Hukukta Dava Kavramı ve Hukuki Niteliği
Dava, hakkı ihlal edilen veya tehlikeye düşen kişinin yetkili yargı organına başvurarak talep ettiği hukuki korunma istemidir. Tarihsel gelişim içinde Mecelle düzenlemesinde de dava, bir kimsenin hâkim huzurunda bir başkasından hakkını talep etmesi şeklinde tanımlanmıştır.
Bir davanın varlığından söz edebilmek için hak ihlali iddiasının bulunması zorunludur; zira konusuz bir dava açılamaz. Bununla birlikte, kişinin yönelttiği hak ihlali iddiasının yargısal çözüm yoluna götürülebilir nitelikte olması gerekir. İmkânlar dairesi dışında kalan iddialar hukuki anlamda dava olarak kabul edilemez.
Usul Hukukunda Davacı Sıfatı
Usul hukukunda davacı, bir hakkının ihlal edildiğini, dolayısıyla bu ihlalin giderilmesi gerektiğini ileri süren ve bunu talep eden gerçek veya tüzel kişidir.
Dava Dosyasının Düzenlenmesi ve Belgelerin Gönderilmesi Usulü
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 159/1 hükmü gereğince, yargılama sürecinde mahkemeye verilen dilekçeler ile sair evrakın hâkim ya da yazı işleri müdürünün havalesinden geçtikten sonra zabıt kâtibi marifetiyle dava dosyasına yerleştirilmesi esastır.
6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 159Kaynağı aç
Dava dosyasının farklı bir resmî makama sevk edilmesi icap ettiğinde, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 159/2 uyarınca hâkim, ilgililerin başvurusu üzerine yahut kendiliğinden dosyadaki bir evrakın aslı yerine tasdikli suretinin gönderilmesini uygun görebilir.
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 160/1 uyarınca zabıt kâtibinin, dosyadaki bütün evrakı gösteren bir dizi pusulası tanzim etmesi zorunludur; dosyaya sunulan yahut dosyadan alınan tüm kayıtlar vakit kaybetmeksizin bu cetvele işlenir.
6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 160Kaynağı aç
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 162/1 doğrultusunda zabıt kâtibi, duruşma öncesinde veya ihtiyaç duyulan durumlarda dava dosyasını incelenmek üzere hâkime tevdi etmek ve işi bittiğinde dosyayı zamanında ve eksiksiz teslim almakla yükümlüdür.
6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 162Kaynağı aç
Dava Dosyasının İncelenmesi ve Gizlilik Kuralı
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 161/1 hükmüne göre davanın tarafları veya fer'î müdahil, dava dosyasını zabıt kâtibinin gözetimi altında inceleyebilir. Dava ile ilgisi bulunan diğer kişiler ise bu durumu ispatlamak kaydıyla ve hâkimin izniyle dosyayı inceleyebilir.
6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 161Kaynağı aç
Gizli olarak saklanmasına karar verilen belge ve tutanakların incelenebilmesi ise 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 161/2 uyarınca ancak hâkimin açık iznine bağlıdır.
Hukukta dava ne anlama gelir?
Dava, hakkı ihlal edilen ya da hakkı tehlikeye düşen kişinin yetkili yargı organına başvurarak talep ettiği hukuki korunma istemidir.
Davacı kime denir?
Davacı, bir hakkının ihlal edildiğini ve bu ihlalin giderilmesi gerektiğini ileri sürerek talepte bulunan gerçek veya tüzel kişidir.
Dava dosyası kimler tarafından incelenebilir?
Dava dosyası davanın tarafları veya fer'î müdahil tarafından zabıt kâtibinin gözetiminde incelenebilir; ilgisini kanıtlayan üçüncü kişiler ise hâkim izniyle inceleme yapabilir. Gizli belge ve tutanakların incelenmesi için hâkimin açık izni şarttır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy