HMK Madde 41 Hâkimin Reddi Talebinin Geri Çevrilmesi

MADDE 41- (1) Hâkimin reddi talebi, aşağıdaki hâllerde kabul edilmeyerek geri çevrilir: a) Ret talebi süresinde yapılmamışsa. b) Ret sebebi ve bu sebebe ilişkin inandırıcı delil veya emare gösterilmemişse. c) Ret talebinin davayı uzatmak amacıyla yapıldığı açıkça anlaşılıyorsa. (2) Bu hâllerde ret talebi, toplu mahkemelerde reddedilen hâkimin müzakereye katılmasıyla; tek hâkimli mahkemelerde ise reddedilen hâkimin kendisi tarafından geri çevrilir. (3) İlk derece mahkemesinin bu kararlarına karşı istinaf yoluna, bölge adliye mahkemesi hukuk dairelerinin başkan ve üyeleri hakkındaki kararlarına karşı da temyiz yoluna ancak hükümle birlikte başvurulabilir. Ret talebinin incelenmesi[6]

20. Hukuk Dairesi         2016/14484 E.  ,  2017/484 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi Taraflar arasında görülen dava sırasında davalı vekili tarafından reddi hâkim yoluna başvurulmuştur. Ret talebini inceleyen merci tarafından verilen kararın Yargıtayca incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmiş olmakla, süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya içindeki tüm belgeler incelendi, gereği düşünüldü: K A R A R Taraflar arasında görülen dava sırasında davalı vekili tarafından sunulan 24.03.2016 tarihli dilekçe ile özetle; "…Mahkeme hâkiminin beyanlarını tutanağa yanlış geçtiğini, sık sık sözlerini kestiğini, dava sonuçlanmadan davacı tarafın haklı olduğuna dair sözler sarf ettiğini, hakimin tarafsızlığından şüphe edildiğini…" belirterek reddi hakim talebinde bulunmuştur. Reddedilen hâkim tarafından, görüş belirtilmemesi üzerine dosyayı inceleyen merci tarafından ret sebebine ilişkin inandırıcı delil ve emare gösterilmediği gerekçesiyle HMK'nın 41/1. maddesi uyarınca reddi hakim talebinin geri çevrilmesine ilişkin verilen karar davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir 6100 sayılı HMK'nın 41. maddesi gereğince; ret talebi süresinde yapılmamışsa, inandırıcı delil veya emare gösterilmemişse ve davayı uzatmak amacıyla yapıldığı açıkça anlaşılıyor ise toplu mahkemelerde ret edilen hakimin müzakereye katılmasıyla, tek hâkimli mahkemelerde ise reddedilen hâkimin kendisi tarafından geri çevrilir. HMK'nın 42/2. maddesi uyarınca ret talebinin merci tarafından kabul edilmemesi hâlinde, reddi istenen hâkim davaya bakmaya devam eder. Somut olayda; ret talebi HMK'nın 42. maddesi gereğince merci tarafından incelenmiştir. Talebi inceleyen mercinin HMK'nın 41. maddesinde düzenlenen geri çevirme verme yetkisi bulunmamaktadır. Merci, HMK'nın 42. maddesi gereğince ret talebi hakkında incelemesini yaparak talebin kabulü veya talebin reddi şeklinde bir karar vermesi gerekirken, HMK'nın 41/1. maddesi gereğince reddedilen hâkime tanınan geri çevirme kararı niteliğinde bulunan ret kararı vermesi usûl ve kanuna uygun olmadığından hükmün bozulması gerekmiştir. SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle davalı vekilinin temyiz isteminin kabulü ile hükmün BOZULMASINA, bozma nedenine göre diğer hususların incelenmesine yer olmadığına, temyiz harcının istek halinde iadesine 26.01.2017 günü oybirliğiyle karar verildi.

12. Hukuk Dairesi         2020/3452 E.  ,  2020/6988 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ : … Bölge Adliye Mahkemesi Yukarıda tarih ve numarası yazılı Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın müddeti içinde temyizen tetkiki borçlu vekili tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hakimi … tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü : Şikayetçi borçlunun, sair sebepler ileri sürerek ihalenin feshi istemiyle icra mahkemesine başvurduğu, yargılama aşamasında hakimin reddi dilekçesi sunulduğu, … Anadolu 13. İcra Hukuk Mahkemesi'nin 05.02.2019 tarih ve 2018/989 Esas – 2019/100 Karar sayılı ilamı ile ihalenin feshi istemin reddine ve davacı aleyhine para cezasına hükmedildiği, borçlu yanca esasa ilişkin ihalenin fesih sebepleri ile birlikte hakimin reddi dilekçesinin gereğinin yapılmadığını ileri sürerek istinaf kanun yoluna başvurulduğu, … Bölge Adliye Mahkemesi…. Hukuk Dairesi'nin 14.02.2020 tarih ve 2019/1643 Esas 2020/398 Karar sayılı ilamı ile; borçlu vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verildiği anlaşılmaktadır. 6100 sayılı HMK'nın 41. maddesinde "Hâkimin reddi talebi, aşağıdaki hâllerde kabul edilmeyerek geri çevrilir: a) Ret talebi süresinde yapılmamışsa. b) Ret sebebi ve bu sebebe ilişkin inandırıcı delil veya emare gösterilmemişse. c) Ret talebinin davayı uzatmak amacıyla yapıldığı açıkça anlaşılıyorsa. Bu hâllerde ret talebi, toplu mahkemelerde reddedilen hâkimin müzakereye katılmasıyla; tek hâkimli mahkemelerde ise reddedilen hâkimin kendisi tarafından geri çevrilir. İlk derece mahkemesinin bu kararlarına karşı istinaf yoluna, bölge adliye mahkemesi hukuk dairelerinin başkan ve üyeleri hakkındaki kararlarına karşı da temyiz yoluna ancak hükümle birlikte başvurulabilir. " hükmüne yer verilmiştir. HMK'nın 42/2. maddesi uyarınca ret talebinin merci tarafından kabul edilmemesi hâlinde, reddi istenen hâkim davaya bakmaya devam eder. HMK’nun 43/2 maddesi “Esas hüküm bakımından istinaf yolu açık bulunan dava ve işlerde ise ret talebi hakkındaki merci kararlarına karşı tefhim veya tebliği tarihinden itibaren bir hafta içinde istinaf yoluna başvurulabilir; bu hâlde 347 nci madde hükmü uygulanmaz. Bölge adliye mahkemesinin bu husustaki kararları kesindir” düzenlemesi mevcuttur. Somut olayda, davacı-borçlu son celse öncesi tarihsiz dilekçe ile mahkeme hakimini reddettiği halde, reddi istenilen hakim tarafından HMK'nun 41 ve 42.maddeleri değerlendirilmeden, ret prosedürü usulüne uygun işletilmeden yargılamaya devam edilerek esasa ilişkin karar verildiği, borçlunun esas hükümle birlikte hakimin reddi hususunu istinaf talebinde belirtmesine rağmen Bölge adliye Mahkemesi’nce sadece ihalenin feshine ilişkin inceleme yapıldığı hakimin reddine ilişkin değerlendirme yapılmadığı bu hususta olumlu olumsuz bir karar verilmediği, bunun usul ve yasaya aykırı olduğu görülmektedir. O halde Bölge Adliye Mahkemesi’nce, hakimin reddi hususunda değerlendirme yapılıp oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken, eksik incelemeyle yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz olup kararın bozulması gerekmiştir. SONUÇ : Borçlu vekilinin temyiz itirazlarını kabulü ile, … Bölge Adliye Mahkemes… Hukuk Dairesi'nin 14.02.2020 tarih ve 2019/1643 E.- 2020/398 K sayılı kararının yukarıda yazılı nedenlerle, 5311 sayılı Kanun ile değişik İİK'nun 364/2. maddesi göndermesiyle uygulanması gereken 6100 sayılı HMK'nun 373/2. maddeleri uyarınca (BOZULMASINA), bozma sebebine göre ihalenin feshine ilişkin temyiz itirazlarının bu aşamada değerlendirilmesine yer olmadığına, peşin alınan harcın istek halinde iadesine, esas ilişkin dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 15/09/2020 gününde oy birliği ile karar verildi.

20. Hukuk Dairesi         2017/6536 E.  ,  2017/4272 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ :Kadastro Mahkemesi Taraflar arasında görülen dava sırasında davacılardan … tarafından reddi hâkim yoluna başvurulmuştur. Ret talebini inceleyen mahkeme tarafından verilen kararın Yargıtayca incelenmesi davacı … tarafından istenilmiş olmakla dosya içindeki tüm belgeler incelendi, gereği düşünüldü: KARAR Taraflar arasında görülen dava sırasında davacı … tarafından reddi hakim talebinde bulunulmuştur. Reddedilen hâkim tarafından, red sebebine ilişkin inandırıcı delil ve emare gösterilmediği gerekçesiyle HMK'nın 41/1-b ve c maddesi delaletiyle 42.madde gereğince reddi hakim talebinin reddine ilişkin verilen karar davacı … tarafından temyiz edilmiştir. 6100 sayılı HMK'nın 41. maddesi gereğince; ret talebi süresinde yapılmamışsa, inandırıcı delil veya emare gösterilmemişse ve davayı uzatmak amacıyla yapıldığı açıkça anlaşılıyor ise toplu mahkemelerde ret edilen hakimin müzakereye katılmasıyla, tek hakimli mahkemelerde ise reddedilen hakimin kendisi tarafından geri çevrilir. Somut olayda reddedilen hakim tarafından verilen kararın, 6100 sayılı HMK'nın 41.maddesi uyarınca geri çevirme kararı niteliğinde olduğuna, HMK'nın 41/c maddesi uyarınca da anılan kararın, uyuşmazlığın esasına ilişkin hüküm ile birlikte temyizi kabil bulunduğuna, taraflar arasındaki kadastro tespitine itiraz davasının halen derdest olduğuna göre, davacı …'in temyiz dilekçesinin REDDİNE, temyiz harcının istek halinde iadesine 11/05/2017 gününde oy birliği ile karar verildi.

5. Hukuk Dairesi         2022/3602 E.  ,  2022/4987 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi Taraflar arasında görülen dava sırasında davacı tarafından reddi hakim yoluna başvurulmuş, reddi hakim talebini inceleyen mahkeme 24/09/2021 tarihli ara karar ile “davacı tarafından red sebebi ve bu sebebe ilişkin inandırıcı delil veya emare gösterilmediğinden, davacının hakimin reddi talebinin 6100 sayılı HMK'nın 41/1- b maddesi gereğince geri çevrilmesine” ilişkin kararına karşı davacı tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi’nin, 04/12/2021 tarih, 2021/1561 E. – 2021/1522 K. sayılı kararı ile ara karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulması mümkün bulunmayıp ancak bu karara karşı davanın esası ile ilgili verilen hükümle birlikte kanun yoluna başvurulması mümkün bulunduğu gerekçesiyle HMK’nın 41.maddesi uyarınca davacının istinaf başvuru dilekçesinin reddine kesin olmak üzere karar verilmiş, davacı tarafından temyiz yoluna başvurulması üzerine Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi'nin 03/01/2022 tarihli kararıyla” kararın kesin olarak verilmiş olduğu gerekçesiyle HMK’nın 43/2, 366 ve 346/1 maddeleri uyarınca davacının temyiz dilekçesinin reddine karar verilmiş, verilen karar davacı tarafından temyiz edilmiş olmakla dosya içindeki tüm belgeler incelendi, gereği düşünüldü: – K A R A R – İncelenen dosya kapsamına, kararın dayandığı gerekçeye, HMK'nın 43/2 ve 362. maddeleri uyarınca hâkimin reddine ilişkin merci kararları hakkında Bölge Adliye Mahkemelerince verilen kararların kesin nitelikte olduğuna, temyizi kabil bulunmadığına göre davacının temyiz dilekçesinin REDDİNE, dava dosyasının Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi’ne GÖNDERİLMESİNE, peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde iadesine, 21/03/2022 gününde oybirliğiyle karar verildi.