Genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri yönünden Devlet tüzel kişiliği Hazine olarak adlandırılmakta olup, Hazine taşınmazı ifadesi Hazinenin özel mülkiyetindeki yerler ile Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki alanları ifade eder. Hazinenin özel mülkiyetindeki taşınmazlar, tapuda Hazine adına tescil edilmiş mallardır. İdarenin izni bulunmaksızın bu taşınmazların işgal edilmesi veya üzerinde tasarrufta bulunulması durumunda idarece fuzuli şagilden ecrimisil talep edilir. Ecrimisil; idarenin bir zarara uğrayıp uğramadığına ya da işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın istenen bir tazminat niteliğindedir.
Ecrimisilin Tespiti, Takdiri ve İhbarname Tebliği
Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz mallar, özel bütçeli idarelerin mülkiyetindeki taşınmazlar ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmazların işgali halinde ecrimisil istenir. 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu m. 75 hükmü gereğince, taşınmaz ve değerleme konusunda uzman üç kişilik komisyon tarafından, tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir gerçekleştirilir. Bu süreçte idarenin zarara uğramış olması aranmadığı gibi fuzuli şagilin kusuru da şart koşulmaz.
2886 sayılı DEVLET İHALE KANUNU m. 75Kaynağı aç
Ecrimisile esas teşkil edecek tahmin edilen bedel idarelerce tespit edilir veya ettirilir. 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu m. 9 çerçevesinde, işin özelliğine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden bedel veya fiyat araştırması yapılabilir; bu unsurlar hesap tutanağında gösterilir. Bedel takdir edilirken fuzuli şagilin taşınmazı kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu, işgalden elde edilen gelir, aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlara ait kira bedelleri veya ecrimisiller ile taşınmazın değerini etkileyebilecek diğer unsurlar dikkate alınır. Bakanlık, işgalin niteliği ve taşınmazın konumu gibi unsurları gözeterek asgari ecrimisil tutarlarını belirleme yetkisine sahiptir.
Hazine taşınmazının işgal edildiğinin belirlenmesi durumunda, tespit tarihinden itibaren on beş gün içinde Taşınmaz Tespit Tutanağına dayanılarak geriye doğru en çok beş yıllık süre için bedel tespit komisyonunca takdir yapılır. Takdir edilen bedel üzerinden on beş gün içinde ecrimisil ihbarnamesi hazırlanarak Tebligat Kanunu kuralları dairesinde fuzuli şagile tebliğ edilir. Düzenlenen işlemde maddi, şahsi, işgal alanı veya yüzölçümü yönünden bir hata bulunması halinde idare bu hatayı her aşamada resen düzelterek yeniden ecrimisil ihbarnamesi tebliğ eder.
Ecrimisil İhbarnamesine İtiraz ve İndirim Şartları
Ecrimisil ihbarnamesine karşı, tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde ilgili idareye yazılı dilekçe verilerek düzeltme talebinde bulunulabilir. Bu otuz günlük süre içinde düzeltme talebinde bulunulmayarak itiraz edilmemesi, yapılmış olan itirazdan kayıtsız ve şartsız vazgeçilmesi veya dava açılmışsa davadan aynı süre içinde kayıtsız ve şartsız feragat edilmesi hallerinde yüzde yirmi indirim uygulanır. 2886 sayılı Kanun m. 75 uyarınca, itiraz edilmemesi dolayısıyla sağlanan yüzde yirmi indirime ek olarak, bedelin peşin ödenmesi durumunda ayrıca yüzde on beş indirim uygulanır.
İdarece resen düzeltilmesi gereken maddi, alan veya kişi hatalarına yönelik bir itiraz veya dava bulunması durumunda, söz konusu hata idarece düzeltilir ve davadan kayıtsız ve şartsız feragat edilirse yüzde yirmi indirim imkanı korunur. İdareye iletilen düzeltme talepleri, başvuru tarihinden itibaren en geç otuz gün içinde komisyonca karara bağlanır ve varılan netice karar tarihinden itibaren en geç on beş gün içinde düzenlenecek Ecrimisil Düzeltme İhbarnamesi ile muhatabına tebliğ edilir.
Amme Alacağı Olarak Ödeme Emrinin Tebliği ve İtiraz Usulü
Ecrimisil bedelinin fuzuli şagil tarafından rızaen ödenmemesi halinde alacak, 2886 sayılı Kanun m. 75/2 uyarınca 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre tahsil olunur.
6183 sayılı Kanun m. 58 gereğince, kendisine ödeme emri tebliğ edilen kişi tebliğ tarihinden itibaren on beş gün içinde itirazda bulunabilir. Ödeme emrine karşı itiraz sebepleri kanunda sınırlı olarak düzenlenmiş olup borçlu; böyle bir borcu olmadığı, borcun kısmen ödendiği veya borcun zamanaşımına uğradığı iddialarıyla itiraz edebilir. Borcun yalnızca bir bölümüne itiraz edilmesi durumunda, itiraz edilen kısmın cihet ve miktarının açıkça belirtilmesi şarttır; aksi halde borcun o kısmına hiç itiraz edilmemiş kabul edilir.
6183 sayılı AMME ALACAKLARININ TAHSİL USULÜ HAKKINDA KANUN m. 58Kaynağı aç
6183 sayılı Kanun m. 58 uyarınca borcun tamamına yapılan itirazın tamamen veya kısmen reddedilmesi halinde borçlu, ret kararının kendisine tebliğinden itibaren on beş gün içinde mal bildiriminde bulunmak mecburiyetindedir. Borcun sadece bir kısmına itiraz edilmiş olması ise mal bildiriminde bulunma süresini uzatmaz.
Sözleşmenin Sona Ermesi ve Taşınmazın Tahliyesi
Kira sözleşmesinin süresinin sona ermesinden sonra taşınmazın kullanılmaya devam edilmesi halinde, sözleşmede buna ilişkin özel bir hüküm varsa bu hüküm tatbik edilir; aksi durumda işgal devam ettiği sürece fuzuli şagilden ecrimisil talep edilir. 2886 sayılı Kanun m. 75 uyarınca, işgal edilen Hazine taşınmazı idarenin talebi üzerine bulunduğu yer mülkiye amirince en geç on beş gün içinde tahliye ettirilerek idareye teslim edilir.
Hazine arazisi işgalinde geriye dönük kaç yıllık ecrimisil istenebilir?
Hazine taşınmazının haksız işgali halinde fuzuli şagilden tespit tarihinden geriye doğru en fazla beş yıllık süre için ecrimisil bedeli tespit ve takdir edilebilir.
Ecrimisil ihbarnamesine karşı idareye başvuru süresi ne kadardır?
Ecrimisil ihbarnamesinin tebliğ edildiği tarihten itibaren otuz gün içinde ilgili idareye yazılı dilekçe verilerek düzeltme talebinde bulunulabilir.
Ecrimisilde indirim oranları hangi hallerde uygulanır?
İhbarnamenin tebliğinden itibaren otuz gün içinde itiraz edilmemesi, itirazdan vazgeçilmesi veya açılan davadan feragat durumunda yüzde yirmi indirim uygulanır; tutarın peşin ödenmesi halinde ayrıca yüzde on beş indirim yapılır.
6183 sayılı Kanun uyarınca tebliğ edilen ödeme emrine ne kadar sürede itiraz edilir?
Kendisine ödeme emri tebliğ edilen kişi, tebliğ tarihinden itibaren on beş gün içinde böyle bir borcun bulunmadığı, kısmen ödendiği veya zamanaşımına uğradığı gerekçeleriyle itiraz edebilir.
Kira süresi biten taşınmazdan tahliye ne kadar sürede gerçekleştirilir?
Kira sözleşmesi sona erdiği halde tahliye edilmeyen taşınmazlar, idarenin talebi üzerine mülkiye amirliği tarafından en geç on beş gün içinde tahliye ettirilerek idareye teslim edilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy