HMK Madde 295 Kapsamında Hükmün Müzakeresi Usulü

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 295. maddesinin birinci fıkrası uyarınca hüküm gizli müzakere edilerek hazırlanır ve duruşmada alenen tefhim olunur.

6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 295Kaynağı aç

MADDE 295- (1) Hüküm, gizli müzakere edilerek hazırlanır
ve alenen tefhim olunur.
(2) Hükmü, yargılamanın sona
erdiğinin bildirildiği duruşmada hazır bulunan hâkim veya hâkimler verir. Bu şekilde
hüküm verebilecek hâkimlerin tamamı hazır bulunmadıkça hüküm hakkında görüşme yapılamaz.
(3) Hükmün müzakeresi sırasında,
yargılamanın sona erdiğinin bildirildiği duruşmada hazır bulunan hâkim bulunmuyorsa,
gerekli görüldüğü takdirde tarafların sözlü açıklamaları tekrar dinlendikten sonra
müzakere edilir ve hüküm verilir.
Hükmün
oylanması ve yeter sayı

Müzakereye Katılacak Hâkimlerin Belirlenmesi

Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 295. maddesinin ikinci fıkrasına göre hükmü, yargılamanın bittiğinin açıklandığı oturumda hazır bulunan hâkim ya da heyet verir. Kararı verme yetkisine sahip hâkimlerin tümü oturumda veya toplantıda yer almadığı sürece hüküm üzerinde müzakere yürütülemez.

Düzenlemenin gerekçesinde, ilk iki fıkranın 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nda yer alan ilkelerin sadeleştirilmiş biçimi olduğu ifade edilmiştir. Üçüncü fıkrayla ise yargılamanın sözlü aşamasında yer alan hâkimlerin müzakere sürecinde bulunmaması hâlinde izlenecek usul netleştirilmiştir.

Hâkim Değişikliğinde İzlenecek Usul

Müzakere aşamasında, yargılamanın sona erdiğinin bildirildiği oturumda hazır bulunan hâkimin bulunmaması durumunda, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 295. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca gerekli görüldüğü takdirde tarafların sözlü beyanları yeniden dinlendikten sonra müzakere yapılarak hüküm kurulur.

Hükmün Tefhimi ve Kararın Düzenlenmesi

Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 294. maddesi doğrultusunda karar, yargılamanın tamamlandığı oturumda verilir ve tefhim edilir. Tefhim işlemi, hüküm fıkrasının duruşma zaptına geçirilip sesli okunmasıyla gerçekleştirilir. Zorunlu sebepler dolayısıyla yalnızca hüküm sonucunun tefhim edildiği durumlarda, gerekçeli kararın tefhim tarihinden itibaren bir ay içerisinde kaleme alınması kanuni zorunluluktur.

6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 294Kaynağı aç

MADDE 294- (1) Mahkeme, usule veya esasa ilişkin
bir nihai kararla davayı sona erdirir. Yargılama sonunda uyuşmazlığın esası hakkında
verilen nihai karar, hükümdür.
(2) Hüküm, yargılamanın sona
erdiği duruşmada verilir ve tefhim olunur.
(3) Hükmün tefhimi,
her hâlde hüküm sonucunun duruşma tutanağına geçirilerek okunması suretiyle olur.
(4) Zorunlu nedenlerle
sadece hüküm sonucunun tefhim edildiği hâllerde, gerekçeli kararın tefhim tarihinden
başlayarak bir ay içinde yazılması gerekir.
(5) Hükmün tefhimini, duruşmada
bulunanlar ayakta dinler.
(6) Hükme ilişkin hususlar,
niteliğine aykırı düşmedikçe, usule ilişkin nihai kararlar hakkında da uygulanır.
Hükmün müzakeresi

Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 298. maddesinin birinci ve dördüncü fıkralarına göre hüküm; hükmü veren hâkim, toplu mahkemelerde ise başkan veya hükme katılmış olan hâkimlerden başkanın seçeceği bir üye tarafından yazılır. Hüküm, hükmü veren hâkim veya hâkimler ile zabıt kâtibince imzalanır. Aynı maddenin üçüncü fıkrası uyarınca hükümde gerekçesi ile birlikte karşı oya da yer verilir.

6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 298Kaynağı aç

MADDE 298- (1) Hüküm, hükmü veren hâkim, toplu mahkemelerde
başkan veya hükme katılmış olan hâkimlerden başkanın seçeceği bir üye tarafından
yazılır.
(2) Gerekçeli karar, tefhim
edilen hüküm sonucuna aykırı olamaz.
(3) Hükümde gerekçesi ile
birlikte karşı oya da yer verilir.
(4) Hüküm, hükmü veren hâkim
veya hâkimler ile zabıt kâtibi tarafından imzalanır.
Hükmün
imza edilememesi

Tefhim edilen hüküm sonucu ile gerekçeli karar arasında ve gerekçe ile hüküm fıkrası arasında tam bir uyum bulunmalıdır. Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 298. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca gerekçeli karar, tefhim edilen hüküm sonucuna aykırı olamaz.

Hükmün sonuç kısmında, gerekçede yer alan ifadelere yer verilmeksizin davacı ve davalının taleplerinin her biri sırayla karara bağlanmalı, taraflara yükletilen yükümlülükler ile tanınan haklar açık ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde sıralanmalıdır.

6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 297Kaynağı aç

MADDE 297- (1) Hüküm “Türk Milleti Adına” verilir ve bu ibareden sonra
aşağıdaki hususları kapsar:
a) Hükmü veren mahkeme ile
hâkim veya hâkimlerin ve zabıt kâtibinin ad ve soyadları ile sicil numaraları, mahkeme
çeşitli sıfatlarla görev yapıyorsa hükmün hangi sıfatla verildiğini.
b) Tarafların ve davaya katılanların
kimlikleri ile Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası, varsa kanuni temsilci ve vekillerinin
ad ve soyadları ile adreslerini.
c) Tarafların iddia ve savunmalarının
özetini, anlaştıkları ve anlaşamadıkları hususları, çekişmeli vakıalar hakkında
toplanan delilleri, delillerin tartışılması ve değerlendirilmesini, sabit görülen
vakıalarla bunlardan çıkarılan sonuç ve hukuki sebepleri.
ç) Hüküm sonucu, yargılama
giderleri ile taraflardan alınan avansın harcanmayan kısmının iadesi, varsa kanun
yolları ve süresini.
d) Hükmün verildiği tarih
ve hâkim veya hâkimlerin ve zabıt kâtibinin imzalarını.
e) Gerekçeli kararın yazıldığı
tarihi.
(2) Hükmün sonuç kısmında,
gerekçeye ait herhangi bir söz tekrar edilmeksizin, taleplerden her biri hakkında
verilen hükümle, taraflara yüklenen borç ve tanınan hakların, sıra numarası altında;
açık, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde gösterilmesi gereklidir.
Hükmün
yazılması

Hükmün müzakeresi nasıl yapılır?

Hüküm gizli müzakere edilerek hazırlanır ve duruşmada alenen tefhim olunur.

Duruşmada hazır bulunan hâkim müzakerede bulunmuyorsa ne yapılır?

Hükmün müzakeresi sırasında, yargılamanın sona erdiğinin bildirildiği duruşmada hazır bulunan hâkim bulunmuyorsa, gerekli görüldüğü takdirde tarafların sözlü açıklamaları tekrar dinlendikten sonra müzakere edilir ve hüküm verilir.

Gerekçeli karar tefhim edilen hüküm sonucundan farklı olabilir mi?

Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 298. maddesinin ikinci fıkrası gereğince gerekçeli karar, duruşmada tefhim edilen hüküm sonucuna aykırı olamaz.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

Avukat Erdal Ersoy İletişim ve randevu

Medeni usul hukuku

HMK Madde 295 Kapsamında Hükmün Müzakeresi Usulü

Müzakereye Katılacak Hâkimlerin Belirlenmesi

Hâkim Değişikliğinde İzlenecek Usul

Hükmün Tefhimi ve Kararın Düzenlenmesi

İlgili makaleler

Medeni Usul Hukuku makaleleri