7571 sayılı Kanunla TCK m.158, 5235 sayılı Kanunun 12. maddesindeki ağır ceza katalogundan çıkarılmıştır. 25 Aralık 2025 sonrasında açılan nitelikli dolandırıcılık davalarında başka bir özel görev sebebi bulunmadıkça genel görevli mahkeme asliye ceza mahkemesidir. O tarihte ağır ceza mahkemesinde veya kanun yolunda derdest dosyalar kesin hükme kadar eski görev kuralıyla görülmeye devam eder. Eski ağır ceza kararları bu geçiş hükmüyle birlikte okunmalıdır.
7571 sayılı Kanun, Madde 12Kaynağı aç
Nitelikli Dolandırıcılık Suçu ve Yasal Çerçeve
Dolandırıcılık suçu, bir kimsenin hileli eylemlerle yanıltılması ve bu aldatma neticesinde mağdurun yahut üçüncü bir kişinin aleyhine olacak biçimde failin kendisine veya bir başkasına haksız yarar sağlamasıyla meydana gelir. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 157 hükmü gereğince, fiilin temel şeklini gerçekleştiren fail hakkında bir yıldan beş yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezasına hükmedilir. Fiilin icrasında belirli araçların, sıfatların veya toplumsal güven bağlarının suistimal edilmesi ise kanun koyucu tarafından nitelikli dolandırıcılık olarak kabul edilmiştir.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 157Kaynağı aç
Türk Ceza Kanunu m. 158/1 uyarınca eylemin dinî duyguların istismarı, zor şartlardan istifade edilmesi, algılama kabiliyetinin zayıflığı, kamu kurumlarının, siyasi partilerin veya mesleki teşekküllerin araç kılınması, basın ve yayın araçlarının sağladığı kolaylıktan yararlanılması, ticari veya kooperatif faaliyetleri esnasında işlenmesi yahut serbest meslek güveninin sarsılması suretiyle icrası hâlinde üç yıldan on yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezası uygulanır.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 158Kaynağı aç
Özel Nitelikli Haller ve Artırılmış Cezalar
Türk Ceza Kanunu m. 158/1 düzenlemesinde yer alan (e), (f), (j), (k) ve (l) bentlerindeki fiiller bakımından özel bir alt ceza sınırı belirlenmiştir. Belirtilen bu nitelikli durumların gerçekleşmesi hâlinde tayin edilecek hapis cezasının alt sınırı dört yıldan, adli para cezasının tutarı ise suç neticesinde elde edilen menfaatin iki katından az olamaz.
Kamu görevlileriyle irtibatının bulunduğunu, onlar nezdinde itibar sahibi olduğunu ileri sürerek ve belirli bir resmî işin görüleceği vaadiyle kişileri aldatıp haksız menfaat temin eden kişi de TCK m. 158/2 gereğince nitelikli dolandırıcılık cezası çerçevesinde cezalandırılır.
TCK m. 158/3 uyarınca dolandırıcılık eylemlerinin üç veya daha fazla şahıs tarafından müştereken icra edilmesi durumunda belirlenecek ceza yarı oranında artırılır. Söz konusu suçun bir suç örgütünün faaliyeti kapsamında işlenmesi hâlinde ise verilecek ceza bir kat artırılarak uygulanır.
Bilişim Sistemleri ve Bankaların Vasıta Kılınması
TCK m. 158/1-f bendi kapsamında bilişim sistemleri veya banka ve kredi kurumlarının araç kılınmasında, banka kanalının yalnızca paranın transferinde rol oynadığı hâller ile bankanın güven fonksiyonunun bizzat aldatmada kullanıldığı hâller somut olayın akışına göre değerlendirilmekte ve eylemin basit dolandırıcılık düzeyinde kalıp kalmadığı bu ayrım gözetilerek tayin edilmektedir.
TCK m. 243 uyarınca bilişim sisteminin bütününe veya bir kısmına hukuka aykırı şekilde giren veya orada kalmaya devam eden kimseye bir yıla kadar hapis veya adlî para cezası verilir; fiilin bedeli karşılığı yararlanılabilen sistemler hakkında işlenmesi hâlinde ceza yarı oranına kadar indirilirken sistemin içerdiği verilerin yok olması veya değişmesi durumunda altı aydan iki yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 243Kaynağı aç
Görevli Mahkeme ve Usul Kuralları
5235 sayılı Kanun m. 12 düzenlemesine göre ağır ceza mahkemeleri kanunda belirtilen katalog suçlar ile on yıldan fazla hapis cezasını gerektiren dava ve işlere bakmakla görevlidir. Nitelikli dolandırıcılık (TCK 158) davalarında görevli mahkemenin asliye ceza mahkemesi olduğu, TCK m. 157 kapsamındaki basit dolandırıcılık eylemlerinin ise asliye ceza mahkemesinin görev alanında bulunduğu kabul edilmektedir.
5235 sayılı ADLÎ YARGI İLK DERECE MAHKEMELERİ İLE BÖLGE ADLİYE MAHKEMELERİNİN KURULUŞ, GÖREV VE YETKİLERİ HAKKINDA KANUN m. 12Kaynağı aç
Etkin Pişmanlık ve Zararın Tazmini
Uğranılan maddi zararın kamu davası açılmadan önce fail, azmettiren ya da yardım eden tarafından bizzat pişmanlık duyularak aynen iade edilmesi veya tamamen karşılanması vaziyetinde, TCK m. 168/1 uyarınca hükmedilecek cezada üçte ikiye kadar indirim uygulanır.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 168Kaynağı aç
Etkin pişmanlığın iddianamenin kabulüyle kovuşturma aşamasına geçildikten sonra ancak mahkemece son hüküm kurulmadan önce yerine getirilmesi hâlinde, TCK m. 168/2 gereği faile verilecek cezada yarısına kadar indirim yapılması mümkündür.
Zararın fail tarafından bütünüyle değil kısmen giderilmesi veya tazmin edilmesi durumunda, TCK m. 168/4 uyarınca etkin pişmanlık indirim hükümlerinin tatbik edilebilmesi için ayrıca mağdurun açık rızasının bulunması zorunludur.
Zincirleme Suç ve Takdiri İndirim Halleri
Bir suç işleme kararının icrası doğrultusunda farklı zamanlarda aynı kişiye karşı suçun birden fazla defa işlenmesi veya tek bir eylemle birden fazla şahsın mağdur edilmesi hâlinde TCK m. 43/1-2 gereğince zincirleme suç hükümleri uygulanır ve tayin edilen temel ceza dörtte birinden dörtte üçüne kadar artırılır. Kanun sistematiğinde suçun temel şekli ile nitelikli görünümleri tek ve aynı suç kabul edilir.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 43Kaynağı aç
TCK m. 62 uyarınca mahkemece sanık lehine takdiri indirim nedenlerinin kabul edilmesi durumunda hapis cezası altıda birine kadar indirilebilir. Failin geçmişi, sosyal konumu, suç sonrasındaki ile yargılama sırasındaki samimi pişmanlığı bu kapsamda gözetilir; ancak sanığın yalnızca mahkemeyi etkileme gayesi taşıyan biçimsel tutum ve tavırları takdiri indirim dayanağı yapılamaz.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 62Kaynağı aç
Nitelikli dolandırıcılık suçunun cezası ne kadardır?
TCK m. 158/1 uyarınca nitelikli dolandırıcılık suçunda ceza üç yıldan on yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezasıdır; ancak maddenin (e), (f), (j), (k) ve (l) bentlerindeki durumlarda hapis cezasının alt sınırı dört yıldan, adli para cezası ise sağlanan menfaatin iki katından az olamaz.
Zararın karşılanması nitelikli dolandırıcılık cezasını nasıl etkiler?
TCK m. 168 gereğince mağdurun zararı kovuşturma başlamadan evvel tamamen telafi edilirse cezada üçte ikiye kadar, kovuşturma başladıktan sonra hükümden önce ödenirse yarıya kadar indirim sağlanır; kısmi ödemelerde ise mağdurun rızası şarttır.
Nitelikli dolandırıcılık yargılamasında hangi mahkeme görevlidir?
5235 sayılı Kanunun 12. maddesinden TCK m.158’in çıkarılması sonrasında, başka özel görev sebebi yoksa hem basit hem nitelikli dolandırıcılıkta genel görevli mahkeme asliye cezadır. 25 Aralık 2025 tarihinde ağır cezada veya kanun yolunda derdest olan nitelikli dolandırıcılık dosyalarında eski görev kuralı kesin hükme kadar korunur.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

