Hayata Karşı Suçlar Nelerdir ve Kanuni Kapsamı Nasıldır

Kasten Öldürme Suçu ve Cezası

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 81. maddesi uyarınca bir insanı kasten öldüren kişi müebbet hapis cezası ile cezalandırılır. İlgili hükümde kasten öldürme fiilinin temel cezası herhangi bir ayrıma gidilmeksizin müebbet hapis olarak düzenlenmiştir.

İhmali Davranışla Kasten Öldürme Suçunun Unsurları

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 83. maddesinin 1. ve 2. fıkralarına göre kişinin yükümlü olduğu belli bir icrai davranışı gerçekleştirmemesi dolayısıyla ölüm neticesinin gerçekleşmesi halinde, yükümlülük ihmalinin icrai davranışa eşdeğer olması gerekir. Bu eşdeğerliğin kabul edilebilmesi için failin kanuni düzenlemelerden veya sözleşmeden kaynaklanan bir yükümlülüğünün bulunması yahut önceden gerçekleştirdiği davranışın başkalarının hayatı bakımından tehlikeli bir durum oluşturmuş olması şarttır.

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 83. maddesinin 3. fıkrası uyarınca, icrai bir yükümlülüğün yerine getirilmemesiyle neticelenen ölüm olaylarında faile verilecek temel ceza bakımından farklı aralıklar öngörülmüştür. Kanun gereğince ağırlaştırılmış müebbet hapis yerine yirmi yıldan yirmibeş yıla, müebbet hapis yerine onbeş yıldan yirmi yıla ve diğer hallerde on yıldan onbeş yıla kadar hapis uygulanabileceği gibi mahkemece cezada indirime gidilmeyebilir.

İntihara Yönlendirme ve Cezai Sorumluluk

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 84. maddesinin 1. fıkrası uyarınca başkasını intihara yönlendiren, bu kararı teşvikle kuvvetlendiren veya intihar eylemine herhangi bir yolla yardım sunan faillere iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası verilir. Söz konusu fiiller neticesinde kişinin hayatına son vermesi durumunda ise aynı maddenin 2. fıkrası gereğince ceza dört yıldan on yıla kadar hapis olarak tayin edilir.

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 84. maddesinin 3. fıkrası gereğince başkalarını intihara alenen teşvik eden fail üç yıldan sekiz yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Aynı maddenin 4. fıkrasına göre işlediği fiilin anlam ve sonuçlarını algılama yeteneği gelişmemiş olan ya da ortadan kaldırılan kişileri intihara sevk edenler ile cebir veya tehdit kullanmak suretiyle kişileri intihara mecbur edenler kasten öldürme suçundan sorumlu tutulurlar.

Taksirle Öldürme Fiili

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 85. maddesinin 1. fıkrasına göre dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırılıkla bir kimsenin ölümüne sebebiyet veren taksirli faile iki yıldan altı yıla kadar hapis cezası uygulanır. Kanunun 85. maddesinin 2. fıkrası uyarınca meydana gelen taksirli hareketin birden çok can kaybına yahut en az bir ölümle birlikte bir veya daha fazla kişinin yaralanmasına sebebiyet vermesi halinde iki yıldan onbeş yıla kadar hapse hükmedilir.

Yardım veya Bildirim Yükümlülüğünün Yerine Getirilmemesi

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 98. maddesinin 1. fıkrası uyarınca kendi başına hareket edemeyecek vaziyetteki şahsa şartların elverdiği oranda yardım ulaştırmayan veya vaziyeti yetkililere derhal intikal ettirmeyen kişi bir yıla kadar hapis ya da adlî para cezasına çarptırılır. Yükümlülüğün savsaklanması neticesinde kişinin hayatını kaybetmesi durumunda ise anılan maddenin 2. fıkrası çerçevesinde bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası öngörülmektedir.

Türk Ceza Kanunu'nun Yer Bakımından Uygulanması ve Yabancıların Durumu

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 8. maddesinin 1. fıkrası uyarınca Türkiye'de işlenen suçlar hakkında Türk kanunları uygulanır; fiilin kısmen veya tamamen Türkiye'de işlenmesi yahut neticenin Türkiye'de gerçekleşmesi durumunda suç Türkiye'de işlenmiş sayılır. Maddenin 2. fıkrası gereğince Türk kara ve hava sahaları ile Türk karasularında, açık denizde ve üzerindeki hava sahasında Türk deniz ve hava araçlarında veya bu araçlarla, Türk deniz ve hava savaş araçlarında veya bu araçlarla ya da Türkiye'nin kıt'a sahanlığında veya münhasır ekonomik bölgesinde tesis edilmiş sabit platformlarda veya bunlara karşı suç işlendiğinde de fiil Türkiye'de işlenmiş kabul edilir.

Türkiye sınırları dahilinde hayata karşı suç işleyen yabancı uyruklulara uyruk ayrımı yapılmaksızın Türk Ceza Kanunu tatbik edilir; diplomatik dokunulmazlık bu kapsamda ayrık bir hal olarak belirtilmektedir. Ağırlaştırılmış sonuçlar doğuran kasten öldürme fiillerinde yargılamanın Ağır Ceza Mahkemelerinde yürütüldüğü, taksirle ölüme sebebiyet verme fiillerinde ise 5235 sayılı Kanun'un 11. maddesindeki genel görev ayrımı çerçevesinde Asliye Ceza Mahkemelerinin görev alanına girilebildiği değerlendirilmektedir.

Türkiye'de hayata karşı suç iddiasıyla yabancı uyruklu şahısların gözaltına alınması veya tutuklanması halinde, Viyana Konsolosluk İlişkileri Sözleşmesi kapsamında ilgili ülkenin konsolosluğuna veya büyükelçiliğine derhal bildirim yapılması gerektiği düzenlenmektedir.

Hayata karşı suçlarda maktulün yakınları davayı takip edebilir. Türkiye'de hayatını kaybeden yabancı uyruklu şahısların geride kalan aile bireyleri de katılan sıfatıyla Ağır Ceza Mahkemelerindeki davaları takip etme, avukat edinme ve maddi ile manevi tazminat talep etme hakkını haizdir.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy