Görevden uzaklaştırma, devlet kamu hizmetlerinin gerektirdiği hallerde, görevi başında kalmasında sakınca görülen devlet memuru hakkında alınan ihtiyati bir tedbirdir. Bu tedbir, soruşturmanın herhangi bir safhasında da alınabilir.
Tedbirin konusu
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 137. maddesinde görevden uzaklaştırma, görevi başında kalması sakıncalı görülen memur hakkında uygulanan ihtiyati tedbir olarak düzenlenir. Tedbirin dayanağı, devlet kamu hizmetlerinin gerektirdiği hallerde bu sakıncanın görülmesidir. Tedbirin alınacağı zaman soruşturmanın belirli bir aşamasıyla sınırlanmamıştır; soruşturmanın herhangi bir safhasında da karar verilebilir.
Kararı alabilecek kişiler
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 138. maddesine göre görevden uzaklaştırma kararını atamaya yetkili amirler, bakanlık ve genel müdürlük müfettişleri, illerde valiler ve ilçelerde kaymakamlar alabilir.
Soruşturmanın başlatılması
Yetkili amir, görevden uzaklaştırma kararından sonraki on gün içinde soruşturmayı başlatmak zorundadır. Soruşturma devam ederken görevden uzaklaştırma kararı alınmışsa bu başlatma şartı uygulanmaz.
Yetkili amir on günlük süre içinde keyfi biçimde soruşturmayı başlatmazsa hukuki, cezai ve mali sorumluluğuna katlanır.
Tutuklama veya gözaltı sırasında aylık
Göreviyle bağlantısı olsun veya olmasın, görevden uzaklaştırılan ve bir suç nedeniyle tutuklanan ya da gözaltına alınan devlet memuruna maaşının üçte ikisi ödenmeye devam eder. Üçte iki ödeme, görevden uzaklaştırma ile tutuklama veya gözaltı halinin birlikte bulunmasına bağlıdır.
Tedbirin kaldırılması
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 142. maddesine göre soruşturma bittiğinde disiplin cezası veya başka bir adli ceza gerekli görülmeyen memur hakkında uygulanan görevden uzaklaştırma tedbiri kaldırılır. Kaldırma işlemini, tedbiri uygulamaya yetkili amirler yapar.
Göreve başlatmada iki ayrı ölçü
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 143. maddesi kapsamında haklarında memurluktan çıkarma dışında bir disiplin cezası verilenler, yargılamanın menine veya beraate karar verilenler, hükümden önce haklarındaki kovuşturma genel afla kaldırılanlar ve görevlerine ya da memurluklarına ilişkin olsun olmasın memurluğa engel olmayacak bir cezayla hükümlü olup cezası ertelenenler için göreve başlatma zorunlu sayılır. Soruşturma bittiğinde göreve başlatmanın yetkili amirin takdirinde olduğuna da yer verilir; bu ifade, sayılan hallerdeki zorunluluğun yerine geçen ayrı bir ölçü olarak ele alınmamalıdır.
Üç aylık üst süre
Görevden uzaklaştırma en fazla üç ay sürebilir. Üç aylık süre sonunda hakkında bir karar verilmeyen devlet memurunun göreve yeniden başlatılması zorunludur.
İptal davasının süresi ve yeri
Görevden uzaklaştırma kararının tebliğinden itibaren altmış gün içinde, memurun son görev yaptığı yerdeki idare mahkemesinde iptal davası açılması gerekir. Sürenin başlangıcı, kararın memura tebliğ edilmesidir.
Sık sorulan sorular
Görevden uzaklaştırma hangi halde uygulanır?
Devlet kamu hizmetlerinin gerektirdiği hallerde, görevi başında kalması sakıncalı görülen memur hakkında ihtiyati tedbir olarak uygulanır. Soruşturmanın herhangi bir safhasında da alınabilir.
Görevden uzaklaştırma kararını kim verebilir?
Atamaya yetkili amirler, bakanlık ve genel müdürlük müfettişleri, illerde valiler ve ilçelerde kaymakamlar bu kararı verebilir.
Uzaklaştırma kararından sonra soruşturma ne zaman başlar?
Yetkili amir, kararın ardından on gün içinde soruşturmayı başlatmak zorundadır. Soruşturma zaten devam ediyorsa bu şart aranmaz.
Soruşturma keyfi olarak başlatılmazsa ne olur?
Yetkili amir süresinde keyfi biçimde soruşturmayı başlatmazsa hukuki, cezai ve mali sorumluluğuna katlanır.
Tutuklanan memurun maaşı kesilir mi?
Tamamı kesilmez. Görevden uzaklaştırılan ve bir suç nedeniyle tutuklanan veya gözaltına alınan memura, göreviyle bağlantı aranmaksızın maaşının üçte ikisi ödenir.
Tedbir hangi halde kaldırılır?
Soruşturma bittiğinde disiplin cezası veya başka bir adli ceza gerekli görülmezse tedbir kaldırılır. Kaldırma işlemini tedbiri uygulamaya yetkili amirler yapar.
Görevden uzaklaştırma en fazla ne kadar sürer?
En fazla üç ay sürebilir. Bu süre sonunda karar verilmezse memurun göreve yeniden başlatılması zorunludur.
Görevden uzaklaştırma kararına karşı dava nereye açılır?
Kararın tebliğinden itibaren altmış gün içinde, memurun son görev yaptığı yerdeki idare mahkemesinde iptal davası açılır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy