6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 346. maddesinin birinci fıkrası uyarınca, istinaf dilekçesinin kanuni süre geçtikten sonra verilmesi veya aleyhine başvurulan kararın kesin nitelikte olması durumunda, kararı veren mahkeme istinaf dilekçesinin reddine karar verir. Mahkeme, 344. maddeye göre yatırılan gider avansından karşılanmak suretiyle bu ret kararını kendiliğinden taraflara tebliğ eder.
6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 346Kaynağı aç
İstinaf Başvuru Şartları ve Dilekçenin Reddi Sebepleri
Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 345. maddesi gereğince istinaf yoluna başvuru süresi kural olarak iki haftadır ve bu süre ilamın usulüne uygun şekilde taraflardan her birine tebliğ edilmesiyle işlemeye başlar. Kanunlarda düzenlenen özel başvuru sürelerine ilişkin hükümler saklıdır. Kanuni başvuru süresi aşıldıktan sonra sunulan istinaf dilekçeleri hakkında kararı veren ilk derece mahkemesi ret kararı verir.
6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 345Kaynağı aç
HMK'nın 346. maddesinde düzenlenen ret yetkisi, dilekçenin süresinde verilmemesi ve kararın kesin olması halleriyle sınırlıdır. 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un 70. maddesinin beşinci fıkrası uyarınca tüketici hakem heyeti kararlarına karşı yapılan itiraz üzerine mahkemenin verdiği kararlar kesin nitelikte olduğundan, bu kararlara karşı kanun yoluna başvurulması halinde talebin ilk derece mahkemesince ek kararla reddedilmesi bu kapsamdadır. Buna karşılık, kanun yolundan vazgeçme beyanı gibi kanunda sayılan bu iki sebep dışında kalan durumlarda yerel mahkemece HMK m. 346 uyarınca ret kararı verilemez.
İlk Derece Mahkemesinin Ret Kararına Karşı İstinaf Yolu
İlk derece mahkemesinin istinaf dilekçesinin reddine dair verdiği karara karşı tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde istinaf yoluna başvurulabilir. İstinaf yoluna başvurulduğu ve gerekli giderler yatırıldığı takdirde dosya, kararı veren mahkemece yetkili bölge adliye mahkemesine gönderilir.
Bölge adliye mahkemesi ilgili dairesi, ilk derece mahkemesince verilen istinaf dilekçesinin reddine dair kararı yerinde görmezse, ilk istinaf dilekçesine göre gerekli istinaf incelemesini bizzat yapar.
Eksik Harç ve Giderlerin Tamamlanmaması Halinde Usul
İstinaf başvurusunda gereken harç ve giderlerin bildirilen kesin sürede ikmal edilmemesi durumunda, HMK'nın 344. maddesi gereğince talebin yapılmamış sayılması kararı verilir. İlgili karara yönelik kanun yolu incelemesinde ise HMK'nın 346. maddesinin ikinci fıkrasındaki düzenleme kıyas yoluyla tatbik edilir.
6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 344Kaynağı aç
Bölge Adliye Mahkemesinin İnceleme Yetkisi ve Yargı Kararları
HMK'nın 352. maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bölge adliye mahkemesi hukuk dairesince dosya üzerinde yapılacak ön inceleme sonucunda kararın kesin olması veya başvurunun süresi içinde yapılmaması hallerinde öncelikle gerekli karar verilir. İlk derece mahkemesince süresinde yapılmayan başvuru hakkında ret kararı verilmeden dosyanın gönderildiği hallerde; Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin 2021/1565 Esas, 2021/11220 Karar sayılı kararında, iki haftalık istinaf süresi aşıldıktan sonra yapılan başvuruda bölge adliye mahkemesinin HMK'nın 346. maddesi uyarınca dilekçeyi reddetmesi usul ve yasaya uygun kabul edilmiştir. Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 2021/6007 Esas, 2022/456 Karar sayılı kararında ise başvuru şartlarının sağlanmadığının tespiti halinde dosyanın ilk derece mahkemesine geri çevrilerek anılan madde çerçevesinde değerlendirme yapılmasının istenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 352Kaynağı aç
Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, E. 2021/1565, K. 2021/11220Kaynağı aç
Temyiz Aşamasında Kıyasen Uygulama Usulü
Temyiz incelemesinde istinafa ilişkin kuralların kıyas yoluyla tatbik edileceği HMK'nın 366. maddesinde düzenlenmiştir. Başvuru evrakının kararı tesis eden merciden farklı bir mahkemeye sunulması halinde, dilekçe temyiz defterine işlenerek işlemden esas kararı veren mahkeme haberdar edilir. Başvurunun kararı veren bölge adliye mahkemesinden başka bir yargı yerine yapılması durumunda ise harç ve giderlerin durumu, kanuni başvuru süresinin aşılıp aşılmadığı ve kararın kesinlik niteliği hükmü kuran bölge adliye mahkemesi tarafından değerlendirilip dosya Yargıtay'ın ilgili dairesine iletilir.
6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 365Kaynağı aç
İlk derece mahkemesinin istinaf ret kararına karşı hangi sürede başvurulur?
HMK m. 346/2 uyarınca, ilk derece mahkemesinin istinaf dilekçesinin reddine ilişkin kararına karşı kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde istinaf yoluna başvurulabilir.
Bölge adliye mahkemesi ilk derece mahkemesinin ret kararını haksız bulursa ne yapar?
Bölge adliye mahkemesi ret kararını yerinde görmezse, ilk derece mahkemesine göndermeksizin ilk sunulan istinaf dilekçesine göre gerekli incelemeyi kendisi yapar.
İstinaf başvuru süresi ne zamandan itibaren hesaplanır?
İstinaf başvuru süresi kural olarak iki haftadır ve gerekçeli kararın taraflardan her birine usulüne uygun şekilde tebliğ edilmesiyle işlemeye başlar.
İstinaf giderleri kesin sürede yatırılmazsa ne karar verilir?
Verilen kesin süre içinde harç ve giderler tamamlanmazsa mahkeme başvurunun yapılmamış sayılmasına karar verir ve bu karara karşı istinaf yoluna başvurulduğunda HMK m. 346/2 kıyasen tatbik edilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy