Hatalı MR, tomografi veya röntgen değerlendirmesi; hastaya ait radyolojik inceleme bulgularının eksik, yanlış, yüzeysel veya tıp kurallarına aykırı yorumlanması sebebiyle hastalığın fark edilememesi, teşhiste gecikilmesi, yanlış tanı konulması ya da hastanın hatalı tedavi sürecine yönlendirilmesidir. Radyoloji uzmanının sorumluluğu her hastalığı kesin şekilde teşhis etmek olmayıp, mevcut radyolojik görüntüleri tıp kurallarına uygun titizlikle incelemek, görülebilir bulguları gözden kaçırmamak, tıbbi olarak yeterli bir rapor tanzim etmek ve kritik bulguların önemini raporda açıkça belirtmektir.
Görüntüleme Değerlendirme Hatalarının Niteliği ve İletişim Eksiklikleri
Radyolojiye ilişkin değerlendirme süreçlerinde sıklıkla karşılaşılan durum, görüntü kesitlerinde mevcut olan bulguların rapora yazılmamasıdır. Tomografi veya diğer incelemelerde tespit edilebilecek nitelikteki kitle, kanama, kırık, damar tıkanıklığı veya iç organ yaralanması gibi bulguların raporda hiç belirtilmemiş olması bu kapsamda değerlendirilir.
İnceleme esnasında hayati risk taşıyan verilerle karşılaşıldığında, sonucun sırf bilişim sistemine kaydedilmesi kimi durumlarda kafi gelmeyebilir. Beyin kanaması, akciğer embolisi, ana damar tıkanıklığı, iç kanama, tümör kuşkusu veya acil operasyon gerektiren kritik tespitlerin varlığı halinde, durumun hastayı takip eden hekime süratle iletilmesi gerekir.
Hekimlerin ve Sağlık Kuruluşlarının Hukuki Sorumluluğu
Görüntüleme değerlendirme süreçlerindeki kusurlar yalnızca radyoloji uzmanının raporundan değil, tetkiki talep eden hekimin raporu incelememesinden veya hastanın şikayetleri ile görüntüleme sonucunu birlikte ele almamasından kaynaklanabilir. Radyoloji uzmanı mevcut görüntüleri dikkatle incelemek ve görülebilir olguları rapora aktarmakla yükümlüyken, takip eden doktor da gelen raporu klinik bulgularla karşılaştırmak ve gerekli tıbbi adımları atmakla yükümlüdür.
Hastaneler ve müstakil görüntüleme merkezlerinin sorumluluğu; cihazların teknik yeterliliği, çekim protokollerinin uygunluğu, görüntü kalitesi, işlemi radyoloji teknisyeninin doğru yürütmesi, raporun uzman hekim tarafından zamanında hazırlanması, kritik bulguların bildirilmesi, kayıtların saklanması ve hasta dosyasının eksiksiz tutulması gibi alanlarda gündeme gelebilir. Ayrıca sağlık kuruluşunun kayıt ve iletişim sistemindeki eksiklikler de sorumluluk değerlendirmesinde dikkate alınır.
Özel Sağlık Kuruluşlarında Yargılama ve Tüketici Hükümleri
Hatalı MR, tomografi veya röntgen değerlendirmesi özel hastane, özel görüntüleme merkezi veya özel klinikte gerçekleştiğinde özel hukuk hükümleri tatbik edilir. Özel hastane ile hasta arasındaki hukuki bağ birçok olayda tüketici işlemi kapsamında ele alınabileceğinden; uyuşmazlıklarda tüketici mahkemesi, dava şartı arabuluculuk, ayıplı sağlık hizmeti, malpraktis ve tazminat hükümleri birlikte değerlendirilir.
Kamu Hastanelerinde Hizmet Kusuru ve Tam Yargı Davası
Devlet hastanesi, şehir hastanesi veya kamu üniversitesi tıp fakültesinde sunulan sağlık hizmetleri kamu hizmeti niteliğindedir. Bu hizmetin kötü, geç veya hiç işlememesi idarenin hizmet kusurunu doğurabilir. Hizmet kusurunun ileri sürüldüğü çoğu olayda doğrudan hekime karşı adli yargıda dava açmak yerine ilgili idareye başvuru yapılması ve ardından idare mahkemesinde tam yargı davası açılması yolu değerlendirilir.
Kamu hastanelerinde sunulan kusurlu radyoloji hizmetine dayanan tam yargı davalarında davalı idare; sağlık kuruluşunun hukuki statüsüne göre Sağlık Bakanlığı, üniversite veya ilgili diğer kamu tüzel kişisi olabilir.
Radyoloji Hatalarında Talep Edilebilecek Tazminat Kalemleri
Hatalı görüntüleme değerlendirmesi sebebiyle zarara uğrayan hasta tarafından maddi tazminat kapsamında; tedavi masrafları, yeniden ameliyat giderleri, özel hastane harcamaları, ilaç giderleri, fizik tedavi ve rehabilitasyon masrafları, protez ve tıbbi cihaz giderleri, ulaşım ile bakıcı masrafları talep edilebilir. Bunun yanı sıra geçici iş göremezlik, sürekli iş göremezlik, kazanç kaybı ve ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan zararlar da talep konusu yapılabilir.
Hatalı değerlendirme süreci neticesinde hastanın hayatını kaybetmesi halinde ise vefat edenin yakınları destekten yoksun kalma tazminatı ve manevi tazminat talebinde bulunma hakkına sahiptir.
İspat Esasları, Bilirkişi İncelemesi ve Ceza Soruşturması İzni
Radyolojik incelemedeki ihmal veya kusurun tespiti bakımından yalnızca rapor metninin incelenmesi yeterli görülmeyebilir. Raporda bir hata bulunup bulunmadığı çoğu zaman eski görüntülerin yeniden değerlendirilmesiyle anlaşıldığından, incelemenin CD, DVD veya diğer dijital formatlardaki asıl kayıtlar üzerinden yürütülmesi gerekir.
Hatalı değerlendirme iddialarına dayanan tazminat davalarında bilirkişi heyetinde mutlaka bir radyoloji uzmanı yer almalıdır. Ayrıca somut uyuşmazlığın niteliğine göre ortopedi, beyin cerrahisi, nöroloji, onkoloji, göğüs hastalıkları, genel cerrahi, acil tıp veya kadın doğum gibi ilgili branşlardan uzman hekimler de heyete dahil edilir.
Sağlık meslek mensuplarının tıbbi işlem ve uygulamalarından kaynaklanan ceza soruşturmalarında özel izin usulleri yürürlüktedir. Bu kapsamda hekimler ve diğer sağlık personeli hakkındaki soruşturma süreçlerinde Mesleki Sorumluluk Kurulu izin mekanizması gündeme gelebilmektedir.
Radyoloji uzmanının her hastalığı kesin olarak teşhis etme zorunluluğu var mıdır?
Radyoloji uzmanının sorumluluğu her patolojiyi mutlak surette teşhis etmek olmayıp, görüntüleri tıp kurallarına uygun titizlikle incelemek, görülebilir bulguları gözden kaçırmamak ve kritik hususları raporda açıkça belirtmektir.
Görüntüleme tetkikini talep eden hekimin radyoloji raporuna ilişkin görevi nedir?
Görüntüleme tetkikini talep eden ve hastayı takip eden doktor, gelen raporu hastanın şikayetleri ve klinik muayene bulgularıyla birlikte karşılaştırmak ve gerekli tıbbi adımları atmakla yükümlüdür.
Radyoloji değerlendirme hatalarında ispat için hangi kayıtlar incelenir?
Raporda hata olup olmadığı çoğu zaman görüntülerin yeniden değerlendirilmesiyle anlaşıldığından, salt rapor metni yerine CD, DVD veya dijital ortamlardaki asıl çekim kayıtları radyoloji uzmanının yer aldığı bilirkişi heyetince incelenir.
Kamu hastanesindeki radyoloji hatasında dava kime karşı açılır?
Kamu hastanesindeki hizmet kusuruna dayalı çoğu olayda doğrudan hekime adli yargıda dava açmak yerine ilgili idareye başvurulup idare mahkemesinde tam yargı davası açılır; davalı taraf ise Sağlık Bakanlığı, üniversite veya ilgili kamu tüzel kişisidir.
Radyoloji hatası nedeniyle ölüm meydana geldiğinde yakınlar hangi tazminatları isteyebilir?
Hatalı görüntüleme değerlendirmesi sonucu hastanın yaşamını yitirmesi halinde yakınları maddi tazminat olarak destekten yoksun kalma tazminatı ve ayrıca manevi tazminat talep edebilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy