Halka Açık Ortaklıklarda İmtiyazların Kaldırılması

6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu m. 28 ile II-28.1 sayılı Tebliğ çerçevesinde, mevzuata uygun hazırlanan finansal tabloları uyarınca birbirini izleyen beş hesap döneminde zarar açıklayan halka açık ortaklıklarda oy ve yönetim kurulunda temsil imtiyazlarının Sermaye Piyasası Kurulu kararıyla sona ermesi öngörülmektedir.

Kapsamdaki İmtiyaz Türleri ve Türk Ticaret Kanunu Çerçevesi

Tebliğ kapsamında oy hakkına ilişkin imtiyaz, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 479/1 uyarınca eşit itibarî değerdeki paylara farklı sayıda oy hakkı verilmesi şeklinde tanınır. Kanun gereğince bir paya kural olarak en çok on beş oy hakkı verilebilir. Bu sınır, kurumlaşmanın gerektirdiği veya haklı bir sebebin ispatlandığı hallerde şirket merkezinin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesi kararıyla uygulanmaz; kurumsallaşmanın gerçekleşmeyeceği anlaşılır ya da haklı sebep kalkarsa mahkeme istisna kararını geri alabilir. Oyda imtiyaz, esas sözleşme değişikliği ile ibra ve sorumluluk davası açılması kararlarında kullanılamaz.

Yönetim kurulunda temsil edilmeye ilişkin imtiyaz, 6102 sayılı Kanun m. 360/1 uyarınca esas sözleşmede öngörülmek koşuluyla belirli pay gruplarına, nitelikleriyle grup oluşturan pay sahiplerine ve azlığa yönetim kurulunda temsil edilme veya aday önerme hakkı tanınmasıdır. Önerilen veya gruba mensup adayın haklı bir sebep bulunmadıkça genel kurulca seçilmesi zorunludur. Temsil hakkı tanınan paylar m. 360/2 gereğince imtiyazlı sayılır. Halka açık anonim şirketlerde bu temsil hakkı, bağımsız yönetim kurulu üyelerine ilişkin düzenlemeler saklı kalmak kaydıyla, üye sayısının yarısını aşamaz.

Dönem Zararının Tespiti ve Beş Yıllık Sürenin Başlangıcı

Tebliğ m. 5 uyarınca ortaklığın bağımsız denetime tabi olması durumunda dönem zararının tespitinde bağımsız denetimden geçmiş ve kamuya açıklanmış finansal tablolar esas alınır. Konsolide finansal tablo hazırlama yükümlülüğü bulunan ortaklıklarda konsolide tablolardaki ana ortaklığa ait dönem zararı kalemi, konsolide tablo yükümlülüğü bulunmayanlarda ise bireysel yıllık tablolardaki dönem zararı dikkate alınır.

İmtiyazların sona erdirilmesinde dikkate alınacak beş yıllık hesaplama, kural olarak ortaklığın halka açık nitelik kazandığı yılı izleyen ilk yıllık hesap dönemiyle işlemeye başlar. Sermaye Piyasası Kanunu yürürlüğe girdiğinde zaten halka açık statüde yer alan şirketler yönünden ise Tebliğ Geçici m. 1 uyarınca bu sürenin başlangıcı; hesap dönemi takvim yılıyla belirlenen ortaklıklarda 31 Aralık 2013'te tamamlanan hesap dönemi, özel hesap dönemi uygulayan ortaklıklarda ise 2014 senesinde biten yıllık özel hesap dönemidir.

Faaliyetlerin Makul ve Zorunlu Kıldığı Haller Nedeniyle Muafiyet

Birbirini izleyen beş hesap döneminde zarar eden halka açık ortaklıkların, beşinci döneme ilişkin finansal tabloların kamuya duyurulmasını izleyen 20 iş günü zarfında, söz konusu dönemlerin tamamında veya bir kısmında zarara yol açan ve faaliyetlerin makul ile zorunlu kıldığı hallere dair açıklamalarını Kurul'a iletmeleri gerekir. II-28.1 sayılı Tebliğ m. 6 uyarınca yapılacak bu incelemede Kurul; şirket yönetiminin kontrol alanı haricinde ortaya çıkan, genel ekonomiyi, sektörü yahut ortaklığı etkileyen olumsuzlukları gözeterek imtiyazların kaldırılmaması yönünde karar verebilir.

İmtiyazların Kaldırılmasının Hukuki Sonuçları ve Bildirim Usulü

Sermaye Piyasası Kurulu'nun imtiyazları kaldırma kararı tarihi itibarıyla oy hakkı ve temsil imtiyazları kullanılamaz; ortaklığın esas sözleşmesindeki aksine hükümler uygulanamaz. Kurul kararının ortaklığa bildiriminden itibaren azami iki ay içinde esas sözleşme değişikliği amacıyla Kurul'a başvurulması ve Kurul'un uygun görüş verdiği değişikliklerin yapılacak ilk genel kurul toplantısında gündeme alınması gerekir. Süresinde başvuru yapılmaz veya değişiklik gündeme alınmazsa konunun görüşülmesini temin etmek üzere gündeme ilgili maddeyi Kurul ekletir.

Kurul, kararın tarihi itibarıyla payların imtiyazsız pay statüsüne dönüştürülmesini sağlamak amacıyla Merkezi Kayıt Kuruluşu'na bildirimde bulunur. Ayrıca imtiyazların kullanımını önlemek amacıyla alınan karar Ticaret Bakanlığı'na bildirilir.

Tebliğ m. 11 uyarınca Tebliğ'de düzenlenen usul ve esaslara uyumdan ortaklıkların yönetim kurulları sorumludur. Kurul kararıyla imtiyazların kaldırılması halinde genel kurul toplantısında esas sözleşmenin gerçek duruma uygun hale getirilmesi yönünde karar alınması zorunludur.

Tebliğ kapsamındaki düzenleme şirketlere kayyum ya da yönetim kurulu üyesi atanmasına dönük olmayıp oy ve temsil imtiyazlarının kaldırılmasına ilişkindir. Ayrıca imtiyazların kaldırılması karşılığında herhangi bir menfaat temin edilemez.

Kamu Payları İstisnası ve Pay Alım Teklifi Yükümlülüğü

Tebliğ m. 10 gereğince imtiyazlı payların kamu kurum ve kuruluşlarına ait olması durumunda imtiyazların kaldırılması hükümleri uygulanmaz. İmtiyazlı payların bir kısmının kamu kurum ve kuruluşlarına, bir kısmının diğer kişilere ait bulunması halinde istisna sadece kamuya ait paylar için geçerlidir; diğer payların imtiyazları Kurul kararıyla kaldırılabilir.

İmtiyazların Kurul kararıyla kaldırılması neticesinde ortaklıktaki mevcut oy haklarının yüzde ellisinden fazlasına sahip olunması nedeniyle yönetim kontrolünün elde edilmesi durumunda, pay alım teklifinde bulunma yükümlülüğü doğmaz.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy