Yurt Dışı Kazanç ve İratlarda 20 Yıllık Gelir Vergisi İstisnası
Türkiye'de yerleşmiş sayılan gerçek kişilerin yurt dışında elde ettikleri kazanç ve iratlar, yerleşmiş sayılma tarihinden önceki son üç takvim yılında Türkiye'de ikametgahlarının ve vergi mükellefiyetlerinin bulunmaması koşuluyla 20 yıl süreyle gelir vergisinden istisna tutulmaktadır. 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun mükerrer 20/D maddesinde düzenlenen bu istisna, yurt dışı kaynaklı gelir unsurları için özel bir rejim öngörmektedir.
İstisna kapsamına giren kazanç ve iratlar için yıllık beyanname verilmez. Mükellefin diğer gelir unsurları dolayısıyla beyanname vermesi gereken hallerde de istisna kapsamındaki bu gelirler yıllık beyannameye dahil edilmez.
Gerçek kişilerin düzenleme kapsamına girmeden önceki dönemde Türkiye'de elde ettiği gayrimenkul sermaye iradı, menkul sermaye iradı ya da değer artışı kazancı sebebiyle mükellefiyet kaydının bulunması, 20 yıllık gelir vergisi istisnasından faydalanılmasına engel teşkil etmemektedir.
Kanuni düzenlemede öngörülen istisna şartlarının taşınmadığının sonradan tespit edilmesi durumunda, yararlanılan istisna sebebiyle tahakkuk ettirilmemiş bulunan vergiler vergi ziyaına uğramış sayılmaktadır.
Varlık Barışında Bildirim ve Tevsik Şartları
5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu'nun geçici 19. maddesi uyarınca, gerçek ve tüzel kişiler yurt dışında bulunan para, altın, döviz, hisse senedi, tahvil ve diğer menkul kıymetlerini 31 Temmuz 2027 tarihine kadar bankalara veya aracı kurumlara bildirebilmektedir.
Bildirilen yurt dışı varlıkların, bildirim tarihinden itibaren 2 ay içinde Türkiye'deki banka ya da aracı kurumlarda açılan hesaplara transfer edilmesi veya fiziki olarak getirilenlerin bu hesaplara yatırılması zorunludur. Fiziki transferlerde Gümrük İdaresine yapılan beyana dair belgelerle tevsik şartı aranmaktadır.
Gelir veya kurumlar vergisi mükelleflerine ait olup Türkiye sınırları içinde bulunan ancak yasal defter kayıtlarına intikal ettirilmemiş para, altın, döviz, menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçları da 31 Temmuz 2027 tarihine kadar bildirilebilir. Bu yurt içi varlıkların bildirim tarihi itibarıyla banka veya aracı kurumlara yatırılarak tevsik edilmesi kanuni bir zorunluluktur.
Gelir ve kurumlar vergisi mükellefiyeti bulunmayan kişiler de yurt dışındaki kıymetlerini bildirimden itibaren 2 ay içinde Türkiye'ye getirmeleri, yurt içindeki kıymetlerini ise bildirim tarihi itibarıyla banka veya aracı kurumlara yatırarak belgelendirmeleri şartıyla düzenlemeden faydalanabilirler.
Varlık Barışında Vergi Oranları ve Hukuki Güvence
Bildirime konu varlıklar üzerinden kural olarak yüzde 5 vergi tahakkuk ettirilmektedir. Bununla birlikte söz konusu kıymetlerin vadeli mevduat, Hazine iç borçlanma senedi, kira sertifikası ya da girişim sermayesi fonunda muhafaza edileceğine ilişkin taahhüt verilirse, vadeye göre daha düşük oranlar geçerlilik kazanır. Bahse konu taahhüt uyarınca uygulanacak oran bir yıl için yüzde 4, iki yıl için yüzde 3, üç yıl için yüzde 2, dört yıl için yüzde 1 ve beş yıl için yüzde 0 olarak tatbik edilir.
5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu'nun geçici 19. maddesi uyarınca, bildirilen varlıklara isabet eden tutarlar hakkında vergi incelemesi ve vergi tarhiyatı yapılmaz.
İstisna, Varlık Barışı ve Matrah Artırımı Arasındaki Hukuki Nitelik Farkları
Yurt dışı gelirler bakımından getirilen 20 yıllık gelir vergisi istisnası mükelleflere geleceğe yönelik bir vergi istisnası sağlarken, varlık barışı kayıt dışı veya yurt dışındaki varlıkların kayda alınması karşılığında inceleme ve tarhiyat yapılmaması koruması vermektedir. Matrah artırımı ise mükelleflerin geçmiş vergilendirme dönemlerine ait beyan eksiklikleri ihtimaline karşı, ilgili yasalarda gösterilen asgari artırım oranları dahilinde ilave vergiyi gönüllü beyan edip ödeyerek inceleme riskini bertaraf etmelerine imkan veren ayrı bir hukuki kurumdur.
Yurt dışı kazançlara ilişkin 20 yıllık gelir vergisi istisnasından kimler yararlanabilir?
Türkiye'de yerleşmiş sayılan gerçek kişiler, yerleşmiş sayılmalarından önceki son üç takvim yılında Türkiye'de ikametgahı ve vergi mükellefiyeti bulunmaması koşuluyla yurt dışından elde ettikleri kazanç ve iratlar için 20 yıl süreyle gelir vergisi istisnasından faydalanabilirler.
Önceki yıllarda Türkiye'de kira geliri beyan edilmiş olması 20 yıllık istisnayı engeller mi?
İstisna kapsamına girmeden önce gayrimenkul sermaye iradı, menkul sermaye iradı veya değer artışı kazancı dolayısıyla mükellefiyet tesis edilmiş olması 20 yıllık istisnadan yararlanmaya engel oluşturmaz.
Varlık barışında yurt dışı varlıkların Türkiye'ye getirilme süresi ne kadardır?
Bildirilen yurt dışı varlıkların, bildirim tarihinden itibaren 2 ay içinde Türkiye'deki banka veya aracı kurumlarda açılan hesaplara transfer edilmesi ya da fiziki olarak getirilip bu hesaplara yatırılması şarttır.
Varlık barışı kapsamında bildirilen varlıklar için vergi incelemesi yapılabilir mi?
5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu'nun geçici 19. maddesi uyarınca, bildirilen varlıklara isabet eden tutarlara ilişkin vergi incelemesi ve vergi tarhiyatı yapılmaz.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy