Medeni Usul Hukuku

HMK Madde 83 Kapsamında Vekilin Azli ve Hukuki Sonuçları

by Avukat Erdal Ersoy
HMK Madde 83 Kapsamında Vekilin Azli ve Hukuki Sonuçları

HMK Madde 83 Uyarınca Vekilin Azli ve İki Haftalık Süre

Vekil ile takip edilen bir davada vekilin azledilmesi hâlinde vekâlet veren tarafın davayı bizzat takip etmesi veya iki hafta içinde başka bir vekil görevlendirmesi gerekir. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 83. maddesi gereğince, vekâlet veren taraf bu süre zarfında davayı takip etmez ve yeni bir vekil de atamaz ise tarafın yokluğu hâlinde uygulanacak hükümlere göre işlem yapılır.

6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 83Kaynağı aç
MADDE 83- (1) Vekil ile takip edilen davada, vekilin azli hâlinde vekâlet veren, davayı takip etmez ve iki hafta içinde bir başka vekil de görevlendirmez ise tarafın yokluğu hâlinde uygulanacak hükümlere göre işlem yapılır. BEŞİNCİ BÖLÜM Teminat Teminat gösterilecek hâller

Kanun koyucu bu düzenlemeyle vekilin azli yoluna başvurularak davanın uzatılmasını ve hakkın kötüye kullanılmasını önlemeyi amaçlamıştır. Bu sebeple vekilini azleden tarafa tanınan iki haftalık yasal süre veya davayı bizzat takip etme kuralı, yargılamanın sürüncemede kalmasının engellenmesi amacına hizmet etmektedir.

Dava Ehliyeti ve Vekille Takip Usulü

Dava ehliyeti bulunan herkes 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 71. maddesi uyarınca davasını şahsen açıp takip edebileceği gibi yetkilendireceği bir vekil aracılığıyla da yürütebilir. Uyuşmazlığın vekille sürdürüldüğü hâllerde ise temsilcinin davaya vekâlet ehliyetine sahip olması ve usulüne uygun tanzim edilmiş vekâletnamenin sunulması, aynı Kanun'un 114. maddesinde dava şartı olarak düzenlenmiştir.

6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 71Kaynağı aç
MADDE 71- (1) Dava ehliyeti bulunan herkes, davasını kendisi veya tayin ettiği vekil aracılığıyla açabilir ve takip edebilir. Davaya vekâlet hakkında uygulanacak hükümler
6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 114Kaynağı aç
MADDE 114- (1) Dava şartları şunlardır: a) Türk mahkemelerinin yargı hakkının bulunması. b) Yargı yolunun caiz olması. c) Mahkemenin görevli olması. ç) Yetkinin kesin olduğu hâllerde, mahkemenin yetkili bulunması. d) Tarafların, taraf ve dava ehliyetine sahip olmaları; kanuni temsilin söz konusu olduğu hâllerde, temsilcinin gerekli niteliğe sahip bulunması. e) Dava takip yetkisine sahip olunması. f) Vekil aracılığıyla takip edilen davalarda, vekilin davaya vekâlet ehliyetine sahip olması ve usulüne uygun düzenlenmiş bir vekâletnamesinin bulunması. g) Davacının yatırması gereken gider avansının yatırılmış olması. ğ) Teminat gösterilmesine ilişkin kararın gereğinin yerine getirilmesi. h) Davacının, dava açmakta hukuki yararının bulunması. ı) Aynı davanın, daha önceden açılmış ve hâlen görülmekte olmaması. i) Aynı davanın, daha önceden kesin hükme bağlanmamış olması. (2) Diğer kanunlarda yer alan dava şartlarına ilişkin hükümler saklıdır. Dava şartlarının incelenmesi

Davanın vekil aracılığıyla takip edildiği durumlarda tebligatın asile değil kural olarak vekile yapılması zorunludur. Bu usul kuralı 7201 sayılı Tebligat Kanunu'nun 11. maddesi, Avukatlık Kanunu'nun 41. maddesi ile 6100 sayılı Kanun'un 73, 81, 82 ve 83. maddelerindeki yasal çerçeveye dayanmaktadır.

Azil Sonrasında Davayı Takip Yükümlülüğü ve Dosyanın İşlemden Kaldırılması

Vekilini azleden tarafın davasını takip etme yükümlülüğü bulunmaktadır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 2016/20545 Esas ve 2018/8189 Karar sayılı ilamında belirtildiği üzere, vekilin azli sonrasında davayı takip etme sorumluluğu azleden tarafa aittir. Bu nedenle duruşmaya gelinmemesi sebebiyle dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verildikten sonra, vekilin azledildiği ve asile tebligat yapılamadığı gerekçesiyle bu ara karardan dönülerek yargılamaya devam edilmesi usul ve kanuna aykırıdır.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2016/20545, K. 2018/8189Kaynağı aç
2. Hukuk Dairesi         2016/20545 E.  ,  2018/8189 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ :Aile Mahkemesi DAVA TÜRÜ : Boşanma Taraflar arasındaki davanın yapılan muhakemesi sonunda mahalli mahkemece verilen, yukarıda tarihi ve numarası gösterilen hüküm taraflarca temyiz edilmekle, evrak okunup gereği görüşülüp düşünüldü: Davacı kadın vekili Av…. 14.7.2014 tarihli beyan dilekçesi ile müvekkili tarafından … 26. Noterliğinin 11.7.2014 tarih ve … nolu azilnamesi ile vekillikten azledilmiş bulunduğunu bildirmiştir. Mahkemece, yapılan yargılamanın 15.07.2014 tarihli oturumunda, davacı ve vekili duruşmaya gelmediği gibi herhangi bir mazeret de bildirmediğinden taraflarca takip edilmeyen dava dosyasının HMK 150. maddesi uyarınca işlemden kaldırılmasına karar verilmiştir. Daha sonra yine mahkeme tarafından dosya resen ele alınmış ve 16.07.2014 tarihli ara kararı ile 15/07/2014 tarihli oturumda davacı vekilinin vekillikten azledildiğine dair dilekçenin dosyaya konulmaması nedeni ile dosyanın sehven işlemden kaldırıldığı anlaşılmakla, 15/07/2014 tarihli ara karardan dönülmesine ve yeni bir duruşma günü tayini ile HMK. 83. maddesi uyarınca davacı asile tebligat çıkartılarak vekilini azletmesi nedeni ile davayı takip etmesi gerektiği veya kendine 2 hafta içinde bir başka vekil görevlendirmez ise tarafın yokluğu halinde uygulanacak hükme göre işlem yapılacağının bildirilmesine ve ara kararın davacı asile tebliğine, karar verilmiştir. HMK 83. maddesinde; “Vekil ile takip edilen davada, vekilin azli hâlinde vekâlet veren, davayı takip etmez ve iki hafta içinde bir başka vekil de görevlendirmez ise tarafın yokluğu hâlinde uygulanacak hükümlere göre işlem yapılır.” hükmü yer almıştır. Azil halinde azil eden tarafın davayı takip etme yükümlülüğü vardır. Bu nedenle mahkemece davacı asile tebligat yapılamadığından bahisle dosyanın işlemden kaldırılmasına yönelik ara karardan dönülmesi kanuna aykırı olup bu şekilde yargılamaya devam edilmesi bozmayı gerektirmiştir. SONUÇ: Temyiz edilen hükmün yukarıda gösterilen sebeple BOZULMASINA, temyiz peşin harcının istek halinde yatıranlara geri verilmesine, işbu kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere oybirliğiyle karar verildi. 27.06.2018(Çrş.)

Yokluk hükümlerinin işletilmesi neticesinde dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verildiğinde 6100 sayılı Kanun'un 150. maddesinin beşinci fıkrası tatbik edilir. Anılan hükme göre, işlemden kaldırıldığı tarihten başlayarak üç ay içinde taraflarca yenilenmeyen davalar sürenin dolduğu gün itibarıyla açılmamış sayılır ve mahkemece kendiliğinden karar verilerek kayıt kapatılır.

6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 150Kaynağı aç
MADDE 150- (1) Usulüne uygun şekilde davet edilmiş olan taraflar, duruşmaya gelmedikleri veya gelip de davayı takip etmeyeceklerini bildirdikleri takdirde dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verilir. (2) Usulüne uygun şekilde davet edilmiş olan taraflardan biri duruşmaya gelir, diğeri gelmezse, gelen tarafın talebi üzerine, yargılamaya gelmeyen tarafın yokluğunda devam edilir veya dosya işlemden kaldırılır. Geçerli bir özrü olmaksızın duruşmaya gelmeyen taraf, yokluğunda yapılan işlemlere itiraz edemez. (3) Duruşma gününün belli edilmesi için tarafların başvurması gereken hâllerde gün tespit ettirilmemişse, son işlem tarihinden başlayarak bir ay geçmekle dosya işlemden kaldırılır. (4) Dosyası işlemden kaldırılmış olan dava, işlemden kaldırıldığı tarihten başlayarak üç ay içinde taraflardan birinin dilekçe ile başvurusu üzerine yenilenebilir. Yenileme dilekçesi, duruşma gün, saat ve yeri ile birlikte taraflara tebliğ edilir. Dosyanın işlemden kaldırıldığı tarihten başlayarak bir ay geçtikten sonra yenileme talebinde bulunulursa, yeniden harç alınır, bu harç yenileyen tarafça ödenir ve karşı tarafa yüklenemez. Bu şekilde harç verilerek yenilenen dava, eski davanın devamı sayılır. (5) İşlemden kaldırıldığı tarihten başlayarak üç ay içinde yenilenmeyen davalar, sürenin dolduğu gün itibarıyla açılmamış sayılır ve mahkemece kendiliğinden karar verilerek kayıt kapatılır. (6) İşlemden kaldırılmasına karar verilmiş ve sonradan yenilenmiş olan dava, ilk yenilenmeden sonra bir defadan fazla takipsiz bırakılamaz. Aksi hâlde dava açılmamış sayılır. (7) Hangi sebeple olursa olsun açılmamış sayılan davadaki talep dahi vaki olmamış sayılır. Duruşma düzeni
Vekilini azleden taraf davayı nasıl takip etmelidir?

Vekilini azleden taraf davayı bizzat kendisi takip edebilir veya iki hafta içinde başka bir vekili yetkilendirerek yargılamayı sürdürebilir.

Vekil azledildikten sonra duruşmaya gelinmezse ne olur?

Vekilini azleden taraf duruşmaya katılmaz veya yeni bir vekil bildirmezse tarafın yokluğu hâlinde uygulanacak hükümlere göre işlem yapılarak dosyanın işlemden kaldırılması söz konusu olur.

İşlemden kaldırılan dava üç ay içinde yenilenmezse ne olur?

Dosyanın işlemden kaldırıldığı tarihten itibaren üç ay içinde dava yenilenmezse sürenin dolduğu gün itibarıyla açılmamış sayılır ve mahkemece kendiliğinden kayıt kapatılır.

Vekille takip edilen davalarda tebligat kime yapılır?

Vekil ile takip edilen işlerde tebligatın asile değil kural olarak davayı takip eden vekile yapılması zorunludur.

İlgili makaleler

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

Bu hukuk dalının sayfasına gidin
Avukat Erdal Ersoyİletişim ve randevu