HMK Madde 76 Vekâletnamenin İbrazı ve Hukuki Esasları |

Vekâletname İbrazı Zorunluluğu ve Şekil Koşulları

Dava ehliyetine sahip olan her kişi, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 71. maddesinin birinci fıkrası uyarınca davasını bizzat açıp takip edebileceği gibi vekili aracılığıyla da yürütebilir.

6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 71Kaynağı aç

MADDE 71- (1) Dava ehliyeti bulunan herkes,
davasını kendisi veya tayin ettiği vekil aracılığıyla açabilir ve takip edebilir.
Davaya
vekâlet hakkında uygulanacak hükümler

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 76. maddesinin birinci fıkrası uyarınca avukatın; yürüttüğü dava ve takiplerde noterce tanzim edilmiş veya onaylanmış vekâletname belgesinin aslını ya da bizzat onayladığı aslına uygun bir suretini dosyaya sunması emredici bir yükümlülüktür. İlgili kanun gerekçesinde açıklandığı üzere, mülga usul mevzuatındaki ihtiyar heyetleri, nahiye meclisleri ve sulh mahkemelerince vekâletname düzenlenebilmesine imkân veren yetki kaldırılmış; vekâletname tanzim etme görevi münhasıran noterlere bırakılmıştır.

6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 76Kaynağı aç

MADDE 76- (1) Avukat, açtığı veya takip ettiği dava
ve işlerde, noter tarafından onaylanan ya da düzenlenen vekâletname aslını veya
avukat tarafından onaylanmış aslına uygun örneğini, dava yahut takip dosyasına konulmak
üzere ibraz etmek zorundadır.
(2) Kamu kurum ve kuruluşlarının
avukatlarına, yetkili amirleri tarafından usulüne uygun olarak düzenlenip verilmiş
olan temsil belgeleri de geçerli olup, ayrıca noterce onaylanmasına gerek yoktur.
Vekâletnamesiz
dava açılması ve işlem yapılması

1136 sayılı Avukatlık Kanunu'nun 56. maddesinin birinci fıkrası gereğince, usulüne uygun biçimde tanzim edilen vekâletname avukatın dosyasında saklanır. Avukat, bu vekâletnamenin suretini çıkarıp aslına uygunluğunu imzalayarak onaylama yetkisine sahiptir. Avukat tarafından çıkarılan bu onaylı vekâletname örnekleri; bütün yargı mercileri, resmî daire ve kurumlar ile gerçek ve tüzel kişiler nezdinde resmî örnek hükmündedir.

1136 sayılı AVUKATLIK KANUNU m. 56Kaynağı aç

Madde 56 – Usulüne uygun olarak düzenlenen ve
avukata verilmiş olan vekâletname 52 nci maddede yazılı dosyada saklanır.
Avukat, bu vekâletnamenin örneğini çıkarıp aslına uygunluğunu imzası ile
onaylayarak kullanabilir. Avukatın çıkardığı vekâletname örnekleri bütün yargı
mercileri, resmi daire ve kurumlar ile gerçek ve tüzel kişiler için resmi örnek
hükmündedir.
Asıllarının verilmesi
kanunda açıkça gösterilmiyen hallerde avukatlar, takibettikleri işlerde, aslı
kendilerinde bulunan her türlü kâğıt ve belgelerin örneklerini kendileri
onaylıyarak yargı mercileri ile diğer adalet dairelerine verebilirler.
(Değişik üçüncü fıkra:
23/1/2008-5728/330 md.) Aslı olmayan vekâletname veya diğer kâğıt ve belgelerin
örneğini onaylayan yahut aslına aykırı örnek veren avukat, üç yıldan altı yıla
kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
Avukatlar, vekâlet
aldıkları işlerde, ilgili yargı mercii aracılığı ile ve bu yargı merciinin tebligat
konusunda bir kararı olmaksızın, diğer tarafa adli kâğıt ve belge tebliğ
edebilirler. Tebliğ edilen kâğıt ve belgelerin birer nüshası, gerekli harc,
vergi ve resim ödenmek şartiyle, ilgili yargı merciinin dosyasına konur.
(Ek fıkra: 2/5/2001 –
4667/36 md.) Avukatlar
veya avukatlık ortaklığı başkasını tevkil etme yetkisini haiz oldukları bütün vekâletnamelerini
kapsayacak şekilde bir başka avukata veya avukatlık ortaklığına vekâletname
yerine geçen yetki belgesi verebilir. Bu yetki belgesi vekâletname hükmündedir.
(Ek fıkra: 2/5/2001 –
4667/36 md.)
Vekâletnameler Türkiye için tek tip olup, vekâletnamenin biçim ve içeriği
Türkiye Barolar Birliği ile Türkiye Noterler Birliği tarafından hazırlanır.
Avukata karşı işlenen
suçlar:

Kamu Kurumu Avukatlarının Temsil Belgesi ve İstisnalar

Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 76. maddesinin ikinci fıkrası, kamu kurum ve kuruluşları bakımından özel bir istisna öngörmektedir. Buna göre kamu kurum ve kuruluşlarının avukatlarına, yetkili amirleri tarafından usulüne uygun şekilde düzenlenip verilmiş olan temsil belgeleri geçerli kabul edilmekte ve bu belgeler için ayrıca noter onayı aranmamaktadır.

Temsil belgesi muafiyeti, yalnızca ilgili kamu idaresi bünyesinde istihdam ilişkisi bulunan kamu avukatları için geçerlidir. Kamu idarelerinin dışarıdan muhakemat hizmeti satın aldığı serbest avukatlar ile kurulan vekâlet ilişkisinde ise 659 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 5. maddesinin dördüncü fıkrası ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 76. maddesi gereğince noter tarafından onaylanmış vekâletname ibraz edilmesi zorunludur.

Vekâletnamenin Dava Şartı Niteliği ve İcra Takiplerindeki Yeri

Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 114. maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca; vekil aracılığıyla takip edilen davalarda vekilin davaya vekâlet ehliyetine sahip bulunması ve usulüne uygun düzenlenmiş bir vekâletnamesinin varlığı genel dava şartları arasında yer alır. Kanunun 76, 77 ve 114. maddeleri birlikte değerlendirildiğinde, vekille yürütülen yargılamalarda geçerli bir vekâletnamenin dosyada yer alması usulen zorunludur.

6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 114Kaynağı aç

MADDE 114- (1) Dava şartları şunlardır:
a) Türk mahkemelerinin yargı
hakkının bulunması.
b) Yargı yolunun caiz olması.
c) Mahkemenin görevli olması.
ç) Yetkinin kesin olduğu hâllerde,
mahkemenin yetkili bulunması.
d) Tarafların, taraf ve dava
ehliyetine sahip olmaları; kanuni temsilin söz konusu olduğu hâllerde, temsilcinin
gerekli niteliğe sahip bulunması.
e) Dava takip yetkisine sahip
olunması.
f) Vekil aracılığıyla takip
edilen davalarda, vekilin davaya vekâlet ehliyetine sahip olması ve usulüne uygun
düzenlenmiş bir vekâletnamesinin bulunması.
g) Davacının yatırması gereken
gider avansının yatırılmış olması.
ğ) Teminat gösterilmesine
ilişkin kararın gereğinin yerine getirilmesi.
h) Davacının, dava açmakta
hukuki yararının bulunması.
ı) Aynı davanın, daha önceden
açılmış ve hâlen görülmekte olmaması.
i) Aynı davanın, daha önceden
kesin hükme bağlanmamış olması.
(2) Diğer kanunlarda yer alan
dava şartlarına ilişkin hükümler saklıdır.
Dava şartlarının incelenmesi

Vekâletname ibraz edilmeksizin icra dairesinde takip talebinde bulunulması hâlinde de usul hükümleri kıyasen uygulanır. İcra takipleri bakımından Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 114. maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi ile 115. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, icra müdürlüğünde takip başlatan vekile bu eksikliği gidermesi için kesin süre verilir; verilen kesin sürede vekâletnamenin dosyaya sunulması hâlinde takip talebi geçerli sayılır.

Vekâletname Eksikliği ve Gecikmesinde Zarar Doğabilecek Hâller

Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 77. maddesinin birinci fıkrası uyarınca, vekâletnamesinin aslını veya onaylı örneğini sunmayan avukat kural olarak dava açamaz ve yargılamayla ilgili hiçbir usul işlemi gerçekleştiremez. Ancak gecikmesinde zarar doğabilecek hâllerde mahkeme, kesin bir süre tayin ederek vekâletnamenin bu süre içinde getirilmesi koşuluyla avukatın dava açmasına veya usul işlemlerini yürütmesine izin verebilir.

6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 77Kaynağı aç

MADDE 77- (1) Vekâletnamesinin aslını veya onaylı
örneğini vermeyen avukat, dava açamaz ve yargılamayla ilgili hiçbir işlem yapamaz.
Şu kadar ki, gecikmesinde zarar doğabilecek hâllerde mahkeme, vereceği kesin süre
içinde vekâletnamesini getirmek koşuluyla avukatın dava açmasına veya usul işlemlerini
yapmasına izin verebilir. Bu süre içinde vekâletname verilmez veya asıl taraf yapılan
işlemleri kabul ettiğini dilekçeyle mahkemeye bildirmez ise dava açılmamış veya
gerçekleştirilen işlemler yapılmamış sayılır.
(2) Vekâletnamesiz işlem yapmasına
izin verilen ancak haklı bir sebep olmaksızın süresi içinde vekâletname ibraz etmeyen
avukat, celse harcı ile diğer yargılama giderleri ve karşı tarafın uğradığı zararları
ödemeye mahkûm edilir. Bunu kötüniyetle yapan avukat aleyhine, ceza ve disiplin
soruşturması açılmasını sağlamak üzere, Cumhuriyet başsavcılığına ve vekilin bağlı
olduğu baro başkanlığına durum yazıyla bildirilir.
(3) Bir tarafın avukat tutmak
istemesi sebebiyle, yargılama hiçbir şekilde başka bir güne bırakılamaz.
(4) Avukatın istifa etmesi,
azledilmesi veya dosyayı incelememiş olması sebebiyle yargılama başka bir güne bırakılamaz.
Ancak, dosyanın incelenmemiş olması geçerli bir özre dayanıyorsa, hâkim bir defaya
mahsus olmak üzere, kısa bir süre verebilir. Verilen süre sonunda, dosya incelenmemiş
olsa bile davaya devam olunur.
Vekilin
vekâlet veren huzurundaki beyanı

Mahkemece tanınan kesin süre içinde vekâletname sunulmaz veya asıl taraf gerçekleştirilen usul işlemlerini kabul ettiğini bir dilekçeyle mahkemeye bildirmezse, dava açılmamış yahut yapılan usul işlemleri yapılmamış sayılır.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 77. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca; mahkemenin izniyle vekâletnamesiz işlem tesis edip de haklı bir neden bulunmaksızın tanınan sürede vekâletname sunmayan vekil, oturum harcından, diğer yargılama masraflarından ve karşı tarafça uğranılan zarardan sorumlu tutulur. Bu fiilin kötüniyetli şekilde gerçekleştirilmesi durumunda ise cezai ve disiplin takibatı yapılması amacıyla keyfiyet Cumhuriyet başsavcılığına ve vekilin kayıtlı olduğu baro başkanlığına iletilir.

Belirli bir süreyle sınırlandırılarak verilmiş süreli vekâletnamelerde sürenin dolmasının ardından vekile tebligat yapılması durumunda usul hukuku kuralları işletilir. Bu kapsamda ilgili vekile müvekkilini temsile dair yeni bir vekâletname ibraz etmesi için kesin süreli muhtıra tebliğ edilir; yeni vekâletname sunulmadığı takdirde asile, icra edilen usul işlemlerini kabul ettiğini dilekçeyle bildirmesi amacıyla kesin süre içeren muhtıra gönderilir.

Kanun Yolu Aşamasında Vekâletname İncelemesi

Temyiz incelemesi aşamasında tarafı temsil eden avukata ait usulüne uygun vekâletnamenin veya yetki belgesinin dosyada bulunmadığının anlaşılması hâlinde, usuli eksikliğin tamamlanması amacıyla dosyanın mahkemesine geri çevrilmesine karar verilir.

Birden fazla taraftan biri adına vekâletnamesi bulunmayan vekil tarafından kanun yoluna başvurulduğunda; vekile usulüne uygun vekâletname ibraz etmesi için imkân tanınır. Vekâletname verilmemişse gerekçeli karar asile tebliğ edilerek yasal temyiz süresinin işlemesi beklenir ve kanun yolu incelemesi buna göre sürdürülür.

Mahkemece yapılan geri çevirme işlemine ve tanınan yasal olanaklara karşın vekâletnamenin dosyaya sunulmaması hâlinde, kanuna uygun bir temyiz istemi bulunmadığı gerekçesiyle temyiz talebinin reddi kararlaştırılır.

Yetki Belgesi Düzenlenmesi ve Aykırı Onayın Sorumluluğu

1136 sayılı Avukatlık Kanunu'nun 56. maddesinin beşinci fıkrası gereğince, başkasını tevkil etme yetkisini haiz olan avukatlar veya avukatlık ortaklıkları, bütün vekâletnamelerini kapsayacak şekilde bir başka avukata veya avukatlık ortaklığına vekâletname yerine geçen yetki belgesi düzenleyebilir. Bu yetki belgesi vekâletname hükmündedir.

1136 sayılı Avukatlık Kanunu'nun 56. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca; mevcut bulunmayan bir vekâletname veya belgenin suretini tasdik eden ya da aslıyla bağdaşmayan örnek düzenleyen avukat hakkında üç yıldan altı yıla kadar hapis cezası öngörülmektedir.

Vekâletname sunulmadan dava açılabilir mi?

Vekâletnamesini ibraz etmeyen avukat kural olarak dava açamaz ve usul işlemi yapamaz; ancak gecikmesinde zarar doğabilecek hâllerde mahkemenin tanıyacağı kesin sürede vekâletname sunulması veya asilin işlemleri kabul ettiğini bildirmesi koşuluyla işlem yapılmasına izin verilebilir.

Kamu kurumu avukatlarının vekâletnamesi noterce onaylanmak zorunda mıdır?

Kamu kurum ve kuruluşlarında istihdam ilişkisiyle görev yapan kamu avukatlarına yetkili amirlerince verilen temsil belgeleri noter onayı aranmaksızın geçerlidir; buna karşılık kamu idaresinin dışarıdan hizmet satın aldığı serbest avukatların noter onaylı vekâletname sunması zorunludur.

Vekâletnamenin dosyada yer almaması davanın seyrini nasıl etkiler?

Vekil aracılığıyla takip edilen davalarda usulüne uygun vekâletname bulunması bir dava şartıdır; eksikliğin verilen kesin sürede tamamlanmaması ya da asilin işlemleri kabul ettiğini bildirmemesi hâlinde dava açılmamış veya yapılan usul işlemleri yapılmamış sayılır.

Avukat yetki belgesi ile dava veya takip yürütebilir mi?

Tevkil yetkisi bulunan bir avukat veya avukatlık ortaklığı tarafından başka bir avukata düzenlenip verilen yetki belgesi, kanun gereği vekâletname hükmünde olup vekâletnamenin sağladığı usuli temsil yetkisini kazandırır.

Süresi biten vekâletname ile yapılan işlemlerde hangi yol izlenir?

Süresi dolmuş vekâletnameye dayanılarak tebligat veya usul işlemi yapılması durumunda mahkemece avukata yeni vekâletname sunması, sunulmaması hâlinde ise asile yapılan işlemleri kabul ettiğini bildirmesi için kesin süreli muhtıra tebliğ edilir.

Vekâletnameyi süresinde sunmayan avukat aleyhine hangi yaptırımlar uygulanır?

Vekâletnamesiz işlem yapmasına izin verildiği hâlde haklı bir gerekçe olmaksızın vekâletnamesini süresinde ibraz etmeyen avukat; celse harcı, yargılama giderleri ve karşı tarafın zararını ödemekle yükümlü tutulur ve kötüniyet hâlinde durum savcılık ile baroya bildirilir.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

Avukat Erdal Ersoy İletişim ve randevu

Medeni usul hukuku