Medeni Usul Hukuku

HMK Madde 392 İhtiyati Tedbirde Teminat ve İadesi

by Avukat Erdal Ersoy
HMK Madde 392 İhtiyati Tedbirde Teminat ve İadesi

İhtiyati Tedbirde Teminat Gösterme Zorunluluğu ve Şartları

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 392/1 uyarınca, ihtiyati tedbir talep eden taraf, haksız çıktığı takdirde karşı tarafın ve üçüncü kişilerin bu yüzden uğrayacakları muhtemel zararlara karşılık teminat göstermek zorundadır. Tedbir talep eden taraf, dilekçesinde dayandığı ihtiyati tedbir sebebini ve türünü açıkça belirtmek ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 390/3 uyarınca davanın esası yönünden haklılığını yaklaşık olarak ispat etmekle yükümlüdür. Mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu döneminde Devlet için öngörülmüş olan teminat muafiyeti, kanun ve mahkeme önünde eşitlik ilkesi gözetilerek 6100 sayılı Kanun ile kaldırılmış olup Devletin de kural olarak teminat yatırması esası getirilmiştir.

6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 392Kaynağı aç
MADDE 392- (1) İhtiyati tedbir talep eden, haksız çıktığı takdirde karşı tarafın ve üçüncü kişilerin bu yüzden uğrayacakları muhtemel zararlara karşılık teminat göstermek zorundadır. Talep, resmî belgeye, başkaca kesin bir delile dayanıyor yahut durum ve koşullar gerektiriyorsa, mahkeme gerekçesini açıkça belirtmek şartıyla teminat alınmamasına da karar verebilir. Adli yardımdan yararlanan kimsenin teminat göstermesi gerekmez. (2) Asıl davaya ilişkin hükmün kesinleşmesinden veya ihtiyati tedbir kararının kalkmasından itibaren bir ay içinde tazminat davasının açılmaması üzerine teminat iade edilir. İhtiyati tedbir kararının uygulanması
6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 390Kaynağı aç
MADDE 390- (1) İhtiyati tedbir, dava açılmadan önce, esas hakkında görevli ve yetkili olan mahkemeden; dava açıldıktan sonra ise ancak asıl davanın görüldüğü mahkemeden talep edilir. (2) Talep edenin haklarının derhâl korunmasında zorunluluk bulunan hâllerde, hâkim karşı tarafı dinlemeden de tedbire karar verebilir. (3) Tedbir talep eden taraf, dilekçesinde dayandığı ihtiyati tedbir sebebini ve türünü açıkça belirtmek ve davanın esası yönünden kendisinin haklılığını yaklaşık olarak ispat etmek zorundadır. İhtiyati tedbir kararı

Teminatsız Tedbir Kararı Verilebilecek Haller ve Adli Yardım

İhtiyati tedbir talebinde teminat gösterilmesi kural olmakla birlikte, kanunda belirli muafiyet ve istisnalara yer verilmiştir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 392/1 gereğince adli yardımdan yararlanan kimsenin teminat göstermesi gerekmez. Tedbir talebinin resmî bir belgeye veya başkaca kesin bir delile dayanması yahut durum ve koşulların gerektirmesi halinde ise mahkeme gerekçesini açıkça belirtmek şartıyla teminat alınmamasına karar verebilir.

Teminatın Kararda Gösterilmesi ve İadesi Usulü

Mahkemece verilen ihtiyati tedbir kararında, talepte bulunan tarafın ne tutarda ve ne türde bir teminat göstereceğinin Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 391/2-ç uyarınca yazılması gerekir.

6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 391Kaynağı aç
MADDE 391- (1) Mahkeme, tedbire konu olan mal veya hakkın muhafaza altına alınması veya bir yediemine tevdii ya da bir şeyin yapılması veya yapılmaması gibi, sakıncayı ortadan kaldıracak veya zararı engelleyecek her türlü tedbire karar verebilir. (2) İhtiyati tedbir kararında; a) İhtiyati tedbir talep edenin, varsa kanuni temsilcisi ve vekilinin ve karşı tarafın adı, soyadı ve yerleşim yeri ile talep edenin Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası, b) Tedbirin, açık ve somut olarak hangi sebebe ve delillere dayandığı, c) Tereddüde yer vermeyecek şekilde, neyin üzerinde ve ne tür bir tedbire karar verildiği, ç) Talepte bulunanın, ne tutarda ve ne türde bir teminat göstereceği, yazılır. (3) (Değişik:22/7/2020-7251/40 md.) İhtiyati tedbir talebinin reddi kararı gerekçeli olarak verilir ve bu karara karşı kanun yoluna başvurulabilir. Yüzüne karşı aleyhine ihtiyati tedbir kararı verilen taraf da kanun yoluna başvurabilir. Bu başvurular öncelikle incelenir ve kesin olarak karara bağlanır. İhtiyati tedbirde teminat gösterilmesi

Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 392/2 uyarınca, uyuşmazlığın esasına ilişkin hükmün kesinleşmesi yahut ihtiyati tedbir kararının kalkması durumunda, bir ay içinde tazminat davasının açılmaması üzerine teminat iade edilir. Haksız ihtiyati tedbirden dolayı tazminat davası açma zamanaşımı daha uzun olsa da teminatın iadesi kanunda belirtilen bu bir aylık süreye bağlanmıştır. Teminatın geri verilmesi süreci, ilgili kanun hükmü ile Hukuk Muhakemeleri Kanunu Yönetmeliği'nin 59. maddesinde yer alan prosedür işletilerek talep edilebilir.

İhtiyati tedbir talebinde teminat yatırmak zorunlu mudur?

İhtiyati tedbir talep eden taraf, haksız çıkması halinde karşı tarafın ve üçüncü kişilerin uğrayabileceği muhtemel zararları karşılamak üzere kural olarak teminat göstermek zorundadır. Ancak adli yardımdan yararlananların kanunen teminat göstermesi gerekmez. Talebin resmî bir belgeye veya kesin delile dayanması yahut durum ve koşulların gerektirmesi halinde ise mahkeme gerekçesini açıkça belirterek teminatsız tedbire karar verebilir.

Yatırılan ihtiyati tedbir teminatı ne zaman iade edilir?

Asıl davaya ilişkin hükmün kesinleşmesinden veya ihtiyati tedbir kararının kalkmasından itibaren bir ay içinde tazminat davası açılmazsa teminat iade edilir. Haksız ihtiyati tedbir nedeniyle tazminat davası açma süresi daha uzun olsa dahi, teminatın iadesi bu bir aylık süreye bağlıdır.

Devlet ihtiyati tedbir talep ederken teminat göstermekle yükümlü müdür?

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile mülga dönemdeki Devlet muafiyeti kaldırılmıştır; kanun ve mahkeme önünde eşitlik ilkesi gereğince Devlet de ihtiyati tedbir talep ederken kural olarak teminat göstermek zorundadır.

İlgili makaleler

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

Bu hukuk dalının sayfasına gidin
Avukat Erdal Ersoyİletişim ve randevu