HIV pozitif olduğunu bilen bir kimsenin bu durumu partnerinden saklayarak herhangi bir önlem almaksızın cinsel birliktelik yaşaması ve karşı tarafa virüs bulaştırması halinde, hastalığın derhal ölüme sebebiyet vermemesi gözetilerek fiilin Türk Ceza Kanunu'nun 86. maddesindeki kasten yaralama suçu kapsamında değerlendirilebileceği ileri sürülmektedir.
Kasten Yaralama Hükümleri ve Teşebbüs
Taşıyıcı olduğunu bilen kişinin önlem almaksızın ve partnerini bilgilendirmeksizin girdiği ilişki neticesinde karşı tarafın enfekte olması durumunda, ölüm neticesinin hemen doğmadığı gerekçesiyle kasten yaralama suçunun oluşacağı yönünde hukuki kanaat bulunmaktadır.
Hastalığını bilen kişinin durumunu gizleyerek korumasız ilişkiye girmesi ancak yapılan testte mağdurun negatif çıkması ve enfeksiyon kapmaması durumunda ise eylemin teşebbüs aşamasında kalacağı değerlendirilmektedir.
Bilgisizlik ve Taksirle Yaralama Sorumluluğu
Kişinin enfekte olduğunu bilmediği ve hayatın olağan akışında bu durumu bilmemesinin objektif olarak mümkün bulunduğu hallerde cezai sorumluluğu doğmaz.
Taşıyıcı olduğunu bilmeyen ancak hayatın olağan akışında bilmesi gerektiği halde bu konuda ihmali bulunan veya korunma tedbiri almasına rağmen bilgi verme yükümlülüğünü ihlal eden kimselerin virüs bulaştırması durumunda taksirle yaralama hükümleri gündeme gelebilir. Eylem ile bulaşma arasındaki nedensellik bağının somut delillerle ispatlanması halinde Türk Ceza Kanunu'nun 89. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca taksirle nitelikli yaralama suçundan sorumluluk doğabilir.
Kasten Öldürme İhtimali ve İsnadiyet Tartışması
Korumasız cinsel ilişki yoluyla virüs bulaştıran failde ölüm neticesine yönelik kastın tespiti halinde kasten öldürme veya öldürmeye teşebbüs hükümleri devreye girebilir. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 81. maddesinin birinci fıkrası uyarınca bir insanı kasten öldüren kişi müebbet hapis cezası ile cezalandırılır.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 81Kaynağı aç
Ölümün bulaşmadan yıllar sonra meydana gelmesi durumunda neticenin faile isnat edilip edilemeyeceği konusunda farklı hukuki yaklaşımlar bulunmaktadır. Bir kısım değerlendirmede zaman aralığı sebebiyle ölüm neticesinin kasten insan öldürme suçu kapsamında faile yüklenemeyeceği savunulurken, ağırlıklı görüşe göre ölümün uzun süre sonra gerçekleşmesi fiil ile netice arasındaki isnat olanağını kendiliğinden ortadan kaldırmaz.
Sağlık Bilgilerinin Gizliliği ve Özel Hayatın İhlali
HIV ile yaşayan bireylerin sağlık bilgileri, Hasta Hakları Yönetmeliği ve Türk Ceza Kanunu'nun 134. maddesi kapsamında koruma altındadır. İlgilinin rızası bulunmaksızın bu bilgilerin üçüncü kişilerle paylaşılması hukuka aykırıdır.
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 134. maddesinin ilk fıkrası kapsamında, özel hayatın gizliliğinin ihlal edilmesi halinde bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası öngörülmekte; söz konusu ihlalin ses veya görüntülerin kaydıyla gerçekleştirilmesi cezanın bir kat artırılmasını gerektirmektedir. Maddenin ikinci fıkrası uyarınca, bu mahiyetteki kayıtların hukuka aykırı yollarla ifşası ise iki yıldan beş yıla kadar hapis cezasını gündeme getirmektedir.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 134Kaynağı aç
Ceza Sorumluluğunda On İki Yaş Sınırı
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 31. maddesinin birinci fıkrası gereğince, fiili işlediği sırada on iki yaşını doldurmamış olan çocukların ceza sorumluluğu bulunmamaktadır. Bu bireyler hakkında ceza kovuşturması yürütülemez; ancak kanun uyarınca çocuklara özgü güvenlik tedbirlerine karar verilebilir.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 31Kaynağı aç
Virüs partnerden gizlenip ilişkiye girilir ancak bulaşma olmazsa ceza verilir mi?
HIV pozitif olduğunu bilen bir kimsenin durumunu sakladığı olayda mağdurun test sonucunun negatif çıkması ve virüsü kapmaması halinde, eylem teşebbüs kapsamında değerlendirilebilmektedir.
Hastalık bilinmeden virüs bulaştırılırsa cezai yaptırım uygulanır mı?
Kişinin enfekte olduğunu bilmediği ve bilmemesinin objektif olarak mümkün bulunduğu hallerde cezai sorumluluğu doğmaz; ancak hayatın olağan akışında bilmesi gerektiği halde ihmali bulunan kişi hakkında nedensellik bağının varlığı koşuluyla taksirle yaralama hükümleri uygulanabilir.
Bir kişinin HIV pozitif olduğu rızası dışında açıklanabilir mi?
HIV ile yaşayan bireylerin sağlık bilgileri rızaları olmadan üçüncü kişilerle paylaşılamaz; Türk Ceza Kanunu'nun 134. maddesi kapsamında özel hayatın gizliliğini ihlal eden kişi bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy