bitimine kadar uzar.
Adli tatil dönemine denk gelen süreler nasıl hesaplanır?
Kanunda yazılı sürelerin bitimi çalışmaya ara verme dönemine rastlarsa, dava açma süresi çalışmaya ara vermenin sona erdiği günü izleyen tarihten itibaren yedi gün uzamış sayılır.
İvedi yargılama usulünde dava açma süresi nedir?
İvedi yargılama usulüne tabi uyuşmazlıklarda dava açma süresi otuz gün olup, bu usulde idari makamlara başvuruya ilişkin 2577 sayılı Kanun'un 11. maddesi hükümleri uygulanmaz ve kararlara karşı istinaf yoluna başvurulamaz.
2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU m. 11Kaynağı aç
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

