Eş durumu nedeniyle yer değiştirme, Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelik m. 14’te sayılan hâllerden biri varsa aile birliği mazeretine dayanılarak yapılabilir. Talebin reddedilmesi hâlinde ret işlemine karşı altmış gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılabilir. Düzenleme, her başvurunun kabulünü zorunlu bir sonuç olarak kurmaz.
836525 sayılı DEVLET MEMURLARININ YER DEĞİŞTİRME SURETİYLE ATANMALARINA İLİŞKİN YÖNETMELİK m. 14Kaynağı aç
Ailenin anayasal çerçevesi
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası m. 41, aileyi Türk toplumunun temeli sayar ve eşler arasındaki eşitliği esas alır. Bu hüküm, eş durumu talebinin kendiliğinden kabul edileceğini ya da ret işleminin iptal edileceğini ayrıca düzenlemez.
2709 sayılı TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASASI m. 41Kaynağı aç
Aynı madde, Devlete ailenin huzur ve refahı ile özellikle ananın ve çocukların korunması ve aile planlamasının öğretimi ile uygulanmasını sağlamak için gerekli tedbirleri alma ve teşkilat kurma görevi verir.
Kurumlar arası atama ve süreli izin
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu m. 72, yeniden veya yer değiştirme suretiyle atamada aile biriminin korunması için kurumlar arasında koordinasyon kurulmasını öngörür. Diğer eş de memursa ve isterse, ataması, atamaya tabi memurun görevlendirildiği yere 74 ve 76. maddelerdeki esaslara göre yapılır.
Atanan memurun gittiği yerde eşin görevlendirilebileceği teşkilat yoksa ya da teşkilat bulunmasına rağmen niteliğe uygun açık görev yoksa, ilgilinin talebi üzerine eşin görev süresiyle sınırlı izin verilebilir. İzin bir olanak olarak düzenlenmiştir; her başvuruda verilmesi zorunlu değildir.
Bu kapsamda sayılan çalışanların kadroları, eşlerinin görevlendirme süresiyle sınırlı biçimde saklı kalır. Süre, memuriyet hayatı boyunca hiçbir hâlde dört yılı aşamaz. Kademe ilerlemesi, emeklilik ve diğer bütün haklar ile yükümlülükler sürer.
Ücretsiz izin süresinin emeklilikte dikkate alınabilmesi, kesenek ve kurum karşılıklarının her ay ilgili kişi tarafından T.C. Emekli Sandığına yatırılmasına bağlıdır.
Aile birliği mazeretinin uygulama halleri
Yönetmelik m. 14’e göre kamu personeli eş, kurum içinde yer değiştirerek atanamıyorsa veya mevzuatı gereği zorunlu yer değiştirmeye bağlı bir görevdeyse, diğer memur bu eşin bulunduğu yere aile birliği mazeretiyle atanabilir.
İki eş aynı kurumda çalışıyorsa yer değişikliği, kurumun daha fazla hizmete ihtiyaç duyduğu yere yapılabilir. Eşler ayrı kurumlarda çalışıyorsa, kurumlar arasında koordinasyon kurularak her iki kurumun öncelikli hizmet ihtiyacının bulunduğu yere atanma yolu kullanılabilir.
Eş kamu personeli değilse, talep edilen yerde başvuru tarihine göre son iki yıl içinde 360 gün sosyal güvenlik primi ödemiş olması ve çalışmanın kendi adına ya da hizmet akdiyle hâlen sürmesi gerekir. Bu şartlar varsa memur, eşinin bulunduğu yere atanabilir.
Eşi milletvekili, belediye başkanı, muhtar veya noter olan memur, aile birliği mazeretiyle eşinin görev yaptığı yere atanabilir. Bu hâl için ayrıca hizmet ihtiyacı veya prim şartı öngörülmemiştir.
Genel sağlık yönünden önemi bulunan sağlık personeli için, özel yönetmelikte düzenleme yapılması şartıyla, kamu personeli olmayan eşe ilişkin bent bakımından farklı usul ve esaslar belirlenebilir.
Başvuruda istenecek belgeler
Aile birliği nedeniyle yer değiştirmek isteyen memur, eşinin durumunu kuruma belgelemekle yükümlüdür. Belge; eşin kamu kurum veya kuruluşunda kamu personeli olduğunu, atanma talep edilen yerde başvuru tarihi itibarıyla son iki yıl içinde 360 gün prim ödeyerek kendi adına veya hizmet akdiyle hâlen çalıştığını ya da eşin milletvekili, belediye başkanı, muhtar veya noter olduğunu göstermelidir.
Yer değiştirme başvurusuna, evlilik durumunu kanıtlayan bir belgenin de eklenmesi gerekir.
Ret işlemi ve iptal davası
Eş durumu nedeniyle tayin talebi reddedilirse, bu idari işleme karşı altmış gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılabilir. Dava açma olanağı, her ret işlemi için dava açılmasını zorunlu kılmaz.
Mahkeme, davacının iddialarını haklı ve yerinde görürse dava konusu idari işlemin iptaline karar verir.
Eş durumu ataması her başvuruda yapılır mı?
Hayır. Yönetmelik m. 14, sayılan hâllerde aile birliği mazeretine dayalı yer değişikliğinin atanma yoluyla yapılabileceğini düzenler. Aynı kurumdaki eşlerde kurumun daha fazla hizmet ihtiyacı duyduğu yer, farklı kurumlardaki eşlerde ise her iki kurumun öncelikli hizmet ihtiyacının bulunduğu yer dikkate alınabilir.
Kamu personeli olmayan eş için hangi çalışma şartı aranır?
Eşin, talep edilen yerde başvuru tarihi itibarıyla son iki yıl içinde 360 gün sosyal güvenlik primi ödemiş olması ve kendi adına ya da hizmet akdiyle hâlen çalışması gerekir. Bu şartlar gerçekleşirse memur, eşinin bulunduğu yere atanabilir.
Uygun görev yoksa izin verilmesi zorunlu mudur?
Hayır. Eşin atanacağı teşkilat yoksa veya niteliğe uygun açık görev bulunmuyorsa ve ilgili talep ederse, personele eşinin görev süresiyle sınırlı izin verilebilir. Düzenleme izni zorunlu sonuç olarak kurmaz.
İzne bağlanan kadro ve emeklilik hakkı nasıl sürer?
Sayılan çalışanların kadroları, eşlerinin görevlendirme süresiyle sınırlı olarak saklı tutulur ve süre memuriyet boyunca dört yılı hiçbir surette geçemez. Kademe ilerlemesi, emeklilik ve diğer haklar ile yükümlülükler devam eder. Ücretsiz izin süresinin emeklilikten sayılabilmesi için kesenek ve kurum karşılıkları her ay ilgili tarafından T.C. Emekli Sandığına yatırılır.
Tayin başvurusuna hangi belgeler eklenir?
Memur; eşin kamu personeli olduğunu, talep edilen yerde başvuru tarihi itibarıyla son iki yıl içinde 360 gün prim ödeyerek kendi adına veya hizmet akdiyle hâlen çalıştığını ya da milletvekili, belediye başkanı, muhtar veya noter görevini taşıdığını gösteren belgeyi ibraz eder. Ayrıca evlilik durumunu kanıtlayan belge eklenir.
Ret işlemine karşı hangi dava açılabilir?
Ret işlemine karşı altmış gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılabilir. Mahkeme iddiaları haklı ve yerinde görürse idari işlemin iptaline karar verir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

