193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 61. maddesi uyarınca işveren tarafından çalışanlara hizmet karşılığı bedelsiz veya indirimli olarak verilen hisse senetleri ve benzeri menfaatler ücret olarak kabul edilir. Bu tür haklar, çalışanın hukuki ve ekonomik tasarrufuna geçtiği vergilendirme döneminde elde edilmiş sayılarak stopaj yoluyla vergilendirmeye tabi tutulur.
Teknogirişim Şirketlerinde Pay Senedi İstisnasının Kapsamı
193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 17. maddesi uyarınca, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığınca belirlenen ölçütlere uygun teknogirişim şirketlerince hizmet erbabına bedelsiz veya indirimli tahsis edilen pay senetleri belirli koşullarla gelir vergisinden müstesnadır. Bu doğrultuda ücret niteliğindeki hisselerin verildiği gündeki rayiç değerinin, hizmet erbabının ilgili yıldaki bir yıllık brüt ücret tutarını aşmayan kısmı vergi harici tutulur. 7524 sayılı Kanun'un 2. maddesiyle getirilen bu düzenleme 02.08.2024 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
193 sayılı GELİR VERGİSİ KANUNU (GVK) m. 17 (1/2)Kaynağı aç
İstisna tavanının tespitinde dikkate alınan brüt ücret tutarı; çalışana hizmeti karşılığında tahakkuk ettirilen aylık maaş, ikramiye, prim, sosyal yardım ve zam niteliğindeki vergiye tabi sürekli ödemelerin toplamından oluşur.
İstisnaya konu pay senetlerinin rayiç değerinin belirlenmesinde, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun mükerrer 266. maddesi uyarınca hisselerin değerleme günündeki normal alım satım değeri dikkate alınır.
Elde Tutma Süreleri ve Verginin Kademeli Tahsili
Hizmet erbabınca edinilen pay senetlerinin elden çıkarılma süresi istisna kapsamındaki verginin akıbetini belirler. Hisselerin edinim tarihinden itibaren üç tam yıl dolmadan elden çıkarılması durumunda istisnaya tabi tutulan verginin tamamı, dört ila altı yıl arasında devredilmesi halinde yüzde 75'i, yedi ila on iki yıl arasında elden çıkarılmasında ise yüzde 25'i gecikme faiziyle birlikte işverenden tahsil edilir. Bu süreçte vergi ziyaı cezası kesilmez.
İstisnanın tam olarak korunabilmesi ve işverenden bu kapsamda herhangi bir vergi tahsilatı yapılmaması için çalışan tarafından iktisap edilen pay senetlerinin edinim tarihinden itibaren on iki yılı aşan süreyle elde tutulması gerekir.
İstisna uygulaması nedeniyle zamanında tahsil edilmeyen vergilere ilişkin zamanaşımı süresi, hizmet erbabına bedelsiz veya indirimli olarak verilen pay senetlerinin çalışan tarafından elden çıkarıldığı tarihi takip eden takvim yılı başından itibaren işlemeye başlar.
Uygulama Yetkisi ve İşverenlerin Bildirim Usulü
193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 17. maddesinin uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye Hazine ve Maliye Bakanlığı yetkilidir. Çalışanlarına pay senedi vermek suretiyle bu istisnayı uygulayacak işverenlerin, 326 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği ekindeki bildirim formunu eksiksiz doldurarak pay senetlerinin verildiği aya ait muhtasar ve prim hizmet beyannamesi ekinde vergi dairesine sunmaları şarttır.
Teknogirişim şirketlerinde pay senedi istisnasının üst sınırı nedir?
İstisna, çalışanlara bedelsiz veya indirimli verilen pay senetlerinin iktisap tarihindeki rayiç değerinin, o takvim yılındaki bir yıllık brüt ücret tutarını aşmayan kısmı için geçerlidir.
İstisna hesabındaki brüt ücrete hangi ödemeler dahil edilir?
İstisna tavanında esas alınan brüt ücret; aylık, prim, ikramiye, sosyal yardım ve zam gibi hizmet karşılığı yapılan vergiye tabi sürekli nitelikteki ödemelerin toplamıdır.
Pay senetleri üç yıl dolmadan satılırsa ceza uygulanır mı?
Pay senetlerinin üç tam yıl içinde elden çıkarılması halinde istisna edilen verginin tamamı gecikme faiziyle birlikte işverenden tahsil edilir; ancak vergi ziyaı cezası kesilmez.
Vergi istisnasının eksiksiz korunması için paylar ne kadar süre elde tutulmalıdır?
İstisnanın herhangi bir vergi tahsilatı olmaksızın tam olarak kesinleşebilmesi için pay senetlerinin iktisap tarihinden itibaren on iki yıldan fazla süreyle elde tutulması gerekir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy