Tıbbi uygulama hatası veya malpraktis, hekimin mesleki özen yükümlülüğüne, yerleşik kurallara ve tıp biliminin güncel standartlarına aykırı davranarak hastanın zarara uğramasına yol açması durumudur.
Komplikasyon Ayrımı ve Rıza Formlarının Hukuki Kapsamı
Tıbbi müdahale sırasında her türlü önlem alınmasına rağmen oluşabilecek öngörülebilir ancak engellenemez nitelikteki riskler komplikasyon kabul edilir. Hekim, hastayı aydınlatılmış onam ile bu riskler konusunda bilgilendirmişse komplikasyonlardan kural olarak sorumlu tutulamaz.
Ameliyat veya tedavi öncesinde hastaya imzalatılan rıza formu hekime hata yapma hakkı vermez. Bu formlar beklenen riskler ve komplikasyonlar hakkında bilgilendirme yapıldığını gösterir. Hekimin ihmali veya tıp bilimi standartları dışındaki uygulamaları rıza kapsamında değerlendirilmez.
Görevli Mahkeme ve Zorunlu Arabuluculuk Süreci
Devlet hastaneleri ile kamu üniversitesi hastanelerinde sunulan sağlık hizmetindeki kusurlar nedeniyle açılacak tazminat davalarında idari yargı yetkilidir ve bu uyuşmazlıklarda İdare Mahkemelerinde tam yargı davası açılması gerekir.
Özel hastaneler ve muayenehanelerde gerçekleştirilen tıbbi müdahalelerden doğan uyuşmazlıklarda tüketici hukuku uyarınca Tüketici Mahkemeleri görevlidir. Özel hastanelere ve hekimlere karşı açılacak tazminat davalarında dava açılmadan önce arabuluculuğa başvurulması yasal zorunluluktur.
Kamu Sağlık Çalışanlarında Soruşturma İzni ve Ceza Sorumluluğu
7406 Sayılı Kanun gereğince kamu kurum ve kuruluşları ile devlet üniversitelerinde görev yapan sağlık çalışanları hakkında tıbbi işlem ve uygulamalar sebebiyle yürütülecek soruşturmalar Sağlık Bakanlığı bünyesindeki Mesleki Sorumluluk Kurulunun iznine bağlanmıştır.
Hekimin hatalı müdahalesi sonucunda taksirle yaralama veya taksirle ölüme sebebiyet verme fiillerinin işlendiği iddiasıyla savcılığa suç duyurusunda bulunulabilir.
Tazminat Türleri, Deliller ve Takdir Kriterleri
Kusurlu tıbbi uygulama neticesinde hasta veya yakınları maddi tazminat kapsamında ek tedavi giderlerini, ilaç masraflarını, geçici veya sürekli maluliyet halindeki iş gücü kaybını ve bakıcı giderlerini talep edebilir. Zararın yarattığı acı, elem ve psikolojik çöküntünün giderilmesi amacıyla manevi tazminat istenebilir. Hatalı müdahale ölümle sonuçlandığında ise ölenin desteğinden yoksun kalan yakınları destekten yoksun kalma tazminatı talep edebilir.
Hakim, manevi tazminat tutarını tarafların sosyal ve ekonomik durumuna, kusur oranına ve yaşanan acının ağırlığına göre hakkaniyet çerçevesinde takdir eder.
Tıbbi uygulama hatasına dayalı tazminat davalarında epikriz raporları, ameliyat notları, tahlil sonuçları ve onam formları uyuşmazlığın çözümünde temel deliller niteliğindedir.
Bilirkişi İncelemesi ve Rapora İtiraz
Mahkemeler, hekimin eyleminin tıbbi standartlara uygun olup olmadığını saptamak amacıyla dava dosyasını Adli Tıp Kurumu veya üniversitelerin ana bilim dallarından seçilen bilirkişi heyetlerine göndererek inceleme yaptırır.
Bilirkişi raporundaki tıbbi çelişkiler veya eksiklikler gerekçe gösterilerek 2 haftalık yasal süre içinde rapora itiraz edilebilir ve yeni bir heyetten rapor düzenlenmesi talep edilebilir.
Ameliyat öncesi imzalanan rıza formu hekimin hatasını ortadan kaldırır mı?
Rıza formu hekime hata yapma hakkı vermez; sadece beklenen riskler ve komplikasyonlar hakkında bilgilendirme yapıldığını gösterir. Hekimin ihmali veya standart dışı müdahalesi rıza kapsamında sayılmaz.
Devlet hastanesindeki tedavi kusurunda hangi mahkemede dava açılır?
Kamu hastanelerinde ve devlet üniversitesi hastanelerinde sunulan sağlık hizmetindeki kusurlar idari yargının görev alanına girer ve İdare Mahkemelerinde tam yargı davası açılması gerekir.
Hekim hatası nedeniyle hangi tazminatlar istenebilir?
Ek tedavi giderleri, ilaç masrafları, iş gücü kaybı ve bakıcı masraflarını içeren maddi tazminat ile yaşanan acı ve psikolojik çöküntü nedeniyle manevi tazminat istenebilir; hatalı müdahalenin vefatla sonuçlanması durumunda destekten yoksun kalma tazminatı talep edilebilir.
Bilirkişi raporuna kaç gün içinde itiraz edilmelidir?
Bilirkişi raporunda bulunan tıbbi çelişkiler ve eksiklikler gerekçe gösterilerek 2 haftalık yasal süre içinde rapora itiraz edilebilir ve yeni bir heyetten inceleme istenebilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy