Halka Açık Olmayan Anonim Şirketlerde Birikimli Oy

Anonim Şirketlerde Oy Hakkı ve Birikimli Oyun Yasal Dayanağı

Anonim şirketlerde pay sahipleri kural olarak oy haklarını genel kurulda, paylarının toplam itibarî değeriyle orantılı olarak kullanır. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 434. maddesi uyarınca her pay sahibi sadece bir paya sahip olsa dahi en az bir oy hakkını haizdir; bununla birlikte birden fazla paya sahip olanlara tanınacak oy sayısı şirket esas sözleşmesiyle sınırlandırılabilir. Şirketin finansal durumunun düzeltilmesi esnasında payların itibarî değerleri indirilmişse, indirimden önceki itibarî değer üzerinden tanınan oy hakkının korunması da mümkündür.

6102 sayılı TÜRK TİCARET KANUNU m. 434Kaynağı aç

MADDE 434- (1) Pay sahipleri, oy
haklarını genel kurulda, paylarının toplam itibarî değeriyle orantılı olarak kullanır.
1527 nci maddenin beşinci fıkrası hükmü saklıdır.
(2) Her pay sahibi sadece bir paya sahip olsa da
en az bir oy hakkını haizdir. Şu kadar ki, birden fazla paya sahip olanlara tanınacak
oy sayısı esas sözleşmeyle sınırlandırılabilir.
(3) Şirketin finansal durumunun
düzeltilmesi sırasında payların itibarî değerleri indirilmişse payların indiriminden
önceki itibarî değeri üzerinden tanınan oy hakkı korunabilir.
(4) Gümrük ve Ticaret Bakanlığı halka açık olmayan
anonim şirketlerde birikimli oyu bir tebliğle düzenleyebilir.
2. Oy hakkının doğumu

Halka açık olmayan anonim şirketlerde birikimli oy kullanımının yasal çerçevesi 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 434. maddesinin dördüncü fıkrası ile kurulmuştur. Kanun hükmü uyarınca Gümrük ve Ticaret Bakanlığı halka açık olmayan anonim şirketlerde birikimli oyu bir tebliğle düzenleme yetkisini haiz kılınmış; bu doğrultuda usul ve esaslar 29.08.2012 tarihli ve 28396 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Halka Açık Olmayan Anonim Şirketlerin Genel Kurullarında Birikimli Oy Kullanımına İlişkin Esaslar Hakkında Tebliğ ile düzenlenmiştir.

Yasal düzenlemelerin yürürlük takvimi bakımından, 6335 sayılı Kanun ile değişik 6103 sayılı Türk Ticaret Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun'un 28. maddesinin birinci fıkrasında 6102 sayılı Kanun'un 434. maddesinin yürürlük tarihinden itibaren 12 ay sonra yürürlüğe gireceği öngörülmüş; buna karşılık Tebliğ'in 9. maddesinde yürürlük tarihi Resmî Gazete'de yayım tarihi olarak belirlenmiştir.

Birikimli Oyun Uygulanma Alanı ve Geçerlilik Şartları

Birikimli oy sistemi yalnızca genel kurulda yapılacak yönetim kurulu üye seçimlerinde uygulanabilir. Tebliğ'in kapsam ve uygulama hükümleri uyarınca genel kurulun alacağı diğer kararlarda birikimli oy yöntemiyle oy kullanılması mümkün değildir.

Birikimli oyun genel kurulda kullanılabilmesi için şirket esas sözleşmesinde buna imkân tanıyan açık bir hükmün yer alması ve yönetim kurulu üye sayısının üçten az olmayacak şekilde sabit bir rakam olarak belirlenmiş olması zorunludur. Bunun yanında, esas sözleşmede 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 360. maddesi uyarınca belirli pay gruplarına, belirli bir grup oluşturan pay sahiplerine veya azlığa yönetim kurulunda temsil edilme ya da aday önerme hakkı tanınmasına ilişkin hükümlerin ve Kanun'un 479. maddesi uyarınca paylara oyda imtiyaz getiren düzenlemelerin bulunmaması gerekir. Bu tür temsil veya oy imtiyazlarının esas sözleşmede yer alması halinde birikimli oy yöntemi uygulanamaz.

6102 sayılı TÜRK TİCARET KANUNU m. 360Kaynağı aç

MADDE 360- (1) Esas sözleşmede öngörülmek
şartı ile, belirli pay gruplarına, özellik ve nitelikleriyle belirli bir grup oluşturan
pay sahiplerine ve azlığa yönetim kurulunda temsil edilme hakkı tanınabilir. Bu
amaçla, yönetim kurulu üyelerinin, belirli bir grup oluşturan pay sahipleri, belirli
pay grupları ve azlık arasından seçileceği esas sözleşmede öngörülebileceği gibi,
esas sözleşmede yönetim kurulu üyeliği için aday önerme hakkı da tanınabilir. Genel
kurul tarafından yönetim kurulu üyeliğine önerilen adayın veya hakkın tanındığı
gruba ve azlığa mensup adayın haklı bir sebep bulunmadığı takdirde üye seçilmesi
zorunludur. Bu şekilde tanınacak temsil edilme hakkı, halka açık anonim şirketlerde
yönetim kurulu üye sayısının yarısını aşamaz. Bağımsız yönetim kurulu üyelerine
ilişkin düzenlemeler saklıdır.
(2) Bu maddeye göre yönetim kurulunda temsil edilme hakkı
tanınan paylar imtiyazlı sayılır.
3. Sigorta

6102 sayılı TÜRK TİCARET KANUNU m. 479Kaynağı aç

MADDE 479- (1) Oyda imtiyaz, eşit itibarî
değerdeki paylara farklı sayıda oy hakkı verilerek tanınabilir.
(2) Bir paya en çok onbeş oy hakkı
tanınabilir. Bu sınırlama, kurumlaşmanın gerektirdiği veya haklı bir sebebin ispatlandığı
durumlarda uygulanmaz. Bu iki hâlde, şirketin merkezinin bulunduğu yerdeki asliye
ticaret mahkemesinin, kurumlaşma projesini veya haklı sebebi inceleyip, bunlara
bağlı olarak, sınırlamadan istisna edilme kararını vermesi gerekir. Projede yapılacak
her değişiklik mahkeme kararına bağlıdır. Kurumsallaşmanın gerçekleşmeyeceğinin
anlaşıldığı veya haklı sebebin ortadan kalktığı hâllerde istisna etme kararı mahkeme
tarafından geri alınabilir.
(3) Oyda imtiyaz aşağıdaki kararlarda kullanılamaz:
a) Esas sözleşme değişikliği.
b) (Mülga: 26/6/2012-6335/43 md.)
c) İbra ve sorumluluk davası açılması.
İKİNCİ AYIRIM
Pay Bedelini İfa Borcu ve İfa Etmemenin Sonuçları
A) İlke

Oyların Hesaplanması ve Kullanılma Usulü

Birikimli oy, genel kurul toplantısına katılan pay sahiplerinin veya temsilcilerinin kullanmaya yetkili olduğu oy sayısının, seçimi yapılacak yönetim kurulu üye sayısı ile çarpılması suretiyle hesaplanır.

Birikimli oy kural olarak yazılı oy pusulalarıyla kullanılır. Bu pusulalarda birikimli oyun dağılımı gösterilir; oy kullanan kişinin sahip olduğu oy sayısı, adı, soyadı ve imzası yer alır ve hazırlanan pusulalar genel kurul toplantı başkanına sunulur. Elektronik ortamda gerçekleştirilen genel kurul toplantılarına ilişkin mevzuat hükümleri ise saklıdır.

Temsil belgesinde birikimli oy kullanımı yönünde bir talimat bulunmasa dahi, genel kurulda diğer pay sahiplerinin veya temsilcilerinin talebi üzerine birikimli oy kullanılmasının zorunlu olduğu hallerde temsilci birikimli oy kullanır. Temsil belgesinde toplam birikimli oy sayısının dağılımı konusunda özel bir talimat verilmemişse dağıtım miktarını temsilci belirler.

Yönetim Kurulunun Sorumluluğu ve Üye Sayısının Belirlenmesi

Birikimli oyun kullanılmasına ilişkin kurallara uyulması zorunlu olup, bu hükümlerin uygulanmamasından, uygulanmasının engellenmesinden veya uygulamanın etkisinin azaltılmasından yönetim kurulu sorumludur.

Anonim şirketlerde yönetim kurulu üye sayısını belirleme yetkisi genel kurula aittir. Birikimli oy sisteminde esas sözleşmeyle üye sayısının üçten az olmayacak şekilde sabit bir rakam olarak belirlenmesi aranmakla birlikte, kanunda bir üst sınır öngörülmediğinden, temsil dengesini etkilediği ileri sürülerek yönetim kurulu üye sayısının artırılmasına yönelik alınan genel kurul kararının iptali isteminin reddi, Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin E. 2012/14565, K. 2014/5460 sayılı kararında usul ve kanuna uygun bulunmuştur.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2012/14565, K. 2014/5460Kaynağı aç

11. Hukuk Dairesi         2012/14565 E.  ,  2014/5460 K.
"İçtihat Metni"
Taraflar arasında görülen davada bozmaya uyularak verilen 15/12/2011 tarih ve 2011/448-2011/665 sayılı kararın duruşmalı olarak incelenmesi davacılar vekili tarafından istenmiş olup, duruşma için belirlenen 18/03/2014 günü hazır bulunan davacılar vekili Av. … ile davalı vekili Av. … dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hakimi … tarafından düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
Davacılar vekili, müvekkillerinin davalı şirkette %38 payla ortak olduklarını, davalı şirketin 10.07.2004 tarihinde 2003 yılı faaliyet dönemi ile ilgili olarak yapılan genel kurulunda, şirketin  tabi olmasına ve  29 ve 31. nolu tebliğlerine uygun olarak anasözleşmeleri yapılacak ilk olağan genel kurulunda birikimli oy kullanıma uygun hale getirmesi zorunluluğunun getirildiğini, anılan genel kurulda şirket anasözleşmesinin 10. ve 11. maddelerinin değiştirilerek yönetim kurulu üye sayısının 7'den 9'a çıkartıldığını, bundan amacın birikimli oy sistemi uyarınca yönetim kurulu üye sayısı 7 olduğunda hakim ortaklardan 4 kişi yönetim kuruluna seçilecekken 9 olduğunda 6 hakim ortağın yönetim kuruluna seçilmesini sağlamak olduğunu, oysa şirket yönetim kurulu üye sayısının 7'den 9'a çıkartılmasını gerektirir bir durum bulunmadığını, müvekkilinin payının aynen kalması halinde 7 kişilik yönetim kurulunda 3 üye ile 9 kişilik yönetimde yine 3 üye ile temsil edilecek durumda olduğun, şirketin ihtiyacı olmamasına rağmen iyiniyet kurallarına aykırı olarak alınan kararın iptalinin gerektiğini, yine içerik itibarıyla gerçeği yansıtmayan gelir gider tablosu ve buna bağlı olarak hazırlanan bilançonun onaylanması yönünde alınan kararın, yönetim kurulu ile denetçinin ibrasına dair alınan kararların hatalı olduğunu, yine yönetim ve denetim kurulu üyelerine takdir edilen aylık ücretin şirketin mali durumuna uygun olmadığını ileri sürerek, davalı şirketin 10.07.2004 tarihinde yapılan genel kurulunda gündemin 3, 5, 6, 7 ve 10. maddelerinde alınan kararların iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili, alınan kararların tebliğlerine, yasaya ve iyiniyet kurallarına uygun olduğunu belirterek davanın reddini istemiştir.
…/…
-2-
Mahkemece, Dairemize ait 04.03.2010 tarihli ilama dayanılarak maddesinde anonim şirketlerin yönetim kurulu üyelerinin sayısı hakkında en az 3 olmak üzere bir alt sınır öngörülmüşse de bir üst sınırdan söz edilmediği, yönetim kurulu üyelerinin sayısını belirleme yetkisinin de genel kurula ait olduğu, alınan kararlarda usul ve yasaya aykırı bir durumun bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Kararı, davacılar vekili temyiz etmiştir.
Dosyadaki yazılara, mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş  olmasına göre, davacılar vekilinin bütün temyiz itirazları yerinde değildir.
SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerden dolayı, davacılar vekilinin bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun bulunan hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı bakiye 4.05 TL temyiz ilam harcının temyiz edenlerden alınmasına, takdir olunan 1.100 TL duruşma  vekalet  ücretinin davacılardan alınarak davalıya verilmesine, 20/03/2014  tarihinde oybirliğiyle karar verildi.

Birikimli oy genel kurulda hangi kararlar için kullanılabilir?

Birikimli oy sistemi sadece yönetim kuruluna üye seçiminde kullanılabilir; genel kurulun alacağı diğer kararlarda birikimli oy yöntemi uygulanamaz.

Birikimli oy sayısı nasıl hesaplanır?

Genel kurula katılan pay sahiplerinin veya temsilcilerinin kullanmaya yetkili olduğu oy sayısının, seçimi yapılacak yönetim kurulu üye sayısı ile çarpılması suretiyle hesaplanır.

Şirket esas sözleşmesinde oyda imtiyaz varsa birikimli oy uygulanabilir mi?

Hayır, esas sözleşmede oyda imtiyaza veya belirli grupların yönetim kurulunda temsiline ya da aday göstermesine ilişkin hükümler bulunması halinde birikimli oy kullanılamaz.

Temsilciye dağıtım talimatı verilmemişse birikimli oy nasıl kullanılır?

Temsil belgesinde özel bir talimat verilmediği takdirde, birikimli oyun zorunlu olduğu durumlarda temsilci birikimli oyu kullanır ve oy dağılım miktarını kendisi belirler.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

Avukat Erdal Ersoy İletişim ve randevu

Ticaret hukuku