Silahlı İsyana Tahrik Suçunun Şartları ve Cezası
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 313/1 uyarınca, halkı Türkiye Cumhuriyeti Hükûmetine karşı silahlı bir isyana tahrik eden fail hakkında onbeş yıldan yirmi yıla kadar hapis cezası tayin edilir. Suçun tamamlanabilmesi açısından halkı isyana kışkırtmaya yönelik icra hareketlerinin gerçekleştirilmesi yeterli görülmüş olup isyanın somut olarak ortaya çıkması zorunlu tutulmamıştır.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 313Kaynağı aç
Yargıtay 3. Ceza Dairesi, E. 2021/2017, K. 2024/10092Kaynağı aç
Halkı kışkırtma eylemi neticesinde silahlı isyan fiilen gerçekleştiğinde, tahrik eden kimseye verilecek hapis cezasının alt sınırı yirmi yıl, üst sınırı ise yirmibeş yıl olarak belirlenmiştir.
Yargıtay 3. Ceza Dairesinin 2021/2017 Esas ve 2024/10092 Karar sayılı ilamında ifade edildiği üzere, isnat olunan bir yayının içeriği, hitap ettiği kitlenin büyüklüğü ve muhatapları üzerindeki etki gücü değerlendirildiğinde silahlı isyana tahrik suçunun unsurları oluşmayabilir. Bu nitelikteki fiillerin somut özelliklerine göre 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 214 kapsamında düzenlenen suç işlemeye tahrik suçu yönünden değerlendirilmesi gerekir.
Silahlı İsyanı İdare Etme ve İsyana Katılma Eylemleri
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 313/2 hükmü gereğince, Türkiye Cumhuriyeti Hükûmetine karşı başlatılan silahlı isyanı sevk ve idare eden kişi ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası ile cezalandırılır. Silahlı isyan hareketine iştirak ederek katılan diğer kişiler hakkında ise altı yıldan on yıla kadar hapis cezası uygulanır.
İsyana tahrik eden kimsenin sonradan bu isyana fiilen katılması veya isyanı bizzat idare etmesi durumunda faile hem tahrikten hem de sonraki eylemlerden ayrı ayrı ceza verilmez. Fail yalnızca ulaştığı nihai fiil olan isyana katılma veya isyanı idare etme eyleminden sorumlu tutulur.
Savaş Hali Ağırlaştırıcı Nedeni ve Gerçek İçtima Kuralı
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 313/3 düzenlemesine göre, silahlı isyana tahrik, silahlı isyanı idare etme veya isyana katılma suçlarının Devletin savaş halinde bulunmasının sağladığı kolaylıktan yararlanılarak işlenmesi halinde faillere ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası verilir.
Silahlı isyana tahrik veya silahlı isyan eylemleri esnasında kasten öldürme, yaralama veya mala zarar verme gibi başka suçların işlenmesi halinde 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 313/4 gereğince gerçek içtima kuralı geçerlidir. Fail, işlenen diğer suçlardan dolayı ilgili müstakil ceza hükümleri uyarınca ayrıca cezalandırılır.
Görevli Mahkeme ve Dava Zamanaşımı
5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun m. 12 uyarınca, Türk Ceza Kanununun İkinci Kitap Dördüncü Kısmının Beşinci Bölümünde yer alan suçlar ile ağırlaştırılmış müebbet hapis veya on yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlara ilişkin davalarda ağır ceza mahkemeleri görevlidir.
5235 sayılı ADLÎ YARGI İLK DERECE MAHKEMELERİ İLE BÖLGE ADLİYE MAHKEMELERİNİN KURULUŞ, GÖREV VE YETKİLERİ HAKKINDA KANUN m. 12Kaynağı aç
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 66/1 hükmü uyarınca kamu davası zamanaşımı süresi; ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiren suçlarda otuz yıl, yirmi yıldan aşağı olmamak üzere hapis cezasını gerektiren suçlarda yirmi yıl, beş yıldan fazla ve yirmi yıldan az hapis cezasını gerektiren suçlarda ise onbeş yıldır.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 66Kaynağı aç
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 66/7 gereğince, Kanunun İkinci Kitap Dördüncü Kısmında düzenlenen ağırlaştırılmış müebbet veya on yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçların yurt dışında icra edilmesi durumunda kamu davası zamanaşımına uğramaz.
Silahlı isyana tahrik suçunun oluşması için isyanın çıkması şart mıdır?
Hayır, halkı Hükûmete karşı silahlı isyana tahrik fiilinin gerçekleştirilmesi suçun oluşumu için yeterlidir; isyanın gerçekleşmesi zorunlu olmamakla birlikte isyan çıktığında faile verilecek ceza artırılır.
İsyanı yöneten kişi ile eyleme katılanın cezası aynı mıdır?
Hayır, silahlı isyanı sevk ve idare eden kişi ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası ile cezalandırılırken isyana katılan diğer failler hakkında altı yıldan on yıla kadar hapis cezası verilir.
İsyana kışkırtan kişi eyleme bizzat katılırsa iki ayrı ceza mı alır?
Hayır, isyana kışkırtan fail aynı zamanda isyana katılır veya isyanı idare ederse kışkırtma eyleminden bağımsız ceza almaz; fail yalnızca isyana katılma veya idare etme eyleminden sorumlu tutulur.
Silahlı isyan suçu yurt dışında işlenirse zamanaşımı işler mi?
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 66/7 uyarınca ilgili kısımda düzenlenen ve ağırlaştırılmış müebbet veya on yıldan fazla hapis cezası gerektiren suçların yurt dışında işlenmesi durumunda kamu davası zamanaşımına tabi değildir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

