6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 136. maddesinin birinci fıkrasına göre davacı, cevap dilekçesinin kendisine tebliğinden itibaren iki hafta içinde cevaba cevap dilekçesi verebilir. Davalı da davacının cevabının kendisine tebliğinden itibaren iki hafta içinde ikinci cevap dilekçesi verebilir. Hüküm her iki işlem için verebilir dediğinden, bu dilekçeler metne göre verilmesi zorunlu dilekçeler değildir.
6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 136Kaynağı aç
Dilekçe sırası ve sürelerin başlangıcı
Dava dilekçesi mahkemece davalıya tebliğ edilir. Davalının iki hafta içinde davaya cevap verebileceği tebliğ zarfında gösterilir. Cevap dilekçesini verme süresi, dava dilekçesinin davalıya tebliğinden itibaren iki haftadır.
6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 122Kaynağı aç
6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 127Kaynağı aç
Cevap dilekçesi, havale edildiği tarihte verilmiş sayılır ve örneği mahkeme tarafından davacıya tebliğ edilir. Davacının cevaba cevap süresi cevap dilekçesinin kendisine tebliğinden, davalının ikinci cevap süresi ise davacının cevabının kendisine tebliğinden başlar. İki süre de iki haftadır.
6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 126Kaynağı aç
Cevap dilekçesinin süresi içinde hazırlanması çok zor veya imkânsızsa, bu süre içinde mahkemeye başvuran davalıya ek süre verilebilir. Ek süre, cevap süresinin bitiminden işlemeye başlar; bir defaya özgüdür ve bir ayı geçemez. Bu düzenleme cevap dilekçesine ilişkindir.
İkinci dilekçelere kıyasen uygulanabilecek hükümler
6100 sayılı Kanun'un 136. maddesinin ikinci fıkrasına göre cevaba cevap dilekçesi ve ikinci cevap dilekçesi hakkında, dava ve cevap dilekçelerine ilişkin hükümler niteliğine aykırı düşmediği sürece kıyasen uygulanır. Hangi hükümlerin niteliğe aykırı düşeceği fıkrada ayrıca sayılmaz.
Dava dilekçesinde, iddianın dayanağı olan bütün vakıaların sıra numarası altında açık özetleri ve iddia edilen her bir vakıanın hangi delillerle ispat edileceği bulunur. Bu unsurlar dava dilekçesi için düzenlenmiştir. İkinci dilekçeler bakımından ancak 136. maddedeki kıyas ve niteliğe aykırı düşmeme şartı çerçevesinde gündeme gelebilir.
6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 119Kaynağı aç
Ön inceleme ve tahkikata geçiş
Ön inceleme, dilekçelerin karşılıklı verilmesinden sonra yapılır. Mahkeme bu aşamada dava şartları ile ilk itirazları inceler, uyuşmazlık konularını tam olarak belirler ve hazırlık işlemlerini yürütür. Tarafların delillerini sunması ve delillerin toplanması için gereken işlemler de burada yapılır. Sulh veya arabuluculuğa teşvik yalnız tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebileceği davalarda söz konusudur; bu hususlar tutanağa geçirilir.
6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 137Kaynağı aç
Ön inceleme tamamlanmadan ve gerekli kararlar alınmadan tahkikata geçilemez. Tahkikat için duruşma günü de verilemez. Hangi kararların gerekli karar sayılacağı bu fıkrada ayrıca tanımlanmaz.
Dava şartlarının incelenmesi
Mahkemenin görevli olması ve davacının dava açmakta hukuki yararının bulunması dava şartıdır. Göreve ilişkin kurallar ancak kanunla düzenlenir ve kamu düzenindendir. Mahkeme, dava şartlarının bulunup bulunmadığını davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır. Taraflar da noksanlığı her zaman ileri sürebilir.
6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 114Kaynağı aç
6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 1Kaynağı aç
6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 115Kaynağı aç
Mahkeme, dava şartı noksanlığını tespit ederse davayı usulden reddeder. Noksanlığın giderilmesi mümkünse tamamlanması için kesin süre verir. Dava şartları ve ilk itirazlar hakkında mahkeme öncelikle dosya üzerinden karar verir. Gerektiğinde, kararından önce tarafları ön inceleme duruşmasında dinleyebilir. Dinleme, hükmün metnine göre ihtiyaridir.
6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 138Kaynağı aç
Dava şartı noksanlığı esasa girilmeden önce fark edilmemiş ve ileri sürülmemiş, fakat hüküm anında giderilmişse dava, başlangıçtaki bu noksanlık nedeniyle usulden reddedilemez.
Dava şartlarının her aşamada araştırılması, ön incelemenin karşılıklı dilekçelerden sonra yapılması ve göreve ilişkin kuralların kamu düzeninden olması ayrı hükümlerde yer alır. Bu hükümler, dilekçe aşaması tamamlanmadan verilecek kararın sonucunu aynı metinde belirlenmiş bir sonuca bağlamaz.
İddia ve savunmanın genişletilmesi veya değiştirilmesi
6100 sayılı Kanun'un 141. maddesindeki değişiklik kaydı, cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçeleri bakımından iddia veya savunmanın serbestçe genişletilebilmesini yahut değiştirilebilmesini düzenler. Bu olanak, dilekçe verilmesini zorunlu kılmaz.
6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 141Kaynağı aç
Dilekçelerin karşılıklı verilmesinden sonra iddia veya savunma genişletilemez yahut değiştirilemez. Bu konuda ıslah ve karşı tarafın açık muvafakati hükümleri saklıdır. Islahın şartları ve muvafakatin şekli aynı fıkrada düzenlenmez.
Sık sorulan sorular
Cevaba cevap dilekçesi süresi ne zaman başlar?
Süre, cevap dilekçesinin davacıya tebliğinden itibaren iki haftadır. Davacı bu süre içinde cevaba cevap dilekçesi verebilir.
İkinci cevap dilekçesini kim verir?
İkinci cevap dilekçesini davalı verebilir. Süre, davacının cevabının davalıya tebliğinden itibaren iki haftadır.
Cevap süresine ek süre verilebilir mi?
Cevap dilekçesinin süresinde hazırlanması çok zor veya imkânsızsa, süre içinde başvuran davalıya ek süre verilebilir. Ek süre bir defayadır, cevap süresinin bitiminden başlar ve bir ayı geçemez.
Ön inceleme ne zaman yapılır?
Ön inceleme, dilekçelerin karşılıklı verilmesinden sonra yapılır. Ön inceleme tamamlanmadan ve gerekli kararlar alınmadan tahkikata geçilemez.
İddia veya savunma ikinci dilekçelerle değiştirilebilir mi?
Taraflar, cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçeleriyle iddia veya savunmalarını serbestçe genişletebilir ya da değiştirebilir. Karşılıklı dilekçelerden sonra bu işlem, ıslah ve karşı tarafın açık muvafakati saklı kalmak üzere yapılamaz.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

