HMK Madde 98 Eski Hâle Getirme Talep ve İnceleme Mercii

Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 98/1 uyarınca, yerine getirilemeyen usul işlemine ilişkin eski hâle getirme talebi, bu işlem hakkında hangi mahkemede inceleme yapılacak idiyse o mahkemeden istenir. Kanun yolu başvuru haklarının düşmesi durumunda ise HMK m. 98/2 çerçevesinde istinaf yolunda bölge adliye mahkemesine, temyiz yolunda ise Yargıtaya başvurulur.

Eski Hâle Getirme Talebinde Bulunma Şartları

Tarafın iradesi dışındaki sebeplerle kanunda belirlenen veya hâkimin kesin olarak tayin ettiği sürede işlemi yerine getiremeyen kişiler HMK m. 95/1 gereğince eski hâle getirme isteğinde bulunabilir. Bununla birlikte HMK m. 95/2 uyarınca, süresinde yapılamayan işlemle hedeflenen neticeye eski hâle getirme dışında başka bir hukuki yolla ulaşılabiliyorsa bu talepte bulunulamaz.

Temyiz dilekçesinin eski hâle getirme dilekçesi olarak değerlendirilmesi için sürenin elde olmayan sebeplerle kaçırılmış olması, yeniden süre elde etmek adına kanun yollarına başvurma olanağının bulunmaması ve talebin kanuni süresi içinde yapılmış olması aranır.

Talep Usulü ve Süresinde Yapılamayan İşlemin İfası

6100 sayılı Kanun m. 97/1 hükmü gereğince eski hâle getirme dilekçeyle talep edilir. İlgili dilekçede talebin dayandığı sebepler ile bunların delil veya emarelerinin gösterilmesi gerekir. Aynı fıkra uyarınca süresinde yapılamayan işlemin de eski hâle getirme talebinde bulunmak için öngörülen süre içinde yapılması zorunludur.

Başvuru Süresi ve Yargılama Evreleri

Eski hâle getirme talebi, HMK m. 96/1 uyarınca işlemin süresinde yapılamamasına yol açan engelin ortadan kalktığı andan itibaren iki hafta içinde ileri sürülmelidir.

Talep süresi bakımından HMK m. 96/2, ilk derece ve istinaf yargılamalarında en geç nihai karar verilinceye kadar talepte bulunulabileceğini öngörür. Ancak nihai kararın bir tarafın yokluğunda verilmiş olması hâlinde, tahkikat aşamasında kaçırılan süreler bakımından kararın verilmesinden sonra da eski hâle getirme talebinde bulunulması mümkündür.

İnceleme Mercii ve Yetki Ayrımı

HMK m. 98/1 gereği inceleme yetkisi kural olarak işlemi inceleyecek mahkemeye aittir. Buna karşılık kanun yollarına ilişkin hak düşmelerinde HMK m. 98/2 uygulanır; istinaf hakkı düştüğünde bölge adliye mahkemesine, temyiz hakkı düştüğünde ise Yargıtaya başvurulur.

HMK m. 98/2 uyarınca temyiz süresinin kaçırılmasına yönelik eski hâle getirme talebini inceleme yetkisi yerel mahkemede olmayıp Yargıtaya aittir; yerel mahkemenin bu yetkiyi aşarak talebi reddettiği bir uyuşmazlıkta söz konusu ek karar kaldırılmıştır.

Sürenin Kaçırılmasına Gerekçe Gösterilen Hâllerin Değerlendirilmesi

Gerekçeli kararın vekilin dosyada bildirdiği adresten başka bir adrese tebliğe çıkarılması ve tebligatın orada yapılması usulsüzlük oluşturduğundan, bu somut durumda eski hâle getirme talebi haklı ve geçerli bir nedene dayalı bulunarak temyiz başvurusu süresinde kabul edilmiştir.

Buna karşılık vekilin çocuğunun muayene ve tetkik işlemleri için hastaneye gitmiş olması, süresinde temyiz dilekçesi verilebilmesi için tevkil yetkisinin kullanılmasına veya müvekkilin haberdar edilerek onun tarafından dilekçe verilmesine engel oluşturmadığı takdirde eski hâle getirme talebi için yeterli görülmez.

Süre dolmadan önce vekilin maddi hasarlı trafik kazası geçirdiği gerekçesiyle yapılan bir başvuruda ise dilekçeye sağlık raporunun eklenmemesi ve dosyada başka vekillerin de görevlendirilmiş bulunması karşısında sürenin elde olmayan sebeple kaçırıldığı kabul edilmemiş ve talep HMK m. 98/2 uyarınca reddedilmiştir.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy