Gerçek Faydalanıcı Kavramı ve Hukuki Niteliği
Mevzuatta gerçek faydalanıcı, tüzel kişiliğe sahip olan ya da tüzel kişiliği bulunmayan teşekkülleri nihai anlamda idaresi altında tutan yahut bu yapılar üzerinde belirleyici etki kuran gerçek şahısları anlatır. 529 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği çerçevesinde benimsenen yaklaşım, resmî kayıtlarda görünen ortaklık yapısının ardındaki asıl yönlendirici iradeyi ortaya çıkarmaya odaklanır. Böylece kurumsal yapıların arkasındaki belirleyici güç şeffaf kılınır.
Sermaye Oranları ve Alternatif Hâkimiyet Biçimleri
Tüzel kişiliklerde hak sahipliğinin belirlenmesinde ilk basamağı sermayedeki hisse dağılımı oluşturur. Ancak sermayenin yüzde yirmi beşinden fazlasını elinde tutan bir gerçek kişinin yer almaması yahut pay defterinde kayıtlı kişinin asıl karar verici olduğundan kuşku duyulması durumunda şirketi farklı yöntemlerle sevk ve idare eden aktörlerin incelenmesi zorunludur.
İstisnai Bir Yöntem Olarak Üst Düzey Yöneticinin Bildirimi
Sermaye payları ya da diğer kontrol kanalları üzerinden yapılan tüm değerlendirmelere rağmen kurum üzerinde kesin hâkimiyet kuran bir gerçek kişiye ulaşılamayabilir. Bu tip durumlarda sistemin işleyişini sürdürmek gayesiyle son bir tespit kuralı düzenlenmiştir. Nihai gücü elinde tutan gerçek şahıs belirlenemediğinde, organizasyonun en yüksek icra yetkisini fiilen kullanan yöneticisi gerçek faydalanıcı sıfatıyla ilgili makamlara sunulur.
Trust Benzeri Yapılarda Hak Sahipliğinin Belirlenmesi
529 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği düzenlemeleri doğrultusunda trust ve benzeri teşekküllerde; yapıyı kuranlar, malvarlığını idare eden mütevelliler, icra ve denetim sorumluları, menfaat sahipleri ile teşekkül üzerinde söz sahibi şahıslar gerçek faydalanıcı olarak nitelendirilir. İdare merkezi Türkiye sınırlarında bulunan ya da yetkili yöneticisi Türkiye'de yerleşik olan yabancı menşeli trust yapıları bakımından da aynı bildirim mecburiyeti geçerlidir.
Tedbirler Yönetmeliği Çerçevesinde Yükümlülerin Görevleri
Suç Gelirlerinin Aklanmasının ve Terörün Finansmanının Önlenmesine Dair Tedbirler Hakkında Yönetmelik'in 17/A maddesi uyarınca yükümlü kuruluşlar, gerçekleştirilen işlemlerin ardındaki asıl şahsın aydınlatılması adına gerekli adımları atmak mecburiyetindedir. Bu çerçevede sermayenin yüzde yirmi beşini aşan pay sahiplerinin açığa çıkarılması, kuşkulu durumlarda veya bu nitelikte bir ortak bulunmadığında sair yollarla kontrol kuran kişilerin tespit edilmesi ve saptanan hak sahiplerinin kimlik bilgilerinin teyit edilmesi hukuki bir zorunluluktur.
Avukatlık Faaliyetlerinde Yükümlülüğün Sınırları ve İstisnalar
Serbest avukatlar yönünden mesleğin icrası genel bir bildirim zorunluluğuna tabi tutulmamıştır. Anayasal nitelikteki savunma hakkının kullanılmasına hizmet eden işlemler ve Avukatlık Kanunu'nun 35. maddesinin birinci fıkrasında tarif edilen çalışmalar bu kapsamın büsbütün dışındadır. Buna karşılık tüzel kişi, vakıf ya da derneklerin kurulması, idaresinin yürütülmesi, devredilmesi, gayrimenkul alım satımları ile finansal hesapların yönetilmesine dair belirli işlemlerle sınırlı olmak kaydıyla yükümlülük söz konusu olabilmektedir.
Yüzde yirmi beşi aşan pay sahibi yoksa bildirim nasıl yapılır?
Sermaye payı yüzde yirmi beşi aşan bir gerçek kişi bulunmadığında veya mevcut ortaktan şüphe duyulduğunda diğer kontrol imkânları incelenir; bu kanallarla da nihai şahsa ulaşılamazsa en üst düzey icra yetkisine sahip yönetici bildirilir.
Yabancı trust teşekküllerinin bildirim sorumluluğu var mıdır?
Yönetim merkezi Türkiye'de bulunan ya da Türkiye'de yerleşik yöneticisi olan yabancı menşeli trust yapıları ve bunların temsilcileri bildirim sorumluluğu altındadır.
Avukatların her faaliyeti MASAK sorumluluğu kapsamında mıdır?
Hayır, münhasıran savunma hakkına ilişkin ve Avukatlık Kanunu m. 35/1 kapsamındaki mesleki hizmetler istisna olup yükümlülük yalnızca şirket kurma, gayrimenkul ve finansal hesap yönetimi gibi belirli işlerle sınırlıdır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy