2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesi uyarınca idari yargıda genel dava açma süresi, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştay'da ve idare mahkemelerinde altmış, vergi mahkemelerinde ise otuz gündür. İdari yargılamada dava açma ve kanun yollarına başvuru süreleri kamu düzenine ilişkin hak düşürücü süreler niteliğindedir. Bu süreler taraflarca ileri sürülmese dahi davanın her aşamasında yargı mercilerince kendiliğinden dikkate alınır ve sürelerin durması yahut kesilmesi ancak yasal bir düzenlemeyle gerçekleşebilir.
2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU m. 7Kaynağı aç
Genel Dava Açma Süreleri ve Yargı Yerine Göre Dağılım
İdari işlemlere karşı açılacak davalarda genel süre kuralı davanın görüleceği mahkeme türüne göre belirlenir. Özel kanununda farklı bir süre tayin edilmedikçe idare mahkemelerinde ve ilk derece sıfatıyla Danıştay'da açılacak davalarda süre altmış gün, vergi mahkemelerinde ise otuz gün olarak uygulanır. Vergi, resim ve harçlar ile benzeri mali yükümlerden kaynaklanan bir uyuşmazlık ilk derece mahkemesi sıfatıyla Danıştay'ın görev alanına girdiğinde, dava açma süresi otuz gün değil altmış gün olarak tatbik edilir.
İdari ve Vergi Uyuşmazlıklarında Sürenin Başlangıcı
İdari uyuşmazlıklarda genel dava açma süresi, dava konusu idari işlemin ilgilisine yazılı bildiriminin yapıldığı tarihi izleyen günden itibaren işlemeye başlar.
Vergi, resim, harçlar ve benzeri mali yükümler ile bunların zam ve cezalarından doğan uyuşmazlıklarda dava açma süresinin başlangıcı uyuşmazlığın niteliğine göre farklılaşır. 2577 sayılı Kanun'un 7. maddesi gereğince bu uyuşmazlıklarda süre; tahakkuku tahsile bağlı vergilerde tahsilatın yapıldığı, tebliğ yapılan hallerde veya tebliğ yerine geçen işlemlerde tebliğin yapıldığı, tevkif yoluyla alınan vergilerde istihkak sahiplerine ödemenin yapıldığı, tescile bağlı vergilerde tescilin tamamlandığı ve idarenin dava açması gereken konularda ise ilgili merci veya komisyon kararının idareye geldiği tarihi izleyen günden itibaren işlemeye başlar.
Düzenleyici İşlemler ve İlan Yoluyla Yapılan Bildirimler
Adresleri belli olmayan kişilere özel kanunlarındaki hükümlere göre ilan yoluyla bildirim yapılması halinde, ilgili özel kanunda aksine bir kural bulunmadıkça dava açma süresi son ilan tarihini izleyen günden itibaren on beş gün sonra işlemeye başlar.
İlanı gereken düzenleyici işlemlerde dava açma süresi kural olarak ilan tarihini izleyen günden itibaren başlar. Bu düzenlemelerin ilgililere uygulanması durumunda ilgililer, düzenleyici işlem aleyhine, uygulanan bireysel işlem aleyhine veya her ikisine birden aynı anda dava açabilir. Düzenleyici işlemin iptal edilmemiş bulunması, söz konusu düzenlemeye dayanılarak tesis edilen uygulama işleminin iptaline engel oluşturmaz.
Zımni ret biçiminde ortaya çıkan bir uygulama işleminden sonra, bu işlem dava konusu edilmeksizin düzenleyici işleme karşı açılan dava, uygulama işlemine karşı öngörülen dava açma süresi içinde açılmışsa süre aşımı gerekçesiyle reddedilemez.
Özel Kanuni Dava Açma Süreleri ve Mali Tatil
2577 sayılı Kanun genel sürelerin yanında belirli dava türleri için farklı süreler benimsemiştir. Kanun'un 20/A maddesinde düzenlenen ivedi yargılama usulünde dava açma süresi otuz gün, 20/B maddesinde düzenlenen merkezi ve ortak sınavlara ilişkin uyuşmazlıklarda ise dava açma süresi on gün olarak düzenlenmiştir.
5604 sayılı Kanun kapsamında mali tatil süresince vergiyle ilgili işlemlere ilişkin dava açma süreleri işlemez. Buna karşılık mevzuatta temyiz kanun yoluna ilişkin benzer bir durdurma hükmü öngörülmediğinden, mali tatil döneminde temyiz yoluna başvuru süresi işlemeye devam eder.
Yoklukla malul olan idari işlemlere karşı, kanunda öngörülen dava açma sürelerine bağlı kalınmaksızın dava açılması mümkündür.
Tebligat Usulsüzlüğü ve Başvuru Merciinin Yanlış Bildirilmesi
İlgilinin tebligatı almaktan kaçınması üzerine düzenlenen tutanakta, dava konusu işlemin yazılı bildirimden beklenen amacı sağlayacak şekilde tüm unsurlarıyla ilgilisine aktarıldığı ve duyurulduğu yönünde bilgi bulunmaması ve usulüne uygun tebligat yapıldığının kanıtlanamaması halinde, dava açma süresi bu tutanak tarihine dayanılarak başlatılamaz.
Anayasa'nın 40. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca idare, işlemlerinde ilgililerin hangi kanun yolları ve mercilere başvuracağını ve başvuru sürelerini belirtmek zorundadır. İdarenin bu yükümlülüğe aykırı olarak başvuru merciini veya süresini hatalı göstermesi durumunda doğru bilgilendirme yükümlülüğü ihlal edilmiş sayılacağından, işlemin tebliğ edildiği tarihte dava açma süresinin işlemeye başladığı kabul edilemez.
Vergi mahkemelerinde dava açma süresi kaç gündür?
Özel kanunlarında ayrı bir süre belirtilmemişse vergi mahkemelerinde dava açma süresi otuz gündür; uyuşmazlığın ilk derece sıfatıyla Danıştay'ın görevinde olması halinde ise süre altmış gün olarak uygulanır.
Mali tatil döneminde dava açma ve temyiz süreleri işler mi?
Mali tatil süresince vergi işlemlerine karşı dava açma süresi işlemezken, temyiz yoluna başvuru süresi işlemeye devam eder.
İdari işlemde dava açma süresi veya mercii yanlış gösterilirse süre ne zaman başlar?
İdarenin doğru bilgilendirme yükümlülüğünü ihlal ederek başvuru merciini veya süresini yanlış belirtmesi halinde, dava açma süresinin işlemin tebliğ edildiği tarihte başladığı kabul edilemez.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy