Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Yapılmasına Dair Yönetmelik uyarınca arşiv araştırması sonuçlarının en geç 30 iş günü, güvenlik soruşturması sonuçlarının ise en geç 60 iş günü içerisinde tamamlanması öngörülmüştür. Bu sürelerin hesabında takvim günleri değil yalnızca iş günleri dikkate alınır; hafta sonları ve resmî tatil günleri hesaplamaya dahil edilmez.
Arşiv Araştırması ve Güvenlik Soruşturmasına Tabi Tutulanlar
7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu m. 3/1 uyarınca arşiv araştırması, statüsüne veya istihdam şekline bakılmaksızın ilk defa veya yeniden memuriyete yahut kamu görevine atanacak tüm ilgililer hakkında yürütülür.
7315 sayılı GÜVENLİK SORUŞTURMASI VE ARŞİV ARAŞTIRMASI KANUNU m. 3Kaynağı aç
7315 sayılı Kanun m. 3/2 kapsamında; Milli Savunma Bakanlığı, Genelkurmay Başkanlığı, jandarma, emniyet, sahil güvenlik ve istihbarat teşkilatlarında istihdam edilecek kamu personeli, ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde görev alacaklar, kamu kurumlarında çalışacak öğretmenler, üst kademe kamu yöneticileri, milli güvenlik bakımından stratejik önemi haiz birim, proje, tesis ve hizmetlerde görev alanlar ile özel kanunları uyarınca tabi tutulan kişiler hakkında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması birlikte yapılır.
Sürelerin Hesabı ve Hukuki Niteliği
Tamamlanma süreleri belirlenirken 30 ve 60 günlük periyotlar takvim günü olarak değil, iş günü esasıyla uygulanır. Bu doğrultuda resmi tatil günleri ve hafta sonları sürenin dışında kalır. Özel güvenlik görevlilerine ilişkin kimlik kartı, çalışma izni ve yenileme süreçleri kamu görevine girişteki güvenlik soruşturmasıyla aynı işlem sayılmadığından, uygulanan süre hesabı da farklılık gösterir.
Yönetmelikte öngörülen 30 ve 60 iş günlük süreler idare açısından hak düşürücü nitelikte olmayıp düzenleyici süre mahiyetindedir. Belirlenen bu sürenin aşılması idarenin yetkisini kendiliğinden sona erdirmez; kural bireylerin hukuki durumunun sürüncemede bırakılmasını önleme gayesine dayanır.
İnceleme ve Araştırmanın Kapsamı
Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yalnızca ilgilinin kendisi hakkında yürütülür; kişinin kan veya sıhri hısımları ile yakınları hakkında araştırma ve soruşturma yapılmaz.
Arşiv araştırmasında ilgilinin adli sicil kaydı, kolluk kuvvetlerince aranma hali, hakkında konulmuş tahditler, kesinleşmiş mahkeme hükümleri, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 171/5 ile m. 231/13 kapsamındaki kararlar, devam eden veya neticelenmiş soruşturma ve kovuşturma olguları ile kamu görevinden ya da memurluktan çıkarılma cezaları resmi kayıtlardan tespit edilir. 5271 sayılı Kanun m. 231/13 uyarınca hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararları kendilerine mahsus bir sisteme kaydedilmekte olup yalnızca soruşturma ve kovuşturmayla bağlantılı talep halinde kullanılabilir niteliktedir.
5271 sayılı CEZA MUHAKEMESİ KANUNU m. 231Kaynağı aç
Güvenlik soruşturmasında ise arşiv araştırmasındaki unsurlara ilave olarak; görevin niteliğiyle bağlantılı kolluk ve istihbarat ünitelerindeki nesnel veriler, yabancı devlet kurumları ve yabancılarla ilişkiler, terör örgütleri yahut suç işlemek amacıyla kurulan örgütlerle eylem birliği, irtibat ve iltisak durumları mevcut kayıtlardan ve denetime elverişli yerinden araştırma usulüyle tespit edilir.
Değerlendirme Komisyonu ve Dava Açma Süresi
Araştırma ve soruşturmayı yürüten birimler elde ettikleri yorum içermeyen olgusal verileri ilgili kurum bünyesinde yer alan Değerlendirme Komisyonuna ulaştırır. Değerlendirme Komisyonu söz konusu verilere dayanarak nesnel ve gerekçeli değerlendirmesini yazılı olarak atamaya yetkili amire sunar.
Güvenlik soruşturması veya arşiv araştırması olumsuz sonuçlanan ilgililer, haklarında tesis edilen bu idari işlemin iptali talebiyle 60 gün içerisinde idari dava açmalıdır.
Arşiv araştırması ve güvenlik soruşturması kaç günde tamamlanır?
Arşiv araştırması en geç 30 iş günü, güvenlik soruşturması ise en geç 60 iş günü içerisinde sonuçlandırılır; bu sürelere hafta sonları ve resmi tatiller dahil edilmez.
Sürenin aşılması güvenlik soruşturmasını geçersiz kılar mı?
İlgili süreler hak düşürücü olmayıp düzenleyici nitelik taşıdığından, öngörülen iş günlerinin aşılması idarenin yetkisini ortadan kaldırmaz.
Güvenlik soruşturmasında aile ve akrabalar incelenir mi?
7315 sayılı Kanun uyarınca arşiv araştırması ve güvenlik soruşturması yalnızca kişinin kendisi hakkında yürütülür; kan veya sıhri hısımlar ile yakınlar hakkında araştırma yapılamaz.
Güvenlik soruşturması olumsuz gelirse dava açma süresi ne kadardır?
Güvenlik soruşturması veya arşiv araştırmasının olumsuz neticelenmesi üzerine ilgililer bu işlemin iptali talebiyle 60 gün içerisinde idari dava açmalıdır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

