İdare ve Vergi Mahkemesi Kararlarında İstinaf

İdare ve vergi mahkemesinin kararı, kural olarak kararı veren mahkemenin yargı çevresindeki bölge idare mahkemesinde istinaf incelemesine götürülebilir. Süre, kararın tebliğinden itibaren otuz gündür. Başka bir kanunun ayrı bir kanun yolu göstermesi bu başvuruyu kendiliğinden engellemez. İki istisna vardır: konusu otuz bir bin Türk lirasını geçmeyen vergi, tam yargı ve idari işlemin iptali davalarındaki kararlar kesindir; ivedi yargılama usulüne bağlı davalarda ise istinaf yolu kapalıdır.

Süresi ve başvurulacak merci

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin birinci fıkrası, hem süreyi hem de merciyi belirler. Başvuru, kararı veren mahkemenin bulunduğu yargı çevresindeki bölge idare mahkemesine yapılır. Otuz günlük süre tebliğle başlar. Farklı bir kanunda başka kanun yolu yazılmış olması, bu fıkradaki başvuruyu ortadan kaldırmaz.

Aynı fıkradaki kesinlik, dava türü ile dava konusunun tutarının birlikte gerçekleşmesine bağlıdır. Vergi davası, tam yargı davası veya idari işleme karşı açılan iptal davasında konu otuz bir bin Türk lirasını geçmiyorsa, idare ya da vergi mahkemesinin kararı kesindir. Bu karar için istinaf başvurusu yapılamaz. Tutar koşulu, fıkrada sayılan bu üç grup dışında kendiliğinden genişletilemez.

Şekil kuralları ve dosyanın gönderilmesi

45. maddenin ikinci fıkrası, istinafın şekil ve usul bakımından temyiz kurallarına bağlı olduğunu söyler. İstinafa elverişli bir karara karşı yapılan kanun yolu başvurusunda dilekçenin kime yazıldığı ve hangi istemi içerdiği, dosyanın nereye gideceğini değiştirmez. Dosya bölge idare mahkemesine gönderilir.

Aynı fıkraya eklenen cümle, bölge idare mahkemesinin 48. maddenin yedinci fıkrasına dayanarak verdiği kararlar için ayrı bir temyiz süresi koyar. Bu kararlara karşı temyiz, tebliğ tarihini izleyen günden başlayarak yedi gün içinde istenebilir.

İncelemenin iki sonucu

Üçüncü fıkraya göre bölge idare mahkemesi, ilk derece kararını hukuka uygun görürse istinaf istemini reddeder. Kararda düzeltilebilir maddi yanlışlık varsa düzeltmeyi yapar ve aynı kararı verir.

Dördüncü fıkra, hukuka uygun görülmeyen karar için farklı bir yol izler. Bölge idare mahkemesi istinaf istemini kabul eder, ilk derece kararını kaldırır ve uyuşmazlığın esası hakkında yeni bir karar kurar.

Esas incelemesinde gerekli görülürse, kararı veren mahkeme ya da başka bir yerdeki idare veya vergi mahkemesi istinabe edilebilir. İstinabe edilen mahkeme, istenen işlemleri önceleyerek ve ivedi biçimde tamamlar.

Dosyanın mahkemeye geri gönderildiği hâller

Beşinci fıkra, bölge idare mahkemesinin esası yeniden karara bağlamadığı belirli durumları düzenler. Bunlar, ilk inceleme sonunda verilen karara yönelik istinafın haklı görülmesi, davaya görevsiz ya da yetkisiz mahkemenin bakması ve davaya reddedilmiş veya yasaklanmış hâkimin bakmasıdır.

Bu durumlarda istinaf kabul edilir, ilk derece kararı kaldırılır ve dosya ilgili mahkemeye yollanır. Beşinci fıkra uyarınca kurulan karar kesindir.

Kesin kalan kararlar ve temyizin sınırı

Altıncı fıkra, 46. maddeye göre temyize açık olmayan bölge idare mahkemesi kararlarını kesin kabul eder. Bu kararlar dosyasıyla birlikte kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilir. İlk derece mahkemesi bunları yedi gün içinde tebliğe çıkarır.

46. madde, Danıştay dava dairelerinin nihai kararları ile bölge idare mahkemelerinin maddede sayılan davalardaki kararlarının Danıştayda temyiz edilebileceğini düzenler. Başka kanunda aksine hüküm bulunması bu yolu kapatmaz. Süre, kararın tebliğinden itibaren otuz gündür. Sayılan davalar arasında düzenleyici işleme karşı açılan iptal davası da vardır.

46. maddenin (b) bendi, vergi, tam yargı ve idari işlem davalarında temyiz yolunu, dava konusunun dokuz yüz yirmi bin Türk lirasını aşmasına bağlar. (c) bendi ise aynı tür davalarda, konu iki yüz yetmiş bin Türk lirasının üzerinde kalıp dokuz yüz yirmi bin Türk lirasını aşmadığında, yalnız istinaftaki kaldırmanın ardından yeniden kurulan kararı kapsar. Bu bent, anılan tutar aralığındaki bütün kararları içermez.

İncelemeye katılamayacak hâkim

Yedinci fıkra, ilk derece kararında görev alan hâkimin aynı dosyanın istinaf incelemesine katılmasını yasaklar. Kararı veren hâkim ile karara katılan hâkim, o davanın bölge idare mahkemesindeki istinaf incelemesinde bulunamaz.

İvedi yargılama usulü

Sekizinci fıkra, ivedi yargılama usulüne tabi davalarda istinaf başvurusunu kapatır. Fıkra, bu usule hangi davaların girdiğini ayrıca saymaz.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy