Davalı taraf, aleyhine açılan davaya karşı hazırladığı cevap dilekçesini kural olarak davanın açılmış olduğu mahkemeye sunar. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 126. maddesinin üçüncü fıkrasına göre cevap dilekçesi, üzerinde yetkili makamca havale işleminin yapıldığı tarihte resmi olarak mahkemeye verilmiş sayılır. Bu kabul, davalının yasal savunma süresine riayet edip etmediğinin belirlenmesinde esas alınır.
6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 126Kaynağı aç
Cevap Dilekçesinin Sunulacağı Mahkeme ve Başka Yerden Gönderim
Davalı, cevap dilekçesini davanın açılmış olduğu mahkemeye verir. Bununla birlikte süresi içinde olmak ve gönderilme ile tebliğ masrafları yatırılmak kaydıyla, davanın açılmış olduğu mahkemeye sunulmak üzere cevap dilekçesinin başka bir yer mahkemesine verilmesi de mümkündür.
Dilekçe Örnekleri, Harç Muafiyeti ve Havalenin Hukuki Sonuçları
Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 126. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca cevap dilekçesine davacı sayısı kadar örneğin eklenmesi mecburidir. Kanuni düzenleme gereği cevap dilekçesi herhangi bir harca tabi tutulmamıştır. Hâkim veya yetkili mercinin havale işlemi esnasında örnek sayısını denetlemesi gerekse de davacı sayısı kadar nüsha bulunmasa dahi havale işlemi tamamlanmışsa dilekçe havale anında geçerli olarak verilmiş kabul edilir.
Cevap Süresi, Ek Süre Talebi ve Kararın Bildirilmesi
Mahkeme, davacı tarafından sunulan dava dilekçesini davalı tarafa tebliğ eder ve tebliğ zarfında iki hafta içinde davaya cevap verilebileceğini gösterir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 127. maddesi uyarınca cevap dilekçesini verme süresi, dava dilekçesinin davalıya tebliğinden itibaren iki haftadır. Dilekçenin bu müddet içinde hazırlanmasının çok zor ya da imkânsız görüldüğü durumlarda, yine aynı iki haftalık süre içinde mahkemeye başvurulması kaydıyla, cevap süresinin sona ermesinden itibaren geçerli olmak üzere bir defaya mahsus ve bir ayı geçmeyecek ek bir süre tanınabilir.
6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 122Kaynağı aç
6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 127Kaynağı aç
Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 127. maddesi uyarınca mahkemenin ek cevap süresi verilmesi talebi hakkında aldığı karar taraflara derhal bildirilir. Böylece savunma sürecinin işleyişi ve dilekçeler teatisi safhasının sonraki aşamaları gecikmeksizin belirlilik kazanır.
Cevap Dilekçesinin Tebliği ve Karşılıklı Dilekçeler Safhası
Cevap dilekçesinin bir örneği mahkeme tarafından davacı yana tebliğ edilir. Tebliğin yapılmasıyla birlikte dilekçeler teatisinin devamındaki yasal süreler işlemeye başlar. Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 136. maddesinin birinci fıkrası uyarınca davacı, cevap dilekçesinin kendisine tebliğinden itibaren iki haftalık süre içinde cevaba cevap dilekçesi sunabilir; davalı ise davacının bu dilekçesinin tebliğinden başlayarak iki hafta içerisinde ikinci cevap dilekçesini verebilir.
6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 136Kaynağı aç
Dilekçeler Teatisi Tamamlanmadan Tahkikata Geçilememesi
Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 137. maddesi gereğince ön inceleme safhası ancak dilekçelerin karşılıklı verilmesi tamamlandıktan sonra icra edilebilir. Ön inceleme yapılmadan ve bu aşamada öngörülen uyuşmazlık tespiti ile delil toplama kararları alınmadan tahkikata geçilemez ve duruşma günü tayin edilemez. Dava dilekçesi usulünce tebliğ edilmeden ve davalıya cevap hakkı tanınmadan yargılamaya devam edilerek hüküm tesisi hukuki dinlenilme hakkını ihlal eder; nitekim Yargıtay 1. Hukuk Dairesi'nin 2022/1673 Esas ve 2022/4998 Karar sayılı ilamında da savunma hakkı tanınmadan yargılamaya devam edilemeyeceği açıkça belirtilmiştir.
6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 137Kaynağı aç
Davalının süresinde sunduğu cevap dilekçesi karşı tarafa tebliğ edilmeksizin ve dilekçelerin karşılıklı verilmesi süreci tamamlanmaksızın yürütülen ön inceleme, tahkikat ve sözlü yargılama duruşmaları usul kurallarına aykırı hale gelir. Taraflara karşılıklı beyan ve savunma olanağı sağlanmadan yargılamanın diğer evrelerine geçilmesi mümkün değildir.
Dava Şartlarının Dosya Üzerinden İncelenmesinde Usul Güvencesi
Dava şartları hakkında Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 138. maddesi gereğince mahkemece dosya üzerinden karar verilmesi mümkün ise de bu yolun işletilebilmesi için dilekçeler değişimi aşamasının tamamlanmış olması şarttır. Dava dilekçesi davalıya tebliğ edilmeksizin, cevap süresi ve buna bağlı dilekçe aşamaları beklenmeksizin salt dosya üzerinden hukuki yarar veya görev dava şartı yönünden karar verilmesi, kanunun 27. maddesinde güvenceye bağlanan hukuki dinlenilme hakkına aykırılık oluşturur.
Cevap dilekçesi verme süresi ne kadardır ve süre uzatılabilir mi?
Cevap dilekçesini verme süresi dava dilekçesinin davalıya tebliğinden itibaren iki haftadır. Cevap dilekçesinin hazırlanmasının çok zor ya da imkânsız olduğu hallerde, iki haftalık süre dolmadan başvurulması kaydıyla mahkemece bir defaya mahsus ve bir ayı geçmemek üzere ek süre verilebilir.
Mahkemenin ek süre talebine ilişkin kararı taraflara nasıl bildirilir?
Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 127. maddesi uyarınca mahkemenin ek cevap süresi talebi hakkında vermiş olduğu karar taraflara derhal bildirilir.
Cevap dilekçesi başka yer mahkemesi aracılığıyla sunulabilir mi?
Evet, davalı süresi içerisinde kalmak ve tebliğ ile gönderim giderlerini karşılamak suretiyle, davanın görüldüğü mahkemeye ulaştırılmak üzere başka bir yer mahkemesine cevap dilekçesi verebilir.
Davacı sayısı kadar örnek eklenmezse cevap dilekçesi geçersiz sayılır mı?
Hayır, cevap dilekçesi harca tabi olmadığından örnek eksikliği bulunsa dahi yetkili merci tarafından havale işleminin yapıldığı tarihte mahkemeye sunulmuş sayılır.
Cevap dilekçesi tebliğ edilmeden tahkikat duruşması yapılabilir mi?
Hayır, davalının sunduğu cevap dilekçesi davacıya tebliğ edilmeden ve dilekçelerin karşılıklı verilmesi süreci tamamlanmadan ön inceleme ve tahkikat duruşması yürütülemez.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy