6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 322. maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Kanun'da ve diğer kanunlarda basit yargılama usulü hakkında hüküm bulunmayan hâllerde yazılı yargılama usulüne ilişkin hükümler uygulanır. Basit yargılama usulü; sulh hukuk mahkemelerinin görevine giren dava ve işlerde, doğrudan dosya üzerinden karar vermek konusunda kanunun mahkemeye takdir hakkı tanıdığı dava ve işlerde, ihtiyati tedbir, ihtiyati haciz, delil tespiti gibi geçici hukuki koruma talepleri ile deniz raporlarının alınması, dispeççi atanması talepleri ve bunlara karşı yapılacak itirazlarda uygulanır. Ayrıca her çeşit nafaka davaları ile velayet ve vesayete ilişkin dava ve işlerde, hizmet ilişkisinden doğan davalarda, konkordato ve sermaye şirketleri veya kooperatiflerin uzlaşma suretiyle yeniden yapılandırılmasına ilişkin açılacak davalarda, tahkim hükümlerine göre mahkemenin görev alanına giren dava ve işlerde ve diğer kanunlarda yazılı yargılama usulü dışındaki usullerin uygulanacağı belirtilen işlerde de tatbik edilir.
6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 316Kaynağı aç
6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 322Kaynağı aç
Basit Yargılama Usulünde Dilekçelerin Verilmesi ve Delil Sunma Düzeni
Basit yargılama usulünde dava dilekçesinin davalıya tebliğinden itibaren cevap süresi iki haftadır. Cevap dilekçesinin bu süre içinde hazırlanmasının çok zor yahut imkânsız olduğu durumlarda mahkeme, davalının başvurusu üzerine bir defaya mahsus olmak ve iki haftayı geçmemek üzere ek bir süre verebilir. Basit yargılama usulünde taraflar cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçesi veremezler; dilekçeler aşaması dava ve cevap dilekçesiyle tamamlanır.
6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 317Kaynağı aç
6100 sayılı Kanun'un 128. maddesi uyarınca, süresi içinde cevap dilekçesi vermemiş olan davalı, davacının dava dilekçesinde ileri sürdüğü vakıaların tamamını inkâr etmiş sayılır. HMK'nın 322. maddesinin birinci fıkrası ile 128. maddesi çerçevesinde süresinde cevap verilmemesi davanın reddinin talep edildiği anlamına gelmekle birlikte; hakkı ortadan kaldırır nitelikteki ödeme belgeleri hariç tutulmak üzere, süresinde verilmeyen ve davacı tarafça açıkça muvafakat edilmeyen deliller dikkate alınmaz.
6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 128Kaynağı aç
Duruşma Yapılması İlkesi ve Karar Verme Usulü
Basit yargılama usulünde duruşma yapılması kural olup dosya üzerinden karar verilmesi yasal dayanak bulunmasına bağlı istisnai bir yoldur; ön inceleme ve tahkikat duruşması açılmaksızın dosya üzerinden uyuşmazlığın esası hakkında karar verilemez. Mahkeme, hukukun izin verdiği geçici hukuki koruma talepleri veya kanuni dayanağı bulunan şikâyet davaları gibi mümkün olan hâllerde tarafları duruşmaya davet etmeksizin dosya üzerinden karar verir. İcra mahkemesine arz edilen hususlar ivedi işlerden sayılarak basit yargılama usulüne tabidir; mahkeme duruşma açılmasına gerek olup olmadığını takdir eder. Duruşma yapılmayan işlerde en geç on gün içinde karar verilirken duruşmalar ancak zorunluluk hâlinde ve en çok otuz gün ertelenebilir. Şikâyetin kabulü hâlinde şikâyet konusu işlem bozulur veya düzeltilir ya da sebepsiz geciktirilen işlemlerin yapılması emrolunur. Bu başvurularda talep ve cevaplar dilekçeyle yapılabileceği gibi mahkemeye ifade zaptettirmek suretiyle de ileri sürülebilir.
2004 sayılı İCRA VE İFLAS KANUNU m. 17Kaynağı aç
2004 sayılı İCRA VE İFLAS KANUNU m. 18Kaynağı aç
6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 320Kaynağı aç
HMK'nın 298. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca gerekçeli karar tefhim edilen hüküm sonucuna aykırı olamaz. Şikâyet başvurusunda, dilekçenin HMK'nın 322. maddesinin birinci fıkrası atfıyla HMK'nın 119. maddesinde belirtilen dava dilekçesi zorunlu unsurlarına aykırı olduğuna ilişkin savunmanın gerekçede haklı görülmesine karşın hüküm fıkrasında talebin kabulüne karar verilmesi, tefhim edilen hüküm ile gerekçe arasında aykırılık oluşturarak kararın bozulmasını gerektirir.
6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 298Kaynağı aç
Paylaştırma ve Ortaklığın Giderilmesinde Satış ve Şikâyet Görevi
HMK'nın 322. maddesinin ikinci fıkrası gereğince, paylaştırma ve ortaklığın giderilmesi için satış yapılması gereken hâllerde hâkim satış için bir memur görevlendirir; taşınır ve taşınmaz malların satışı ise İcra ve İflas Kanunu hükümlerine göre yerine getirilir. İlgili yargı kararlarında, ortaklığın giderilmesi kararında satış memurunun ismen belirlenmesi yerine mahkemenin yazı işleri müdürü unvanıyla atanması gerektiği kabul edilmektedir.
Satış memuru davaya bakan sulh hukuk mahkemesince görevlendirildiğinden, memurun işlemlerine ve gerçekleştirdiği ihalenin feshine yönelik şikâyetleri inceleme görevi icra mahkemesine değil, ortaklığın giderilmesine karar veren sulh hukuk mahkemesine aittir. Dava dilekçesinde ihalenin feshi talebinin yanında tapu iptali ve tescil istenmiş olsa dahi, HMK'nın 33. maddesi uyarınca hukuki tavsif hâkime ait olduğundan uyuşmazlık ihalenin feshi olarak nitelendirilmeli ve görevli sulh hukuk mahkemesince incelenmelidir.
İhalenin feshini; satış isteyen alacaklı, borçlu, mahcuzun resmî sicilinde kayıtlı olan ilgililer, sınırlı ayni hak sahipleri ile pey sürmek suretiyle ihaleye iştirak edenler yurt içinde bir adres göstermek koşuluyla icra mahkemesinden şikâyet yoluyla ihale tarihinden itibaren yedi gün içinde isteyebilirler. Kanunda belirtilen bu kişiler dışında kalanlarca ihalenin feshinin talep edilmesi hâlinde mahkeme talebi dosya üzerinden ve kesin olarak reddeder. Satış ilanı tebliğ edilmemişse veya satılan malın esaslı vasıflarındaki hataya ya da ihalede fesada sonradan vakıf olunmuşsa şikâyet süresi öğrenme tarihinden başlar; ancak bu süre ihalenin yapıldığına ilişkin kararın elektronik satış portalında ilan edildiği tarihten itibaren bir yılı geçemez. İhalenin feshini şikâyet yoluyla isteyen ilgili, gerçekleşen usulsüzlük neticesinde menfaatlerinin zedelendiğini ispat etmek zorundadır. Şikâyetin görevsiz veya yetkisiz mahkemeye yapılması durumunda mahkeme evrak üzerinde inceleme yaparak en geç on gün içinde görevsizlik veya yetkisizlik kararı verir ve masrafını gider avansından karşılayarak dosyayı resen görevli veya yetkili mahkemeye gönderir; bu kararlar kesindir.
2004 sayılı İCRA VE İFLAS KANUNU m. 134Kaynağı aç
Ortaklığın giderilmesi kararındaki satış memurunun işlemlerine karşı nereye başvurulur?
HMK'nın 322. maddesinin ikinci fıkrası kapsamında satış memuru sulh hukuk mahkemesince görevlendirildiğinden, memurun işlemlerine ve gerçekleştirdiği ihalenin feshine yönelik şikâyetleri inceleme görevi icra mahkemelerine değil, ortaklığın giderilmesine karar veren sulh hukuk mahkemesine aittir.
İhalenin feshi şikâyetinde başvuru süresi ve istisnası nedir?
İhalenin feshi kural olarak ihale tarihinden itibaren yedi gün içinde istenmelidir; satış ilanı tebliğ edilmemişse veya satılan malın esaslı vasıflarındaki hataya ya da ihalede fesada sonradan vakıf olunmuşsa süre öğrenme tarihinden başlar. Ancak bu süre her hâlde ihalenin yapıldığına ilişkin kararın elektronik satış portalında ilan edildiği tarihten itibaren bir yılı geçemez.
Basit yargılama usulünde cevap süresi ne kadardır ve cevaba cevap dilekçesi verilebilir mi?
Dava dilekçesinin tebliğinden itibaren cevap süresi iki haftadır ve koşulları varsa iki haftayı geçmemek üzere bir defalık ek süre verilebilir; tarafların cevaba cevap veya ikinci cevap dilekçesi verme hakkı bulunmamaktadır.
İhalenin feshine dair şikâyet görevsiz mahkemeye yapılırsa hangi işlem uygulanır?
Başvurunun yapıldığı mahkeme evrak üzerinden inceleme yaparak başvuru tarihinden itibaren en geç on gün içinde görevsizlik kararı verir ve masrafını gider avansından karşılayarak dosyayı resen görevli mahkemeye gönderir; bu görevsizlik kararı kesindir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

