Güvence Hesabı; zorunlu sigortaların teminatlarına ilişkin bedensel zarara uğrayanlara sakatlık tazminatı, ölüm halinde ise destekten yoksun kalanlara destekten yoksun kalma tazminatı ödeyen, sigortalının kimliğinin belirlenemediği kazalarda teminat kaybını önlemeyi amaçlayan bir kurumdur. 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun 13. maddesi, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ve 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu ile ihdas edilen zorunlu sorumluluk sigortaları ile mülga 7397 sayılı Sigorta Murakabe Kanunu çerçevesinde ihdas edilmiş olan zorunlu sigortalara ilişkin olarak ortaya çıkan zararların geçerli teminat miktarlarına kadar karşılanması amacıyla Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği nezdinde faaliyet gösterir.
5684 sayılı SİGORTACILIK KANUNU m. 14Kaynağı aç
Güvence Hesabına Başvuru Yapılabilecek Durumlar
5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun 14. maddesinde Güvence Hesabına başvuru yapılabilecek haller düzenlenmiştir. Buna göre kazaya sebebiyet veren sigortalının belirlenemediği hallerde kişilerin uğradığı bedensel zararlar, olayın gerçekleştiği tarihte geçerli teminat sınırları dahilinde zorunlu sigortası bulunmayanların yol açtığı bedeni zararlar, sigorta şirketinin mali güçlüğü yüzünden tüm branşlarda ruhsatlarının temelli kaldırılması ya da iflas etmesi halinde karşılanması gereken bedensel ve maddi zararlar ile Yeşil Kart Sigortası kapsamında Türkiye Motorlu Taşıt Bürosunca yerine getirilecek ödemeler için Güvence Hesabına başvurulabilmektedir.
Çalınmış veya gasp edilmiş bir aracın karıştığı kazalarda, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu uyarınca işletenin sorumlu tutulmadığı durumlarda kişiye gelen bedensel zararlar Güvence Hesabı tarafından karşılanır. Ayrıca kanun gereğince Cumhurbaşkanı, gerekli görülen hallerde eşyaya gelecek zararların kısmen veya tamamen hesaptan karşılanmasına karar vermeye yetkilidir.
Güvence Hesabı Kapsamındaki Sigortalar ve Kurumsal İşleyiş
Trafik kazalarına ilişkin olarak Karayolları motorlu araçlar zorunlu mali sorumluluk sigortası ile Karayolu yolcu taşımacılığı zorunlu koltuk ferdi kaza sigortası Güvence Hesabı kapsamındadır. Trafik kazaları dışındaki Tüpgaz zorunlu mali sorumluluk sigortası, Tehlikeli maddeler ve tehlikeli atık zorunlu mali sorumluluk sigortası ile Maden çalışanları zorunlu ferdi kaza sigortası da bu güvence kapsamına dahildir.
Güvence Hesabı kapsamındaki her zorunlu sigorta ve Yeşil Kart Sigortası için ayrı hesap açılır; gelir ve giderler bu hesaplarda izlenir. Hesabın gelir ve giderleri ile işlemleri her yıl Müsteşarlıkça denetlenir. Hesabın kuruluşuna, işleyişine, tanıtımına, idari masraflarına, fon varlıklarının nemalandırılmasına, yapılacak ödemelere, rüculara ve diğer harcamalara ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle düzenlenir.
Teminat Dışı Kalan Haller ve Sorumluluk Sınırı
Manevi zararlar, kazaya sebep olan sürücünün ve işletenin zararları ile aracı gasp eden, çalan, bu fiillere yardım eden veya bu durumu bilerek araca binenlerin maruz kaldığı zararlar Güvence Hesabından karşılanmaz. Benzer şekilde, motorlu araçla ilgili mesleki faaliyette bulunan kişiye aracın bırakılması neticesinde gerçekleşen zararlar da teminat dışıdır.
Güvence Hesabının sorumluluğu, kazanın gerçekleştiği tarihteki zorunlu trafik sigortası poliçesinde yer alan geçerli teminat limitleri ile sınırlıdır. Kural olarak bedensel zarar haricindeki maddi zararlar teminat kapsamı dışında kalmakla birlikte, sigorta şirketinin mali bünye zaafiyeti nedeniyle ruhsatının iptal edilmesi veya iflası durumunda bedensel zararla birlikte araç ya da eşya zararının tazmini de talep edilebilir.
Başvuru Süresi, Rücu ve Görevli Mahkeme
Güvence Hesabına başvurunun yazılı olarak yapılması gerekir. Başvuru süresi, hak sahibinin zararı öğrendiği tarihten itibaren 2 yıl ve her halde kaza tarihinden itibaren 10 yıldır. Güvence Hesabı Yönetmeliği'nin 15. maddesi uyarınca başvuru için aranan belgeler internet sitesinde yayımlanmakta olup istenen evraklar ölüm veya sakatlık durumuna göre farklılaşır.
Zarar görene tazminat ödeyen Güvence Hesabı, yaptığı ödemeyi zarardan sorumlu olan kişilere rücu etme hakkına sahiptir ve bu amaçla ilgililer aleyhine icra takibi başlatabilir. Aleyhine icra takibi başlatılan kişinin, haklı olduğu kanaatinde ise takibe süresi içinde ve usulüne uygun itiraz etmesi gerekir; aksi takdirde hak kaybı yaşanabilir ve menfi tespit davası açılması zorunluluğu doğabilir.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 1483. maddesi kapsamındaki zorunlu sigortalara ilişkin uyuşmazlıklar ile Güvence Hesabının hak sahiplerine ödeme yaptıktan sonra sorumlulara karşı yönelttiği rücu taleplerinde, ticari dava niteliği ve görev kuralları çerçevesinde asliye ticaret mahkemesi görevli kabul edilmektedir.
Güvence Hesabı araçtaki hasarları karşılar mı?
Güvence Hesabı kural olarak eşya ve araçtaki maddi zararları karşılamaz, bedensel zararları teminat altına alır. Ancak sigorta şirketinin mali yetersizlik nedeniyle tüm branşlarda ruhsatının iptal edilmesi veya iflası halinde araç ve eşya zararları da istisnai olarak talep edilebilir; ayrıca Cumhurbaşkanı gerekli gördüğü hallerde eşya zararlarının karşılanmasına karar vermeye yetkilidir.
Güvence Hesabından manevi tazminat alınabilir mi?
Güvence Hesabından manevi tazminat alınamaz. Kanuni düzenlemeler gereğince manevi zararlar Güvence Hesabının sorumluluk kapsamı dışında tutulmuştur.
Güvence Hesabına başvuru süresi ne kadardır?
Güvence Hesabına başvuru süresi, zararın öğrenildiği tarihten itibaren 2 yıl ve her halde olayın meydana geldiği tarihten itibaren 10 yıldır.
Güvence Hesabının icra takibine itiraz edilmezse ne olur?
Güvence Hesabının başlattığı icra takibine süresi içinde ve usulüne uygun şekilde itiraz edilmemesi halinde hak kayıpları doğabilir ve sonradan borçlu olunmadığını ispatlamak için menfi tespit davası açılması gerekebilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy