Hekimlerin Sosyal Medya Kullanımı ve Bilgilendirme Sınırları
1219 sayılı Tababet ve Şuabatı San'atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun'un 24. maddesi uyarınca tabipler yalnızca hasta kabul ettikleri mahalli, muayene saatlerini ve ihtisaslarını bildiren ilanlar tertip edebilirler; bunun dışındaki vasıtalarla ilan veya reklam yapmaları kanunen yasaktır. Hekimler diplomaları, uzmanlıkları ve kabul ettikleri hastalar hakkında kamuyu bilgilendirebilmekle birlikte, hastayı kendine çekmeye yönelik ticari nitelikte eylemlerde bulunamazlar ve mesleki icra sırasında gizli ya da açık reklam yapamazlar. Tıbbi Deontoloji Tüzüğü'nün 8. maddesinde ise tabip ve diş tabibinin yapacağı ilanlarda yalnızca adını, soyadını, uzmanlık dalını, akademik unvanını, muayenehane adresini, telefon numarasını, muayene saatlerini ve hasta kabul ettiği günleri yazabileceği düzenlenmiştir.
1219 sayılı TABABET VE ŞUABATI SAN´ATLARININ TARZI İCRASINA DAİR KANUN m. 24Kaynağı aç
Tıbbi Deontoloji Tüzüğü'nün 9. maddesi gereğince hekimlerin her ne suretle olursa olsun kendi reklamlarını yapmaları, bu amaçla aracı kullanmaları veya insani hisleri istismar edecek nitelikte yayınlara yönelmeleri yasaklanmıştır. 29 Temmuz 2023 tarihinde yürürlüğe giren Sağlık Hizmetlerinde Tanıtım ve Bilgilendirme Faaliyetlerine İlişkin Yönetmelik uyarınca da sağlık hizmetlerinde talep yaratmaya yönelik hiçbir faaliyet bilgilendirme kapsamında kabul edilemez.
Hasta Yorumları, Tanıtım Kuralları ve Yetkisiz Uygulamalar
Sağlık Hizmetlerinde Tanıtım ve Bilgilendirme Faaliyetlerine İlişkin Yönetmelik hükümleri doğrultusunda hekimlerin ve kliniklerin kendilerine ait mecralarda hasta geri bildirimlerini, teşekkür yazılarını ve memnuniyet yorumlarını yayımlaması yasaktır. Hastaların bağımsız platformlarda hekime yönlendirme olmaksızın kendi iradeleriyle değerlendirme yapması bu yasağın dışında tutulmakla birlikte, hekimlerin söz konusu paylaşımları kendi internet sitelerine aktarması mümkün değildir. Ayrıca sağlık alanında reklam faaliyeti bütünüyle yasaklandığından, paylaşımların altına reklam veya iş birliği etiketi eklenmesi fiili hukuka uygun hale getirmez ve idari yaptırıma konu teşkil edebilir.
1219 sayılı Kanun uyarınca insan vücuduna invaziv veya tıbbi cihazlarla müdahalede bulunma yetkisi münhasıran hekimlere tanınmıştır. Hekim olmayan kişilerin tıbbi tedavi algısı doğuracak tanıtımlar yapması idari para cezalarının yanı sıra diploması olmadığı halde hasta tedavi etmek isnadıyla cezai kovuşturmalara dayanak oluşturabilir. Ayrıca 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un 77. maddesinin 20. fıkrası gereğince bu Kanun kapsamında idari yaptırım tatbik edilmesi, ilgililer hakkında diğer kanunlar uyarınca yürütülecek adli ve idari işlemleri engellemez.
6502 sayılı TÜKETİCİNİN KORUNMASI HAKKINDA KANUN m. 77Kaynağı aç
Sosyal medya paylaşımlarında kişisel verilerin korunması kanuni bir zorunluluktur. 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'nun 6. maddesi uyarınca kişilerin sağlık verileri ile biyometrik ve genetik bilgileri özel nitelikli kişisel veri kabul edilir. Özel nitelikli kişisel verilerin işlenmesi kural olarak yasak olup, bu verilerin işlenebilmesi ilgili kişinin açık rızasının varlığına veya kanunlarda açıkça öngörülen istisnalara tabidir; ayrıca Kişisel Verileri Koruma Kurulu tarafından belirlenen yeterli önlemlerin alınması şarttır. Bu doğrultuda hastanın yüzü, ameliyat izi, diş yapısı, röntgen filmi veya tahlil sonuçlarının sosyal medyada paylaşılabilmesi için açık rızanın bulunması gerekir.
6698 sayılı KİŞİSEL VERİLERİN KORUNMASI KANUNU m. 6Kaynağı aç
Reklam Kurulu Yaptırımları ve İdari Tedbirler
6502 sayılı Kanun'un 77. maddesi uyarınca ticari reklam yükümlülüklerine aykırı hareket edenler hakkında Reklam Kurulu tarafından durdurma, aynı yöntemle düzeltme, idari para cezası ve gerekli görülen hâllerde üç aya kadar tedbiren durdurma cezaları birlikte veya ayrı ayrı verilebilir. Reklam Kurulu idari para cezasını uygularken aykırılığın haksızlık içeriğini, elde edilen menfaati veya sebep olunan zararın büyüklüğünü, failin kusurunu ve ekonomik durumunu dikkate alır. İnternet ve uydu üzerinden yayın yapan televizyon kanalları aracılığıyla gerçekleştirilen aykırılıklarda, mecra niteliği gözetilerek diğer yayın organlarından bağımsız ceza baremleri öngörülmüştür.
6502 sayılı Kanun'un 77. maddesi gereğince, internet ortamındaki reklam aykırılıklarında içeriğin çıkarılması amacıyla elektronik iletişim araçlarıyla ilgilisine bildirimde bulunulmasına karar verilebilir. Bu bildirime rağmen yirmi dört saat içinde içerik kaldırılmazsa veya muhataba ulaşılamazsa erişimin engellenmesine karar verilebilir. Erişimin engellenmesi kararı kural olarak aykırılığın gerçekleştiği içerikle sınırlı tutulmakla birlikte, teknik imkansızlık veya ihlalin bu yolla önlenemediği durumlarda internet sitesinin tümüne yönelik de uygulanabilir.
İdari Yaptırımlara Karşı İptal Davası ve Yürütmenin Durdurulması
Reklam Kurulu tarafından tesis edilen idari yaptırımlara karşı süresi içinde idare mahkemesinde iptal davası açılması gerekir. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesinde özel kanununda ayrı bir süre öngörülmeyen hallerde idare mahkemelerinde dava açma süresi altmış gün olarak düzenlenmişken, Reklam Kurulu kararlarına karşı otuz günlük süre ölçütü de ileri sürülmektedir. Dava açılırken 2577 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yürütmenin durdurulması talep edilebilir; bu kararın verilebilmesi idari işlemin uygulanması halinde giderilmesi güç veya imkansız zararların doğması ile işlemin açık bir biçimde hukuka aykırı olması şartlarının birlikte bulunmasına bağlıdır.
2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU m. 7Kaynağı aç
5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 17. maddesi gereğince kanunlarında ödeme süresi düzenlenmemiş idari para cezaları tebliğden itibaren bir ay içinde ödenir ve bu ödeme süresi içinde ödeme yapılması halinde cezadan yüzde yirmi beş oranında peşin ödeme indirimi uygulanır. Cezanın bu indirimden yararlanılarak ödenmesi kişinin karara karşı kanun yoluna başvurma hakkını engellemez; ayrıca ekonomik durumun elverişli olmaması halinde cezanın dört eşit taksitte ödenmesi mümkündür. İdare mahkemesindeki iptal davalarında duruşma isteminde bulunulması halinde mahkemece duruşma yapılması değerlendirilir.
5326 sayılı KABAHATLER KANUNU m. 17Kaynağı aç
Reklam Kurulu idari para cezası indirimli ödenirse dava açılabilir mi?
Evet, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 17. maddesi uyarınca idari para cezasının ödeme süresi içinde yüzde yirmi beş peşin ödeme indirimiyle karşılanması karara karşı kanun yoluna başvurma hakkını engellemez.
Hekimlerin hasta yorumlarını ve memnuniyet yazılarını paylaşması serbest midir?
Hayır, Sağlık Hizmetlerinde Tanıtım ve Bilgilendirme Faaliyetlerine İlişkin Yönetmelik hükümleri gereğince hekim ve kliniklerin kendi mecralarında hasta geri bildirimlerini, teşekkür ifadelerini ve memnuniyet yorumlarını paylaşması yasaktır.
Sosyal medya paylaşımına reklam etiketi koymak cezayı engeller mi?
Hayır, sağlık alanında reklam ve talep yaratmaya yönelik faaliyetler bütünüyle yasaklandığından paylaşıma reklam veya iş birliği etiketi konulması işlemi hukuka uygun hale getirmez.
İnternetteki reklam aykırılıklarında doğrudan erişim engeli kararı verilebilir mi?
6502 sayılı Kanun'un 77. maddesi uyarınca içerik çıkarılması için kural olarak yirmi dört saatlik bildirim yapılır; ancak muhataba bildirimde bulunulamaması haliyle sınırlı olmak üzere doğrudan erişimin engellenmesine karar verilebilir.
İptal davasında duruşma yapılması talep edilebilir mi?
Evet, idare mahkemelerinde görülen iptal davalarında taraflar dava veya cevap dilekçelerinde duruşma yapılması talebinde bulunabilirler.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

