Doçentlik başvurusunda etik inceleme, doçentlik jürisinin adayın eserlerinde etik ihlali bulunduğu yönünde bir değerlendirme yapmasıyla başlar. İncelemenin konusu, bu değerlendirmede ileri sürülen etik ihlali iddiasıdır.
İncelemenin başlaması ve işlemlerin durması
Sürecin başlaması için jüri üyelerinin tamamının aynı yönde görüş bildirmesi gerekmez. Üyelerden birinin etik ihlal iddiasını dile getirmesi yeterlidir.
İddia hakkında bilimsel araştırma ve yayın etiği komisyonu karar verinceye kadar doçentlik başvurusuyla ilgili hiçbir işlem yapılamaz. Başvurunun değerlendirilmesi bu karara kadar ilerletilmez.
İncelemeyi yürüten kurul ve ilk işlem
Etik inceleme sürecini doçentlik komisyonu yürütmez. İnceleme, ilgili bilimsel araştırma ve yayın etiği komisyonu tarafından yürütülür.
Komisyonun ilk işlemi, doçent adayından hakkındaki etik ihlali iddialarına ilişkin savunmasını istemektir. Adayın savunması, komisyonun sonraki değerlendirmesinden önce alınır.
Savunma için tanınan süre
Adaya hakkındaki iddialar bildirilerek savunmasını sunması için genellikle 15 gün süre verilir. Bu süre, her dosyada değişmeden uygulanacak zorunlu bir süre olarak anlatılmamıştır.
Bilirkişi incelemesi ve uzman görüşü
Komisyon, savunmayı aldıktan sonra etik ihlal iddiaları hakkında bilirkişi incelemesi yaptırabilir veya uzman görüşüne başvurabilir. Bu olanak, her dosyada bilirkişi ya da uzman görüşü alınmasını zorunlu kılmaz.
Bilirkişi incelemesine gidildiğinde genellikle üç kişiden oluşan bir kurul görevlendirilir. Adayın başvuru dosyası, jürinin etik ihlal iddiaları ve adayın savunması bilirkişilere gönderilir; konu hakkındaki görüşleri istenir.
Etik ihlal bulunmaması
Komisyon adayın eser veya eserlerinde etik ihlali bulunmadığı sonucuna varırsa doçentlik değerlendirmesi kaldığı yerden devam eder. Etik ihlali bulunduğu iddiasında bulunan jüri üyesinin görevi de sona erer.
Etik ihlal bulunması ve yeniden başvuru
Komisyon doçentlik başvurusunda etik ihlali bulunduğu sonucuna varırsa başvuru iptal edilir. Karar, disiplin ve diğer idarî işlemlerin başlatılması amacıyla bilgi ve gereği için adayın bağlı olduğu kuruma bildirilir. Bildirim, disiplin yönünden belirli bir yaptırımın kendiliğinden uygulanacağı anlamına gelmez.
Başvurusu etik ihlal nedeniyle iptal edilen aday, en erken izleyen üçüncü dönemde doçentliğe yeniden başvurabilir.
Karara karşı iptal davası
Aday, etik ihlal kararının kendisine tebliğinden itibaren 60 gün içinde iptal davası açabilir. Bu davada görevli ve yetkili mahkeme Ankara İdare Mahkemesidir.
Yükseköğretim kurumundaki etik inceleme
Yükseköğretim kurumuna ulaşan etik ihlal iddiaları, yükseköğretim kurumunun bilimsel araştırma ve yayın etiği kurullarında incelenir. Bu inceleme, doçentlik başvurusundaki komisyon incelemesiyle aynı işlem olarak ele alınmamalıdır.
Kurumda etik ihlali iddiası nedeniyle inceleme başlatılan kişilerden, iddialara ilişkin gerekli bilgi ve belgelerle birlikte yazılı savunmaları istenir. Bu savunma için tanınan süre en az 15 gündür. Bu süre, doçentlik başvurusundaki incelemede genellikle verilen 15 günlük süreyle aynı hüküm değildir.
İncelemenin süresi
Doçentlik başvurusundaki etik incelemenin ne kadar süreceğine ilişkin genel bir süre verilemez. Her dosya kendine özgüdür ve bu anlatım kanunda belirlenmiş bir süre olarak yorumlanamaz.
Sık sorulan sorular
Tek jüri üyesinin iddiası inceleme başlatır mı?
Evet. Doçentlik başvurusunda etik incelemenin başlaması için jüri üyelerinden yalnızca birinin etik ihlal iddiasını dile getirmesi yeterlidir.
Komisyon karar verene kadar işlem yapılır mı?
Hayır. Bilimsel araştırma ve yayın etiği komisyonu etik ihlal iddiası hakkında karar verinceye kadar doçentlik başvurusuyla ilgili hiçbir işlem yapılamaz.
İhlal bulunmazsa değerlendirme sürer mi?
Evet. Etik ihlal bulunmadığı sonucuna varılırsa doçentlik değerlendirmesi kaldığı yerden devam eder ve iddiada bulunan jüri üyesinin görevi sona erer.
İhlal kararı başvuruyu nasıl etkiler?
Etik ihlali bulunduğu sonucuna varılırsa doçentlik başvurusu iptal edilir. Karar, disiplin ve diğer idarî işlemlerin başlatılması için adayın bağlı olduğu kuruma bildirilir.
İptal kararına karşı dava süresi nedir?
Aday, kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde iptal davası açabilir. Dava Ankara İdare Mahkemesinde görülür.
İptal edilen aday ne zaman başvurabilir?
Başvurusu etik ihlal nedeniyle iptal edilen aday, en erken izleyen üçüncü dönemde doçentliğe yeniden başvurabilir.
Kurum incelemesinde savunma süresi nedir?
Yükseköğretim kurumundaki etik incelemede kişilerden yazılı savunma istenir ve bu süre en az 15 gündür. Doçentlik başvurusunda ilgili bilimsel araştırma ve yayın etiği komisyonu uygulamasında savunma için genellikle verilen 15 gün, bu en az 15 günlük kurum incelemesi süresinden ayrıdır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy