Genel Yetki Kuralları ve Teminat Yasakları
Anonim ortaklıkların teminat, rehin, ipotek vermesi ve kefil olması bakımından Türk Ticaret Kanunu kapsamında özel bir usul öngörülmemiştir. Bu tür işlemler, şirket organlarının genel hükümlerdeki temsil ve yetki kuralları çerçevesinde belirlenir. Ancak payları borsada işlem gören veya halka açık sayılan ortaklıklar için sermaye piyasası mevzuatı özel sınırlamalar getirmiştir.
II-17.1 sayılı Kurumsal Yönetim Tebliği m. 12 uyarınca halka açık anonim ortaklıklar ve bunların bağlı ortaklıkları; kendi tüzel kişilikleri lehine, finansal tablolarında tam konsolidasyon kapsamına dahil ettikleri ortaklıklar lehine ve olağan ticari faaliyetlerinin yürütülmesi amacıyla diğer üçüncü kişiler lehine vermiş oldukları haricinde üçüncü kişiler lehine teminat, rehin, ipotek ve kefalet veremez. Öte yandan yatırım ortaklıklarının, bankaların ve finansal kuruluşların üçüncü kişiler lehine tesis ettikleri teminat, rehin, ipotek ve kefaletler hakkında bu madde hükümleri uygulanmaz.
19225 sayılı KURUMSAL YÖNETİM TEBLİĞİ (II-17.1) m. 12Kaynağı aç
İştirakler, İş Ortaklıkları ve Grup İçi İşlemler
Halka açık anonim ortaklıkların sermayelerine doğrudan katıldıkları iştirakler ve iş ortaklıkları bakımından Kurumsal Yönetim Tebliği m. 12/2 çerçevesinde işlem tesis edilmesi mümkündür. Düzenlemeye göre, sermayelerine doğrudan katılınan iştirakler ve iş ortaklıkları lehine doğrudan katılınan sermaye payı oranında teminat, rehin, ipotek ve kefalet verilebilir.
Sermaye Piyasası Kurulu'nun 27.1.2016 tarih ve 3/73 sayılı kararı uyarınca, halka açık ortaklıkların veya bağlı ortaklıklarının kendilerine fon sağlayan grup şirketi lehine, kendilerine aktarılan fon tutarıyla sınırlı olmak üzere teminat, rehin, ipotek ve kefalet vermesi Kurumsal Yönetim Tebliği m. 12 hükmüne aykırılık teşkil etmez. Aynı karar gereğince halka kapalı bağlı ortaklıkların halka açık ana ortaklığı lehine bu tür işlemleri gerçekleştirmesi de mevzuata uygun sayılır.
Karar Alma Prosedürü ve Bağımsız Üyelerin Oyu
Halka açık anonim ortaklıkların kendi tüzel kişileri lehine ve tam konsolidasyon kapsamına dahil ettikleri ortaklıklar lehine verecekleri teminat, rehin, ipotek ve kefaletler için mevzuatta özel bir karar prosedürü öngörülmemiştir.
Olağan ticari faaliyetlerin yürütülmesi amacıyla diğer üçüncü kişiler lehine teminat, rehin, ipotek ve kefalet verilmesine ilişkin yönetim kurulu kararlarında bağımsız üyelerin çoğunluğunun onayı aranır.
Bağımsız yönetim kurulu üyelerinin çoğunluğunun olumlu oy kullanmadığı durumlarda muhalefet gerekçesinin Kamuyu Aydınlatma Platformunda açıklanması zorunludur. Ayrıca ilişkili taraf niteliğinde bulunan yönetim kurulu üyeleri bu işlemlere ilişkin yönetim kurulu kararında oy kullanamaz.
Genel Kurul Bilgilendirmesi ve Özel Durumlar
Üçüncü kişiler lehine tesis edilmiş olan teminat, rehin, ipotek ve kefaletler ile bu işlemler vesilesiyle elde edilen gelir ve menfaatlerin tamamı, ortaklığın olağan genel kurul toplantısı gündeminde bağımsız bir madde olarak yer alır.
Özel Durumlar Rehberi çerçevesinde, bankalar haricindeki ihraççılar tarafından verilen teminat, rehin, ipotek ve kefaletlerin toplamının kamuya açıklanan son bilançodaki aktif toplamının yüzde 10'una ve katlarına ulaşması, kamuya açıklanması gereken içsel bilgi değerlendirmesinde dikkate alınabilecek örnek ölçütler arasında sayılmaktadır. Rehber, açıklanması gereken bütün durumları kapsayamayacağını ve metinde sayılanların örnek niteliğinde olduğunu belirtmektedir.
Halka Arz Öncesi Teminatların İndirilmesi
Ortaklıkların halka açılmadan önceki dönemde tesis etmiş oldukları ve Kurumsal Yönetim Tebliği hükümlerine aykırı düşen mevcut teminat, rehin, ipotek ve kefaletlerin sıfır düzeyine indirilmesi zorunludur. Bu kapsamdaki işlemlerin tasfiyesinde payların borsada işlem görmeye başladığı yılı takip eden dördüncü yılın sonu ile ilk yıldan itibaren dört yıllık süre değerlendirmeleri birlikte gözetilir.
Halka açık ortaklıklar üçüncü kişiler lehine serbestçe kefil olabilir mi?
Halka açık anonim ortaklıklar üçüncü kişiler lehine kural olarak kefil olamaz ve teminat veremez; bu işlem ancak kendi tüzel kişiliği, tam konsolidasyon kapsamındaki ortaklıkları, doğrudan katılınan pay oranıyla sınırlı olarak iştirak ve iş ortaklıkları ile olağan ticari faaliyetlerin yürütülmesi amacıyla üçüncü kişiler lehine yapılabilir.
Bağımsız üyeler teminat kararına onay vermezse ne yapılır?
Olağan ticari faaliyetler amacıyla tesis edilecek üçüncü kişi işlemlerinde bağımsız üyelerin çoğunluğu olumlu oy vermezse, muhalefet gerekçesi Kamuyu Aydınlatma Platformunda kamuoyuna duyurulur ve ilişkili taraf niteliğindeki yönetim kurulu üyeleri bu kararda oy kullanamaz.
Verilen teminatların genel kurulda görüşülmesi zorunlu mudur?
Evet, üçüncü kişiler lehine verilen tüm teminat, rehin, ipotek ve kefaletler ile bunlardan sağlanan her türlü gelir ve menfaatin olağan genel kurul gündeminde ayrı bir madde olarak yer alması zorunludur.
Halka arzdan önce verilmiş aykırı teminatlar ne zamana kadar tasfiye edilir?
Halka açılmadan önce tesis edilmiş ve mevzuata aykırı olan teminat, rehin, ipotek ve kefaletlerin, payların borsada işlem görmeye başladığı yılı izleyen dördüncü yılın sonuna kadar sıfır seviyesine indirilmesi gerekmektedir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy