HMK Kapsamında Fer’i Müdahale ve Hukuki Sonuçları

Fer'i müdahale, görülmekte olan bir davada üçüncü kişinin, davayı kazanmasında hukuki yararı bulunan tarafın yanında ve ona yardımcı olmak amacıyla yer almasını sağlayan usul hukuku kurumudur. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 66. maddesi uyarınca üçüncü kişi, tahkikat aşaması sona erinceye kadar bu yola başvurabilir. Müdahil, davada bağımsız bir taraf sıfatı taşımayıp yanında yer aldığı tarafın yardımcısı konumundadır.

Fer'i Müdahalenin Şartları ve Davaya Katılma Usulü

Fer'i müdahale talebinde bulunan üçüncü kişi, yanında yer almak istediği tarafı, müdahale sebebini ve bunun yasal dayanaklarını gösteren bir dilekçeyle mahkemeye başvurur. Mahkeme bu dilekçeyi davanın taraflarına tebliğ eder ve gerektiğinde taraflar ile üçüncü kişiyi dinlemek üzere davet ederek talep hakkında kararını verir.

Müdahale talebinin mahkemece kabul edilmesi halinde fer'i müdahil davayı ancak katıldığı noktadan itibaren takip edebilir. Mahkeme, müdahilin katıldığı andan itibaren taraflara bildirilen usul işlemlerini fer'i müdahile de tebliğ eder. 6100 sayılı Kanun'un 297. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi gereğince nihai kararda davanın taraflarının yanı sıra davaya katılan fer'i müdahilin ve varsa vekilinin kimlik ile adres bilgilerine yer verilir.

Fer'i Müdahilin Yetkileri ve Usul İşlemleri

Fer'i müdahil, davada taraf sıfatına sahip olmadığından bağımsız hareket edemez ve yanında katıldığı tarafa rağmen usul işlemi gerçekleştiremez. Müdahil, yalnızca yanında yer aldığı tarafın yararına olan iddia ve savunma vasıtalarını ileri sürebilir; onun açıklamalarına ve işlemlerine aykırı düşmeyen usul işlemlerini yapabilir.

Davada hüküm kural olarak davanın asıl tarafları arasında kurulur. Asıl davanın tarafı konumunda bulunmayan fer'i müdahil hakkında hüküm verilemez ve aleyhine vekalet ücretine hükmedilemez. Aynı şekilde kendisine dava ihbar edilen ve bağımsız bir talepte bulunmaksızın taraf yanında yer alan kişi davalı sıfatıyla sorumlu tutulamaz.

Kanun Yollarına Başvuru Hakkı ve Sınırları

Hükmün yalnızca taraflar hakkında kurulması kuralının sonucu olarak, hakkında hüküm kurulmayan ve borcun üstlenilmesi söz konusu olmayan fer'i müdahil kararı kendi adına tek başına istinaf veya temyiz edemez. Yanında yer aldığı asıl taraf kararı kanun yoluna taşımadığı takdirde, fer'i müdahilin tek başına kanun yoluna başvurma hakkı ve yetkisi doğmaz.

Asıl tarafın kanun yoluna başvurması durumunda fer'i müdahil de kanun yoluna başvurabilir. Ancak bu halde fer'i müdahilin asıl taraftan bağımsız olarak kendi başvuru harç ve giderlerini yatırmış olması gerekir.

Genel kuralın iki temel istisnası bulunmaktadır. Birincisi, mahkemenin usule aykırı davranarak fer'i müdahil aleyhine hüküm kurmasıdır. Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 2014/9217 Esas ve 2014/14494 Karar sayılı ilamında belirtildiği üzere, aleyhine hüküm tesis edilen fer'i müdahil, kendisi aleyhine kurulan bu hükmü tek başına temyiz etme hakkına sahiptir. İkincisi ise mahkemenin müdahale talebini reddetmesi halidir; müdahale talebi haksız biçimde reddedilen üçüncü kişi, asıl dava sonuçlanıp nihai karar verildikten sonra süresi içinde yalnız müdahale talebinin reddine yönelik olarak kanun yoluna başvurabilir.

Müdahalenin Asıl Tarafla Rücu İlişkisine Etkisi

Fer'i müdahil olarak davaya katılan kişinin, yanında yer aldığı tarafla olan iç rücu ilişkisinde, asıl davada verilen kararın yanlış olduğu yönündeki savunması kural olarak dinlenmez. 6100 sayılı Kanun'un 69. maddesinin ikinci fıkrasında yer alan bu bağlayıcılık, davanın yürütülmesine yardımcı olan kişinin sonradan asıl uyuşmazlığın sonucunu tartışmaya açmasını önler.

Bununla birlikte 6100 sayılı Kanun'un 69. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca müdahil; davanın kendisine zamanında ihbar edilmemesi sebebiyle yargılamaya geç katıldığını, yanında yer aldığı tarafın iddia ve savunma vasıtalarını kullanmasına engel olduğunu ya da kendisince bilinmeyen imkanların tarafın ağır kusuru yüzünden kullanılamadığını ispatlayarak tarafın davayı hatalı yürüttüğünü rücu ilişkisinde ileri sürebilir.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy