HMGS Sonucuna İtiraz ve İptal Davası Açma Süreci

Hâkim ve savcı yardımcılığı sınavına girmek ile avukatlık veya noterlik stajına başlayabilmek için Hukuk Mesleklerine Giriş Sınavı'nda başarılı olma şartı aranır. 1136 sayılı Avukatlık Kanunu m. 16 kapsamında avukatlık stajına kabul için öngörülen bu zorunluluğun temel çerçevesi 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu Ek m. 41 ile düzenlenmiştir. 2547 sayılı Kanun Ek m. 41 uyarınca sınava hukuk fakültesi mezunları ile yabancı hukuk fakültesini bitirip eksik dersleri tamamlayarak denklik belgesi alanlar katılabilir. Sınav, Adalet Bakanlığı ile imzalanan protokole göre Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı tarafından test usulüyle yılda en az bir defa yapılır; çoktan seçmeli en az 120 sorudan oluşur ve 100 puan üzerinden en az 70 puan alanlar başarılı sayılır.

2547 sayılı YÜKSEKÖĞRETİM KANUNU m. Ek 41Kaynağı aç

Ek Madde 41- (Ek:17/10/2019-7188/5 md.)
İlgili kanunlarda belirtilen şartlara
ilave olarak, hâkim ve savcı yardımcılığı sınavına girmek ve avukatlık veya
noterlik stajına başlamak için Hukuk Mesleklerine Giriş Sınavında veya İdari Yargı
Ön Sınavında başarılı olmak şarttır.[93]
Hukuk Mesleklerine Giriş Sınavına,
hukuk fakültesinden mezun olanlar ile yabancı bir hukuk fakültesini bitirip de
Türkiye’deki hukuk fakülteleri programlarına göre eksik kalan derslerden sınava
girip başarılı olmak suretiyle denklik belgesi almış bulunanlar; İdari Yargı Ön
Sınavına, hukuk bilgisine programlarında yeterince yer veren siyasal bilgiler,
idari bilimler, iktisat ve maliye alanlarında en az dört yıllık yükseköğrenim
yapmış veya bunlara denkliği kabul edilmiş yabancı öğretim kurumlarından mezun
olanlar girebilir.
Hukuk Mesleklerine Giriş Sınavında ilgililerin;
a) Anayasa Hukuku,
b) Anayasa Yargısı,
c) İdare Hukuku,
d) İdari Yargılama Usulü,
e) Medeni Hukuk,
f) Borçlar Hukuku,
g) Ticaret Hukuku,
h) Hukuk Yargılama Usulü,
ı) İcra ve İflas Hukuku,
i) Ceza Hukuku,
j) Ceza Yargılama Usulü,
k) (Değişik:7/11/2024-7531/4 md.)
İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku,
l) Vergi Hukuku,
m) Vergi Usul Hukuku,
n) Avukatlık Hukuku,
o) Hukuk Felsefesi ve Sosyolojisi,
ö) Türk Hukuk Tarihi,
p) (Ek:7/11/2024-7531/4 md.) Milletlerarası
Hukuk,
r) (Ek:7/11/2024-7531/4 md.) Milletlerarası
Özel Hukuk,
s) (Ek:7/11/2024-7531/4 md.) Genel
Kamu Hukuku,
alanlarındaki bilgileri ölçülür. (Ek cümle:7/11/2024-7531/4
md.) İhtiyaç duyulması halinde bu alanlara,
yönetmelikle yeni hukuk alanları eklenebilir.
İdari Yargı Ön Sınavında ilgililerin;
a) Anayasa Hukuku,
b) Anayasa Yargısı,
c) İdare Hukuku,
d) Türk İdari Teşkilatı,
e) İdari Yargılama Usulü,
f) Medeni Hukuk,
g) Borçlar Hukuku (Genel hükümler),
h) Ticari İşletme ve Şirketler
Hukuku,
ı) Hukuk Yargılama Usulü,
i) Ceza Hukuku (Genel hükümler),
j) Ceza Yargılama Usulü,
k) Vergi Hukuku,
l) Vergi Usul Hukuku,
m) Maliye ve Ekonomi,
n) İmar ve Çevre Hukuku,
o) Hukuk Felsefesi ve Sosyolojisi,
ö) (Ek:7/11/2024-7531/4 md.) Milletlerarası
Hukuk,
p) (Ek:7/11/2024-7531/4 md.) Milletlerarası
Özel Hukuk,
r) (Ek:7/11/2024-7531/4 md.) Genel
Kamu Hukuku,
s) (Ek:7/11/2024-7531/4 md.) Sosyal
Güvenlik Hukuku,
alanlarındaki bilgileri ölçülür. (Ek
cümle:7/11/2024-7531/4 md.) İhtiyaç
duyulması halinde bu alanlara, yönetmelikle yeni hukuk alanları eklenebilir.
Hukuk Mesleklerine Giriş Sınavı yılda
en az bir defa, İdari Yargı Ön Sınavı ise iki yılda en az bir defa olacak şekilde
Adalet Bakanlığı ile imzalanacak protokole göre Ölçme, Seçme ve Yerleştirme
Merkezi Başkanlığı tarafından yapılır.
Sınavlar test şeklinde yapılır.
Sınavlarda çoktan seçmeli en az yüz yirmi soru sorulur ve yüz puan üzerinden en
az yetmiş puan alanlar başarılı sayılır.[94]
Sınavlara yeni alanların eklenmesi ve
sınavların yapılma şekli ile sınavlara ilişkin diğer hususlar Hâkimler ve
Savcılar Kurulu, Yükseköğretim Kurulu, Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi
Başkanlığı, Türkiye Barolar Birliği ve Türkiye Noterler Birliğinin görüşü
alınarak Adalet Bakanlığı tarafından çıkarılan yönetmelikle düzenlenir.[95]
Bu maddenin uygulanmasında hâkimlik,
savcılık, avukatlık ve noterlik meslekleri hukuk mesleği olarak kabul edilir.

1136 sayılı AVUKATLIK KANUNU m. 16Kaynağı aç

Madde 16 – (Değişik: 2/5/2001 – 4667/11 md.)
3 üncü maddenin (a), (b)
ve (f) bentlerinde yazılı koşulları taşıyan ve Hukuk Mesleklerine Giriş
Sınavında başarılı olanlardan, stajyer olarak sürekli staj yapmalarına engel
işleri ve 5 inci maddede yazılı engelleri bulunmayanlar, staj yapacakları
baroya bir dilekçe ile başvururlar.[9][10]
(Ek
fıkra:8/6/2022-7409/1 md.) (Değişik fıkra:14/11/2024-7532/1 md.) Avukatlık stajına fiilen
engel olmamak şartıyla herhangi bir işte sigortalı olarak çalışılması avukatlık
stajının yapılmasına engel değildir. Adli ve idari yargı hâkim ve savcı
adayları veya yardımcıları ile hâkim ve savcılar hariç olmak üzere, kamu kurum
ve kuruluşlarının kadro veya pozisyonlarında görev yapanlar da görev yeri saklı
kalmak kaydıyla mahkemelerde yapılan staj sürecinde aylıksız veya ücretsiz
izinli olarak avukatlık stajı yapabilir. Bu dönemde ilgilinin talebi üzerine
yıllık izinler de kullandırılabilir. Avukat yanında yapılacak staj sürecinde
ise kamu kurum ve kuruluşu tarafından ilgilinin ifa ettiği kamu görevini
aksatmayacak şekilde çalışma saatleri ile izin dönemleri ve süreleri
düzenlenebilir. Ancak ifa edilen kamu görevinin niteliğinden dolayı aynı anda
staj yapma durumunda kamu görevinde aksama ortaya çıkacağı hallerde avukat
yanında yapılan staj sürecinde de ilgiliye aylıksız veya ücretsiz izin verilebilir.
Şu kadar ki, ilgili mevzuatında memur kadrolarına geçiş hakkı tanınan
sözleşmeli personel ancak memur kadrolarına geçiş hakkını kazandıktan sonra bu
fıkrada yer alan hükümlerden yararlanabilir. Bu fıkrada belirtilen aylıksız
veya ücretsiz izinler diğer mevzuatta yer alan sınırlamalara tabi değildir.
Kamu kurum ve kuruluşlarının kadro veya pozisyonlarında görev yapanların staj
sürecindeki izin dönemleri ve süreleri ile çalışma saatlerinin düzenlenmesine
ilişkin usul ve esaslar Cumhurbaşkanlığınca çıkarılan yönetmelikle belirlenir.
Dilekçeye eklenecek
belgeler:

HMGS Şartından Muafiyet Halleri

2547 sayılı Kanun Geçici m. 80 hükmü gereğince, Hukuk Mesleklerine Giriş Sınavı'nda başarılı olma şartı, ilgili yükseköğretim kurumlarına bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra kayıt yaptıranlar hakkında uygulanır. Bununla birlikte kanun koyucu, 24 Ekim 2019 tarihinden sonra ilgili yükseköğretim kurumlarına kayıt yaptıranlardan 31 Mart 2024 tarihinden önce mezun olanlar bakımından da başarılı olma şartının uygulanmayacağını düzenlemiştir.

2547 sayılı YÜKSEKÖĞRETİM KANUNU m. Geçici 80Kaynağı aç

Geçici Madde 80- (Ek: 17/10/2019-7188/6 md.)
Ek 41 inci
maddede düzenlenen ve ilgili kanunlarda öngörülen Hukuk Mesleklerine Giriş Sınavı
veya İdari Yargı Ön Sınavında başarılı olma şartı, ilgili yükseköğretim
kurumlarına bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra kayıt yaptıranlar
hakkında uygulanır. (Ek cümle: 1/7/2022-7417/34 md.) Ancak başarılı olma
şartı, 24/10/2019 tarihinden sonra ilgili yükseköğretim kurumlarına kayıt
yaptıranlardan 31/3/2024 tarihinden önce mezun olanlar bakımından uygulanmaz.

ÖSYM Nezdinde Sınav Sorularına İdari İtiraz Usulü

HMGS sorularının bilimsel açıdan incelenmesine yönelik itirazlar, sınav tarihinden itibaren 3 iş günü içinde yapılmalıdır. İtiraz başvurusunda dilekçe aslının Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığına fiziki olarak ulaştırılması gerekir ve her dilekçede yalnızca bir soruya itiraz edilebilir. Faks yoluyla iletilen dilekçeler işleme alınmaz. 6114 sayılı Kanun m. 7/5 uyarınca sınavlarla ilgili her türlü açıklama, başvuru ve sınav sonuçlarının ilgililere duyurulması ÖSYM'nin internet sayfasında yapılır ve internet sayfasındaki bu duyurular adaylara tebliğ hükmündedir.

6114 sayılı ÖLÇME, SEÇME VE YERLEŞTİRME MERKEZİ HİZMETLERİ HAKKINDA KANUN m. 7Kaynağı aç

MADDE 7 – (1) Sınav, ölçme, değerlendirme ve
yerleştirme işlemleri, güvenilirlik, gizlilik, tarafsızlık, bilimsellik
ilkeleri çerçevesinde ve adaylara fırsat eşitliği sağlayacak biçimde yapılır.
(2) Sınavlar, adayların bilgi ve yetenek düzeylerine
göre sıralanmasını sağlamak amacıyla, sıralama sınavları veya adayları
belirlenen asgarî yetenek ve yeterlilikleri taşıyıp taşımadıklarına göre
gruplandıran seviye tespit sınavları biçiminde yapılabilir. (Ek cümle:
2/12/2016-6764/69 md.) Sınavlardan sonra Başkanlık veya yargı mercileri tarafından
iptaline karar verilen sorular değerlendirme dışı bırakılarak geçerli soruların
puan değerinin yeniden saptanması suretiyle puanlama yapılır.
(3) (Değişik: 2/12/2016-6764/69 md.) Sınavlar, adaylara aynı
veya farklı sorularla aynı anda veya farklı zamanlarda, basılı veya elektronik
ortamda uygulanabilir. Sınavlar bireyselleştirilmiş sınav şeklinde de
yapılabilir. Sınavlarda ek süre verilmek kaydıyla, adaylara aynı veya farklı
sorulardan oluşan deneme soruları da sorulabilir. Adaylar dâhil hiç kimseye
hangi sorunun deneme sorusu olduğu hakkında bilgi verilmez. Sınav puanları
hesaplanırken güçlük ve ayırt edicilik özelliklerine göre her soru için farklı
puan değeri belirlenebilir. Hangi alan veya konularda hangi sınav türlerinin
uygulanacağına, ihtiyaçlar ve imkânlar çerçevesinde Yönetim Kurulu tarafından
karar verilir.
(4) Elektronik ortamda yapılan sınavların kayıtları
ile basılı ortamda yapılan sınavların cevaplarına ait elektronik veriler asgarî
on yıl süreyle arşivlenerek güvenli bir ortamda saklanır. Sınavlarda kullanılan
soru kitapçıkları, sınav sonuçlarının ilanından altı ay sonra, cevap kâğıtları
ise bir yıl sonra imha edilebilir. (Ek cümleler: 2/12/2016-6764/69 md.) Soru kitapçıkları, cevap kâğıtları ve
diğer sınav evrakının imajlarının güvenli bir elektronik ortama aynen
aktarılması hâlinde bu süreler beklenmeksizin bunlar imha işlemine tabi
tutulabilir. Bu suretle elektronik ortama aktarılan belgeler tüm iş ve
işlemlerde geçerli olmak üzere sınav evrakının aslı hükmündedir.[11]
(5) Sınavlarla ilgili her türlü açıklama, başvuru ve
sınav sonuçlarının adaylara duyurulması, Başkanlığın internet sayfasında
yapılır. İnternet sayfasındaki duyurular adaylara tebliğ hükmündedir.
(6) Başkanlık tarafından farklı
zamanlarda yapılan sıralama veya seviye tespit sınavlarının eşdeğerliği, her
bir sınav sonucunun geçerlilik süresi ile Başkanlığın yaptığı yabancı dil
sınavlarının uluslararası yabancı dil sınavlarıyla eşdeğerliği, ilgili uzman
raporlarına dayalı olarak, Yönetim Kurulu kararı ile belirlenir. (Ek
cümle: 2/12/2016-6764/69 md.) Başkanlık eşdeğerlik belirlediği uluslararası
yabancı dil sınav uygulamalarını yapan merkezlerde her türlü inceleme yapabilir
veya yaptırabilir.
(7) Yükseköğretim ile ilgili sınavlar Yükseköğretim
Kurulu tarafından belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde yapılır.
(8) (Ek cümle: 2/12/2016-6764/69 md.) Soru hazırlama
faaliyetlerine ilişkin olarak, yayımlanmış ve alenileşmiş her türlü yazılı,
görüntülü ve sesli eserlerden yararlanılması veya iktibas yapılması eğitim ve
öğretim kapsamında değerlendirilir, eser ve eser sahibinin kimliği gizli
tutulur. Soruların
hazırlanması, soru havuzunun oluşturulması ve şifrelenmesi, basılı veya
elektronik ortamda yapılan sınav sorularının güvenliğinin sağlanması
hususlarına ve sınav türlerine ilişkin usul ve esaslar ile sınavlarda görev
alacakların uyması gereken hususlar yönetmelikle düzenlenir.
(9) Özel kurumların taleplerine yönelik sınavlar,
Yönetim Kurulunun yapacağı düzenlemeler ile gerçekleştirilir.
(10) (Ek: 2/12/2016-6764/69 md.) Başkanlık tarafından
yurtdışında yapılan tüm sınavlarda da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Sınav merkezleri, görevliler,
sonuçlara itiraz

HMGS İptal Davasında Görev, Husumet ve Dava Açma Süresi

HMGS sınav soruları, cevap anahtarı, puanlama veya sınav sonuç işlemlerine karşı açılacak iptal davaları idari yargının görev alanındadır. Dava dilekçesinde husumet işlemi tesis eden Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığına yöneltilir.

ÖSYM tarafından yapılan merkezî sınavlara ve sınav sonuçlarına ilişkin davalarda genel dava açma süresi uygulanmaz. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 20/B f. 1-a gereğince dava açma süresi 10 gündür. Bu davalarda 2577 sayılı Kanun m. 11 hükümleri tatbik edilmez; dolayısıyla ÖSYM'ye yapılan soru itirazı veya sonuç inceleme başvurusu 10 günlük dava açma süresini durdurmaz. Dava açma süresinin başlangıcı, dava konusu yapılacak işlemin niteliği ile ilan veya öğrenme tarihine göre somut olayın koşulları çerçevesinde tespit edilir.

2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU m. 20/BKaynağı aç

Madde 20/B – (Ek: 10/9/2014-6552/96 md.)
1. Millî Eğitim Bakanlığı ile Ölçme, Seçme
ve Yerleştirme Merkezi tarafından yapılan merkezî ve ortak sınavlar, bu sınavlara
ilişkin iş ve işlemler ile sınav sonuçları hakkında açılan davalara ilişkin yargılama
usulünde:
a) Dava açma süresi on gündür.
b) Bu Kanunun 11 inci maddesi hükümleri
uygulanmaz.
c) Yedi gün içinde ilk inceleme yapılır
ve dava dilekçesi ile ekleri tebliğe çıkarılır.
ç) Savunma süresi dava dilekçesinin tebliğinden
itibaren üç gün olup, bu süre bir defaya mahsus olmak üzere en fazla üç gün uzatılabilir.
Savunmanın verilmesi veya savunma verme süresinin geçmesiyle dosya tekemmül etmiş
sayılır.
d) Yürütmenin durdurulması talebine ilişkin
olarak verilecek kararlara itiraz edilemez.
e) Bu davalar dosyanın
tekemmülünden itibaren en geç on beş gün içinde karara bağlanır. Ara kararı verilmesi,
keşif, bilirkişi incelemesi ya da duruşma yapılması gibi işlemler ivedilikle sonuçlandırılır.
f) Verilen nihai kararlara karşı tebliğ
tarihinden itibaren beş gün içinde temyiz yoluna başvurulabilir.
g) Temyiz dilekçeleri üç gün içinde incelenir
ve tebliğe çıkarılır. Bu Kanunun 48 inci maddesinin bu maddeye aykırı olmayan hükümleri
kıyasen uygulanır.
ğ) Temyiz dilekçelerine cevap verme süresi
beş gündür.
h) Danıştay evrak
üzerinde yaptığı inceleme sonunda, maddi vakalar hakkında edinilen bilgiyi yeterli
görürse veya temyiz sadece hukuki noktalara ilişkin ise yahut temyiz olunan karardaki
maddi yanlışlıkların düzeltilmesi mümkün ise işin esası hakkında karar verir. Aksi
hâlde gerekli inceleme ve tahkikatı kendisi yaparak esas hakkında yeniden karar
verir. Ancak, ilk inceleme üzerine verilen kararlara karşı yapılan temyizi haklı
bulduğu hâllerde kararı bozmakla birlikte dosyayı geri gönderir. Temyiz üzerine
verilen kararlar kesindir.
ı) Temyiz istemi
en geç on beş gün içinde karara bağlanır. Karar en geç yedi gün içinde tebliğe çıkarılır.
2. Millî Eğitim Bakanlığı ile Ölçme, Seçme
ve Yerleştirme Merkezi tarafından yapılan merkezî ve ortak sınavlar, bu sınavlara
ilişkin iş ve işlemler ile sınav sonuçları hakkında açılan davalarda verilen yürütmenin
durdurulması ve iptal kararları, söz konusu sınava katılan kişilerin lehine sonuç
doğuracak şekilde uygulanır.
Askerî hizmete ilişkin idari işlem
ve eylemlerden doğan uyuşmazlıklara dair hükümler:

Yargılama Usulü, İtiraz ve Kanun Yolları

2577 sayılı Kanun m. 20/B uyarınca merkezî sınavlara ilişkin davalarda 7 gün içinde ilk inceleme yapılarak dava dilekçesi tebliğe çıkarılır. Savunma süresi dava dilekçesinin tebliğinden itibaren 3 gün olup bu süre bir defaya mahsus olmak üzere en fazla 3 gün uzatılabilir. Savunmanın verilmesi veya süresinin geçmesiyle tekemmül eden dosya en geç 15 gün içinde karara bağlanır. Yargılama sırasında yürütmenin durdurulması talebi hakkında verilen kararlara itiraz kanun yolu kapalıdır. İlk derece mahkemesince verilen nihai kararlara karşı tebliğden itibaren 5 gün içinde Danıştay nezdinde temyiz yoluna başvurulabilir; temyiz dilekçesine cevap verme süresi de 5 gündür ve temyiz incelemesi sonucu verilen karar kesindir.

Soru İptalinin Puanlamaya ve Sonuçlara Etkisi

6114 sayılı Kanun m. 7/2 uyarınca, sınavlardan sonra ÖSYM Başkanlığı veya yargı mercileri tarafından iptaline karar verilen sorular değerlendirme dışı bırakılır ve geçerli soruların puan değeri yeniden saptanmak suretiyle puanlama yapılır. 2577 sayılı Kanun m. 20/B f. 2 gereğince, ÖSYM tarafından yapılan merkezî ve ortak sınavlar ile sınav sonuçları hakkında açılan davalarda verilen yürütmenin durdurulması ve iptal kararları, sınava katılan kişilerin lehine sonuç doğuracak şekilde uygulanır.

2577 sayılı Kanun m. 20/B f. 2 uyarınca merkezî sınav işlemlerine karşı verilen yürütmenin durdurulması ve iptal kararlarının sınava katılanların lehine uygulanması esastır; ancak bu kural her aday bakımından kendiliğinden başarı sonucu doğurmaz ve geçerli sorular üzerinden yapılacak yeniden puanlama sonucuna göre değerlendirilir.

HMGS soru itirazı ÖSYM'ye kaç gün içinde ve nasıl yapılmalıdır?

HMGS sınav sorularının bilimsel açıdan incelenmesine yönelik itirazlar sınav tarihinden itibaren 3 iş günü içinde fiziki dilekçe aslı ÖSYM'ye ulaştırılarak yapılmalıdır; her itiraz dilekçesinde yalnızca bir soru yer alabilir ve faksla yapılan başvurular işleme alınmaz.

HMGS iptal davası açma süresi kaç gündür ve itiraz bu süreyi etkiler mi?

2577 sayılı Kanun m. 20/B uyarınca dava açma süresi 10 gündür. Bu davalarda İYUK m. 11 uygulanmadığı için ÖSYM'ye yapılan idari itiraz veya sonuç inceleme başvurusu 10 günlük dava açma süresini durdurmaz.

Kimler Hukuk Mesleklerine Giriş Sınavı şartından muaftır?

2547 sayılı Kanun Geçici m. 80 uyarınca HMGS şartı ilgili kurumlara bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra kayıt yaptıranlar hakkında uygulanır; ayrıca 24 Ekim 2019 tarihinden sonra kayıt yaptıranlardan 31 Mart 2024 tarihinden önce mezun olanlar bakımından da başarılı olma şartı aranmaz.

İptal edilen HMGS soruları nasıl değerlendirilir?

6114 sayılı Kanun m. 7/2 uyarınca Başkanlık veya yargı mercilerince iptal edilen sorular değerlendirme dışı bırakılarak geçerli soruların puan değeri yeniden belirlenir; 2577 sayılı Kanun m. 20/B f. 2 gereğince bu davalarda verilen yürütmenin durdurulması ve iptal kararları sınava katılanların lehine sonuç doğuracak şekilde uygulanır.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

Avukat Erdal Ersoy İletişim ve randevu

Medeni usul hukuku