Kira Tespit Davasında Harç Yatırma ve Tamamlama Usulü

by Avukat Erdal Ersoy
Kira Tespit Davasında Harç Yatırma ve Tamamlama Usulü

Kira Tespit Davasının Niteliği ve Kapsamı

Kira tespit davaları, kiracı ile kiraya veren arasında kira bedelinin belirlenmesi veya kira artışının sağlanması amacıyla yürütülen yargısal süreçlerdir. Uyuşmazlığa konu kira artışı, tarafların vardığı mutabakat ya da yasal düzenlemeler çerçevesinde belirlenir.

Dava Harcının Peşin Ödenmesi ve Kanuni Ödeme Süresi

492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 28. maddesi doğrultusunda, dava açılırken alınması gereken karar ve ilam harcının dörtte biri peşin olarak tahsil edilir; geriye kalan harç miktarının ise hükmün verilmesini izleyen iki ay içerisinde ödenmesi öngörülmüştür.

Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, E. 2015/4779, K. 2015/6078Kaynağı aç
6. Hukuk Dairesi         2015/4779 E.  ,  2015/6078 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ : . Sulh Hukuk Mahkemesi Mahalli mahkemesinden verilmiş bulunan yukarıda tarih ve numarası yazılı kiracılığın tespiti davasına dair karar, davalı tarafından süresi içinde temyiz edilmiş olmakla, dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği görüşülüp düşünüldü. Dava, kiracılık sıfatının tespiti istemine ilişkindir. Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm davalı tarafından temyiz edilmiştir. Kiracılığın tespiti davalarında bir yıllık kira bedeli üzerinden harç alınması gerektiği, Harçlar Kanunu 28. maddesinde ise alınması gereken harcın dörtte birinin peşin alınacağı ve kalanın ise kararın verilmesinden itibaren iki ay içerisinde ödeneceği, 32.maddesinde de yargı işlemlerinden alınacak harçlar ödenmedikçe müteakip işlemlerin yapılamayacağı ve 30. maddesinde ise muhakeme sırasında tespit olunan değerin dava dilekçesinde belirtilen değerden fazla olduğunun anlaşılması halinde yalnız o celse için muhakemeye devam olunacağı, takip eden celseye kadar noksan değer üzerinden peşin karar ve ilam harcı tamamlanmadıkça davaya devam olunamayacağı hüküm altına alınmıştır. Olayımıza gelince; Davacılar dava dilekçesinde davalı belediyeden kiraladıkları taşınmazlardan tahliyelerinin istendiğinden bahisle kiracılığın tespitini istemişlerdir. Dava nispi harca tabi olmasına rağmen dava değeri gösterilmeden maktu harç yatırılarak davanın açıldığı anlaşılmıştır. Bu durumda mahkemece bu husus üzerinde durulup dava tarihi itibarı ile davacıların ödedikleri yıllık kira bedeli tespit edilerek, bu değer üzerinden yukarıdaki esaslara göre harcın tamamlattırılarak, ondan sonra yargılamaya devam olunması gerekirken yazılı şekilde harç tamamlattırılmadan yargılamaya devam edilmesi doğru olmadığı gibi, hükümde nisbi harca hükmedilmesi gerekirken Harçlar Kanunu 17. maddesine aykırı olarak maktu harca hükmedilmiş olması da doğru değildir. Kabule göre de; Davacıların, davalı belediyenin ayrı ayrı kiracıları olması nedeniyle davacılar arasında zorunlu ve ihtiyari dava arkadaşlığı bulunmadığından dosyaların tefrik edilerek ayrı ayrı görülmesi gerektiği hususunun düşünülmemesi doğru olmadığı gibi kiracı Remzi Yıldırım'ın mirasçılık belgesinin ilgililerden temin edilerek davanın tüm mirasçılar tarafından açılıp açılmadığı belirlenmeden karar verilmesi de doğru görülmemiştir. Hüküm bu nedenlerle bozulmalıdır. SONUÇ:Yukarıda açıklanan nedenlerle temyiz itirazlarının kabulü ile 6100 sayılı HMK.ya 6217 Sayılı Kanunla eklenen geçici 3.madde hükmü gözetilerek HUMK.nın 428.maddesi uyarınca hükmün BOZULMASINA, bozma nedenine göre sair temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına, istek halinde peşin alınan temyiz harcının temyiz edene iadesine, 17/06/2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.

Eksik Harcın İkmali ve Verilen Kesin Süre

Dava açılışı esnasında harcın noksan yatırıldığının anlaşılması durumunda mahkeme, söz konusu eksikliğin giderilmesi için davacıya kesin süre tanır.

Yargılama Sırasında Değer Artışı ve Usuli İşlemler

492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 30. maddesi uyarınca yargılama icra edilirken saptanan dava değerinin dilekçede beyan edilenden yüksek olduğu tespit edilirse mahkeme sadece o oturuma devam eder. Müteakip duruşmaya değin eksik değer üzerinden tahakkuk eden peşin karar ve ilam harcı tamamlanmadığı müddetçe davanın esasına yönelik yargılamaya devam edilmez.

492 sayılı HARÇLAR KANUNU m. 30Kaynağı aç
Madde 30 – Muhakeme sırasında tesbit olunan değerin, dava dilekçesinde bildirilen değerden fazla olduğu anlaşılırsa, yalnız o celse için muhakemeye devam olunur, takip eden celseye kadar noksan değer üzerinden peşin karar ve ilam harcı tamamlanmadıkça davaya devam olunmaz. Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 409 uncu maddesinde gösterilen süre içinde dosyanın muameleye konulması, noksan olan harcın ödenmesine bağlıdır. Peşin alınan karar ve ilam harclarının geri verilmesi:

Harç Ödenmemesinin Sonuçları ve Dosyanın Yenilenmesi

Harçlar Kanunu'nun 30. maddesi gereğince Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 409 uncu maddesinde öngörülen kanuni süre içinde işlemden kaldırılan dosyanın yeniden işleme konulabilmesi, ödenmemiş noksan harcın yatırılmasına bağlıdır. Ayrıca Harçlar Kanunu'nun 32. maddesi gereğince yargı işlemlerine ait harçlar karşılanmadıkça sonraki yargılama muamelelerinin yürütülmesi hukuken mümkün değildir.

Kira tespit davası hangi hâllerde açılır?

Kiracı ve kiraya veren arasında kira bedelinin tayin edilmesi veya kira artışının karara bağlanması gereken durumlarda açılır.

Kira artışı hangi esaslara göre tayin edilir?

Kira artış ölçüsü, tarafların aralarındaki anlaşma veya konuya ilişkin yasal düzenlemeler gözetilerek tayin edilir.

Karar ve ilam harcının ödeme takvimi nasıldır?

492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 28. maddesi uyarınca alınması gereken harcın dörtte biri peşin alınır, kalan kısım ise kararın verilmesinden itibaren iki ay içinde ödenir.

Dava harcı eksik ödendiğinde mahkeme nasıl hareket eder?

Mahkeme eksik kalan harcın tamamlanması için kesin süre verir ve gereken harç ödenmedikçe müteakip yargılama işlemlerine geçilmez.

Dava değerinin dilekçeden yüksek olduğu anlaşılırsa ne yapılır?

Mahkeme yalnızca bulunulan oturumu yürütür; takip eden oturuma kadar noksan değerin peşin karar ve ilam harcı yatırılmadıkça yargılamaya devam olunmaz.

Eksik harç nedeniyle bekleyen dosya nasıl işleme alınır?

İlgili yasal süre içinde dosyanın yeniden işleme konulabilmesi, ödenmesi gereken noksan harcın yatırılması koşuluna bağlıdır.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

Avukat Erdal Ersoyİletişim ve randevu