İcra Müdürlüğü İşlemini Şikayet ve Başvuru Usulü

İcra ve iflas dairelerinin işlemlerine karşı, kanunun hallini mahkemeye bıraktığı hususlar saklı kalmak üzere, işlemlerin kanuna aykırı olması veya hadiseye uygun bulunmaması nedenleriyle icra mahkemesine şikâyet yoluna başvurulabilir. Şikâyet başvurusu, işlemi gerçekleştiren icra dairesinin bağlı bulunduğu İcra Hukuk Mahkemesi'ne yazılı veya sözlü olarak yöneltilebilir.

Şikâyet Başvurusunun Kanuni Nedenleri

İcra memurunun başta 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu olmak üzere kanun, tüzük veya yönetmelik hükümlerini somut olaya yanlış uygulaması kanuna aykırılık nedenini oluşturur. Buna karşılık, takibin taraflarının kendi aralarında akdetmiş oldukları sözleşmelere aykırılıklar kanuna aykırılık kapsamında değerlendirilemez ve şikâyet sebebi yapılamaz.

Kanun koyucunun işlemi gerçekleştiren icra memuruna takdir yetkisi tanıdığı hâllerde, bu takdir hakkının somut olaya uygun şekilde kullanılmaması işlemin hadiseye uygun olmaması sonucunu doğurur. Örneğin 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 83. maddesi gereğince maaş, tahsisat ve ücretler, borçlu ve ailesinin geçinmeleri için icra memurunca lüzumlu takdir edilen miktar tenzil edildikten sonra haczedilebilir; ancak haczolunacak miktar bunların dörtte birinden az olamaz. Dörtte bir oranı alt sınır olarak öngörüldüğünden, haczin dörtte birden az yapılması kanuna aykırılık oluşturur. Aynı hüküm uyarınca borçlunun gelirinde birden fazla haciz bulunması durumunda kesintiler sıraya konur ve sırada önde olan haczin kesintisi bitmedikçe sonraki haciz için kesintiye geçilemez.

İcra memurunun kanunen görevi olan bir işlemi açıkça reddederek veya sessiz kalarak yapmaması hakkın yerine getirilmemesi sebebini doğurur. Memurun kanunda öngörülen veya uygun bir süre içerisinde görevi olan işi haklı bir neden olmaksızın yerine getirmemesi ise hakkın sebepsiz yere sürüncemede bırakılması kapsamındadır.

Şikâyet Süreleri ve Usul Esasları

İcra ve iflas dairelerinin işlemlerine karşı şikâyet başvurusu, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 16. maddesinin birinci fıkrası uyarınca kural olarak işlemin öğrenildiği tarihten itibaren yedi gün içinde yapılır ve bu süre hak düşürücü niteliktedir. Şikâyete konu işlem ilgiliye usulünce tebliğ edilmişse süre tebliğden, tebliğ edilmemişse öğrenme tarihinden itibaren işlemeye başlar. Şikâyetin icra dairesine yapılması ise icra mahkemesindeki başvuru süresini etkilemez.

Genel başvuru süresinin istisnası olarak, bir hakkın yerine getirilmemesinden veya sebepsiz sürüncemede bırakılmasından dolayı 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 16. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca icra mahkemesine her zaman şikâyet yoluna gidilebilir; bu durumlarda süre kısıtlaması uygulanmaz.

Başvuru Ehliyeti ve Mahkemenin İnceleme Yetkisi

Şikâyet yoluna yalnız icra takibinin tarafları değil, tesis edilen işlemden etkilenen tüm ilgililer başvurabilir. Şikâyet edilen taraf işlemi yapan icra ve iflas dairesi olduğundan ve başvuru teknik bir dava niteliği taşımadığından, başvuruda bulunulurken karşı tarafın gösterilmemiş olması başvuruyu geçersiz kılmaz.

Şikâyet incelemesi sonucunda icra mahkemesince verilen kararlar maddi anlamda kesin hüküm teşkil etmemekle beraber şekli anlamda kesin hüküm niteliğindedir. İcra mahkemesi işlemi gerçekleştiren icra dairesinin yerine geçerek yeni bir işlem tesis edemez. İcra dairesi kararındaki hesap ve maddi hataların dosya üzerinden incelemeyle giderilmesi mümkün olduğu takdirde, icra mahkemesi bu hataları düzeltebilir. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 17. maddesi gereğince şikâyet kabul edildiği takdirde icra mahkemesince şikâyet olunan muamele bozulur yahut düzeltilir; icra memurunun sebepsiz yapmadığı veya geciktirdiği işlerin icrası emrolunur.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy